NEW YORK (AA) – Oylama, BM Genel Heyeti’nde düzenlenen acil oturumda yapıldı. Türkiye’nin yanı sıra 80’e yakın ülkenin ortak sunucusu olduğu karar tasarısı, 193 üyeli BM Genel Konseyi’nde 143 “evet” oyuyla kabul edildi.
Tasarı 25 “çekimser” oy aldı. Ortalarında ABD, Arjantin, Papua Yeni Gine, Çekya ve Macaristan’ın bulunduğu 9 ülke “hayır” oyu kullandı.
“Üyelik kriterlerini yerine getiriyor”
Kararda, “Filistin’in BM Kaidesi’nin 4. hususu uyarınca BM’ye üyelik kriterlerini yerine getirdiği ve bu nedenle BM’ye üye olarak kabul edilmesi” gerektiğine dikkati çekildi.
ABD’ye atıf yapılarak 18 Nisan’da tek bir üyenin Filistin’in BM’ye tam üyeliğini veto etmesine reaksiyon gösterilen kararda, 12 Kurul üyesinin dayanağının altı çizildi.
BMGK’ye bu çerçevede “olumlu” formda tekrar mevzuyu ele alması tavsiyesinde bulunularak, BM üyesi ülkelerin çoğunluğunun Filistin’in üyeliğine takviye verdiği vurgulandı.
“İstisna ve emsal teşkil etmeyecek”
Filistin’in Genel Konsey oturumlarına, BM organları tarafından düzenlenen toplantılara ve BM konferanslarına iştirakini sağlayacak biçimde birtakım düzenlemelerin kabul edilmesi talep edilen kararda, bunun “istisnai olmak kaydıyla ve emsal teşkil etmeyecek şekilde” yapılması istendi.
Ekonomik ve Toplumsal Kurula, Filistin “Konseyin üyesi olmadan” kelam konusu düzenlemeleri uygulaması daveti yapılan kararda, bunun başka BM organları, özel ajansları ve BM sistemindeki kuruluşlar için de geçerli olması talep edildi.
Kararda Filistin halkının kendi mukadderatını tayin etme ve devlet kurma hakkı bulunduğuna atıf yapılarak, BM Genel Sekreteri’ne kararın uygulanması için gerekli adımları atması daveti yer aldı.
Uluslararası toplumun gecikmeden 1967’de başlayan İsrail işgalini sonlandırmaya ait eforlarını artırması daveti yapılan kararda, barışçıl ve kalıcı tahlil için milletlerarası hukuk ve ilgili BM kararlarının uygulanması gerektiği belirtildi.
“BM Genel Konsey oylamalarına katılamaz”
Karar ekinde Filistin için talep edilen düzenlemelerin kimileri şu halde sıralandı:
“Alfabetik sıraya nazaran üye ülkeler ortasında oturma hakkı, Filistin ve Orta Doğu hususları dışında düzenlenen oturumlarda konuşmacı olma hakkı, küme ismine açıklama yapma hakkı, teklif ve değişiklik sunma hakkı, teklifleri oylamaya açma hakkı, BM Genel Şurasının komitelerine Filistin heyetinden üyelerin seçilmesi hakkı, BM konferansları ve memleketler arası toplantılara aktif katılma hakkı.”
Karar ekinde “Filistin devleti, gözlemci üye olarak Genel Heyet oylamalarına katılamaz ve BM organlarına aday gösteremez.” tabiri yer aldı.
Tam üyelik manasına gelmiyor
Söz konusu karar Filistin’e tam BM üyeliği hakkı tanımamakla birlikte çok sayıda BM üyesinin takviyesini göstermesi açısından ehemmiyet taşıyor.
“Filistin devleti, gözlemci üye olarak Genel Konsey oylamalarına katılamaz ve BM organlarına kendi ülkesinden aday gösteremez.” sözünün, kararın Filistin’e tam üyelik verilmediğini göstermek için koyulduğu düşünülüyor.
Aynı vakitte kararın, “istisnai ve emsal” teşkil etmediğinin vurgulanmasının da daha fazla dayanak toplamak için karara eklendiği söz ediliyor.
Filistin’in üyelik başvurusu
Filistin, 2011’de de BM’ye tam üyelik başvurusu yapmış lakin BMGK’de gereken dayanağı alamamıştı. Filistin 2012 yılında BM’de “daimi gözlemci statüsü” almıştı.
Filistin’in BM Daimi Temsilcisi Riyad Mansur, 2 Nisan’da yaptığı açıklamada, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e mektup göndererek üyelik müracaatlarının yine ele alınması talebinde bulunmuştu. Guterres de 3 Nisan’da BMGK’ye mektup yazarak Filistin’in talebinin gündeme alınması daveti yapmıştı.
BMGK ise 8 Nisan’da Filistin’in talebini Yeni Üyelerin Kabulü Komitesi’ne iletmişti. BMGK’ye üyelikle ilgili dönüş yapması gereken Komite, iki toplantının akabinde mutabakata varamadığını duyurmuştu.
Bunun akabinde Cezayir, 18 Nisan’da Filistin’in üyeliği için BMGK’ye karar tasarısı sunmuştu. Karar tasarısı, ABD tarafından veto edilmişti.
Muhabir: Şerife Çetin
