Orta doğu ve balkanlardaki savaş ve kaoslar nedeniyle gelişmesi ve ekonomik büyümesi yavaşlayan ülkelere nazaran Dünyanın dördüncü en kalabalık ülkesi olan Endonezya, güç kazanırken Çin ile ABD arasında dikkatli bir şekilde ilerliyor.
Küresel jeopolitiği, Çin ile ABD arasındaki ikili bir mücadele, her biri diğerini kendi güvenliği ve başarısının önündeki temel engel olarak görmeye başlayan iki ekonomik dev arasındaki rekabet olarak çerçevelemek cazip geliyor.
Ancak dünya bundan daha karmaşıktır. Uluslararası ilişkiler, iki süper gücün rakip sistemler yaratıp diğer ülkeleri taraf olmaya zorladığı iki kutuplu bir dünyaya doğru gitmiyor; daha çok birbiriyle yarışan birçok büyük gücün olduğu çok kutuplu bir dünyaya doğru ilerliyor.
Çok kutupluluk, tek kutupluluğun çözülmesinden önce gelir; böylece hegemonik güçlerden biri, diğerlerinin yükselişi sırasında kendisini giderek gerilerken bulur. Dolayısıyla Çin, şu anda en büyüğü olsa bile küresel çevreyi yeniden şekillendirecek tek yükselen güç değil ve bu nedenle Pekin’in Amerika gibi bir hegemon olması pek mümkün değil. Diğerlerinin yanı sıra Hindistan ,Rusya ve Türkiye gibi yükselen diğer güçleri de hesaba katın.
Bununla birlikte, sıklıkla gözden kaçırılan bir ülke, jeopolitik açıdan önemli bir gelişme olarak ortaya çıkıyor; o da Endonezya. Bu devasa, çeşitli, çok ırklı takımada devleti 273 milyon insana ev sahipliği yapıyor ve dünyanın en kalabalık dördüncü ülkesi. Aynı zamanda Güneydoğu Asya’nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olup, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’sı son yıllarda 1 trilyon doları aşmış ve zaman içinde istikrarlı bir artış göstermiştir. Bu onu dünyanın en önemli gelişmekte olan ekonomilerinden ve pazarlarından biri haline getiriyor.
Endonezya’nın artan önemi, ada ulusunu jeopolitik bir çekişmeye, yani ABD ile Çin arasındaki makro mücadelenin bir parçası olarak kimin “bağlılığını” kazanacağı sorusuna maruz bıraktı. Binlerce adaya yayılan ülkenin jeostratejik konumu kritik önem taşıyor; çünkü Pasifik ve Hint okyanusları arasındaki Malacca Boğazı olarak bilinen temel geçidi işgal ediyor ve Güney Çin Denizi’nin yanı sıra Asya ile Okyanusya arasında etkili bir köprü oluşturuyor. . Sonuç olarak Batı, Çin’i kendi mahallesi içinde kontrol altına alma girişiminde ülkeyi hayati önemde görüyor; Pekin ise tam tersi bir nedenden dolayı Endonezya ile ortaklığı eşit derecede önemli görüyor.
Ancak jeopolitik söz konusu olduğunda Endonezya, bağlantısız bir ulusun arketipi olmasının yanı sıra Küresel Güney’in önemli bir sesidir; dolayısıyla Afrika ve Asya devletlerinin ünlü Bandung konferansı 1955’te bu topraklarda düzenlendi. Bu nedenle tarafsızlık ve Müslüman bir ülke olduğu için Endonezya Batı yanlısı değil ama Çin yanlısı da değil. Bunun yerine, eş zamanlı olarak her iki tarafa da fayda sağlamak için kur yapmaya çalışan “her iki dünyanın da en iyisi” dış politikasını izliyor . Kapısının eşiğindeki en büyük pazar ve ekonomik bağışçı olan Jakarta, Pekin’i görmezden gelemez; dolayısıyla Pekin’e uyum sağlamak için ticaret, teknoloji (Huawei gibi) ve diğer konularda bilinçli seçimler yapıyor.
Öte yandan Endonezya, doğal olarak Çin’in yükselişiyle askeri açıdan boyun eğdirilmek istemiyor ve bu nedenle “bağımlı” bir parti haline gelmemesini sağlamak için kendi özerkliğini güçlendirecek başka ortaklar arıyor ve dolayısıyla aynı zamanda Çin’in stratejik ortağı oluyor. BİZ. Ancak bu, ulusların üçüncü bir tarafın “hegemonyasına” tabi olmak zorunda olmadıklarını hissettikleri ve bir üst tarafın emir ve tercihlerini takip etmek yerine birden fazla seçenek arayabilecekleri çok kutuplu bir dünyanın ayırt edici özelliğidir. güç. Dolayısıyla Endonezya ne Çin yanlısı, ne de Amerikan yanlısı, Endonezya yanlısı ve bunu gelecekte önemli bir güç olmak için kullanacak.
Ancak bu aynı zamanda kaçınılmaz olarak küresel ölçekte Batı egemenliğinin sona ereceğine de işaret ediyor. Büyük nüfusa sahip Endonezya gibi yeni ekonomilerin yükselişiyle birlikte, Britanya ve Fransa gibi “eski güçler” giderek küçülüyor ve geçerliliğini yitiriyor. Çin ekonomisinin yükselişine bakmak bir şeydir, ancak Hindistan, Türkiye, Endonezya, Bangladeş, Nijerya ve diğerleri gibi diğer ekonomiler, büyük nüfusları ve pazarları sayesinde kapsam olarak Batılı ekonomilerden daha geniş hale geldiğinde ne olur? Buradaki güç dengesinde inkar edilemez bir değişim var ve bu elbette Amerikan hakimiyetinin sonsuza kadar süremeyeceği anlamına da geliyor. ABD ve dolayısıyla Çin de eninde sonunda bu yeni katmandaki ekonomilerin sadakatini kazanmalı ve onlara kur yapmalı, böylece dört yüz yıldır süren Avrupa-Atlantik hakimiyetine son vermeli. Amerika’nın artık “Hint-Pasifik” olarak tanımladığı şeye bu kadar odaklanmış olmasının ve Endonezya gibi ülkelerin küresel nüfuzlarını tesis ederken sonuçta belirleyici rol üstlenmelerinin nedeni tam olarak budur.
ADEM YAŞAR
