Çarpıcı bir siyasi dönüşüm Avrupa’yı kasıp kavuruyor. Eski kıta, birçok kişinin “aşırı sağ bahar” dediği şeye hazır görünüyor; çeşitli ülkelerdeki milliyetçi hareketler benzeri görülmemiş bir ivme kazanıyor. Bu canlanma büyük ölçüde Donald Trump’ı Beyaz Saray’a geri döndüren Amerika’daki siyasi depremden kaynaklanıyor.
Avrupa‘daki
aşırı sağ hareketler, Trump ‘ın zaferinin ardından taze bir enerji kazandı ve önemli bir soruyu gündeme getirdi: Eğer böyle bir siyasi değişim Amerika’da mümkünse, neden Avrupa’da olmasın? Bu duygu, her iki kıtanın da göç, güvenlik endişeleri, ekonomik korumacılık talepleri ve kültürel kimlik soruları etrafında benzer zorluklarla boğuştuğu için özellikle güçlü.
Belirgin sağcı kimlik bilgilerine sahip figürlerin yeni Amerikan yönetimi tarafından beğenilmesi tesadüften daha fazlası gibi görünüyor. Bunlar arasında Avrupa kimlik siyasetinin bayraktarı Macaristan’dan Viktor Orban; hükümette aşırı sağı örnekleyen İtalya Başbakanı Giorgia Meloni; ve şu anda Washington’da güçlü bir figür olan Elon Musk ‘tan olumlu ilgi gören Almanya İçin Alternatif lideri Alice Weidel yer alıyor. Bu arada, Trump ‘ın yemin törenine davet edilen az sayıdaki Fransız vatandaşı arasında Fransız aşırı sağcı isimler Eric Zemmour ve Avrupa Parlamentosu Üyesi Sarah Knafo da vardı. Bu hareketler için, siyasi gezegenler olumlu bir şekilde hizalanıyor gibi görünüyor. Başkan Yardımcısı JD Vance‘in basın özgürlüğü gibi ortak değerlerden vazgeçtiği için Avrupa’yı eleştirdiği tartışmalı Münih Güvenlik Konferansı konuşması, yaygın olarak Amerika’nın geleneksel Avrupa müttefikleriyle ayrışmasını teyit ederken, Avrupa genelinde iktidara yaklaşan aşırı sağ güçlere ideolojik destek sağladığı şeklinde yorumlandı.
Ortaya çıkan örüntü, Washington’ın yeni liderliğinin ideolojik olarak hizalanmış güçlerin büyük Avrupa başkentlerinde kontrolü ele geçirmesini görmekte stratejik çıkarları olduğunu ve potansiyel olarak görüşlerin ve stratejik hedeflerin uyumlaştırılmasını hızlandırabileceğini gösteriyor. Rusya-Ukrayna çatışması açıklayıcı bir örnek sunuyor.
Avrupa’daki aşırı sağ partiler, tarihsel olarak Rusya’nın Ukrayna’ya karşı eylemlerini desteklemiş ve Moskova’ya yönelik uluslararası yaptırımlara karşı çıkmış, sıklıkla Başkan Vladimir Putin‘in otoriter liderlik tarzına hayranlıklarını dile getirmişlerdir. Trump , çatışmayı sona erdirmek için Rusya ile olası bir anlaşma peşinde koşarken, iktidara yükselişleri Amerikan çıkarlarına fayda sağlayacak gibi görünen bu Avrupa aşırı sağ hareketlerinde doğal müttefikler buluyor.
Trump ile Avrupa’nın aşırı sağı arasındaki bu yeni gelişen ilişki önemli bir endişeye yol açtı. Eleştirmenler, Amerikan yönetimini bu partileri desteklemek için dezenformasyon da dahil olmak üzere sosyal medya kampanyaları kullanmakla suçluyor. Yönetim ayrıca, özellikle siyasi güç kazanmalarına yardımcı olmak için aşırı sağ ağlarla özel ilişkiler kurma iddialarıyla da karşı karşıya daha önce Kremlin’e, Rusya yanlısı yetkilileri kilit pozisyonlara yerleştirmek için Avrupa seçimlerini etkilemeye çalıştığı suçlamaları yöneltilmişti.
Aşırı sağ, ideologlarının zamanlarının geldiğinden emin olmasıyla benzeri görülmemiş bir ivme kazanıyor. Moskova ve Washington arasındaki dikkat çekici çıkar birleşmesinden faydalanıyorlar iki güç, siyasi koşulların alışılmadık bir şekilde hizalanması yoluyla, Avrupa’nın aşırı sağının daha fazla etki kazanmasını görmek konusunda ortak bir çıkar paylaşıyor.
ADEM YAŞAR
