İSTANBUL (AA) – Jeopolitik riskler, ticari gerilimler ve ABD Merkez Bankasının (Fed) bağımsızlığına ilişkin endişeler küresel piyasalarda yeni haftada risk algısının artmasına neden oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu yaptığı açıklamada Grönland ile ilgili tartışmalarda dünya barışının tehlikede olduğunu savunarak, ABD’nin Grönland’ı almasına karşı çıktıkları gerekçesiyle 8 Avrupa ülkesine gümrük vergileri getireceğini açıkladı.
1 Şubat’tan itibaren, Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya’dan ABD’ye ithal edilen mallara yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacağını bildiren Trump, 1 Haziran’da bu oranın yüzde 25’e çıkarılacağını duyurdu.
Gümrük vergisi tarifelerine ilişkin risklerin yeniden ortaya çıkmasının yapay zeka ve teknoloji hisseleri öncülüğünde rekor seviyeleri gören borsalar için yeni bir sınav olabileceği öngörülüyor.
Analistler, ABD’nin ticari yaptırımlarının Avrupa hükümetlerinin ellerindeki ABD varlıklarını azaltma ve avroyu destekleme olasılığını artırdığını söyledi.
Geçen hafta Trump ile Fed Başkanı Jerome Powell arasındaki gerilimin tırmanması bankanın bağımsızlığına ilişkin endişelerin artmasına neden olmuştu. Powell’ın görev süresinin dolmasının ardından yeni Fed başkanının kim olacağına yönelik belirsizlikler de öne çıkıyor.
Trump, Fed başkanı adayları arasında ismi geçen Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett’i mevcut görevinde tutmak istediğini söyledi.
Analistler, Trump’ın konuşması sonrasında aday isimler arasında yer alan eski Fed Yönetim Kurulu üyesi Kevin Warsh’ın merkez bankası başkanlığı yarışında Hassett’in önüne geçtiğini söyledi.
Fed Başkanı Powell’ın yerine geçebilecek adaylar arasında Hassett’in daha “piyasa dostu” bir isim olarak görüldüğüne işaret eden analistler, ancak Beyaz Saray ile bağının bankanın bağımsızlığına yönelik endişelere yol açtığını belirtti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de Trump’ın Fed başkanı adaylarından BlackRock’ta yönetici olan Rick Rieder ile perşembe günü görüştüğünü belirterek, yeni Fed başkanının Trump’ın Davos’a yapacağı ziyaretin öncesinde veya sonrasında açıklanmasını beklediğini kaydetti.
Öte yandan Trump, 6 Ocak protestolarından sonra kendisine yönelik banka hizmetlerini sonlandıran JPMorgan Chase’e 2 hafta içinde dava açacağını bildirdi.
Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michelle Bowman, “İş gücü piyasası koşullarında açık ve sürekli bir iyileşme olmadığı sürece, politikayı ayarlamaya hazır olmalıyız.” dedi.
Bowman, koşullar değişmeden, duraklama yapacaklarına dair sinyal vermekten kaçınmaları gerektiğini anlattı.
Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson da mevcut politika duruşunun politika faiz oranına ilişkin ek ayarlamaların kapsamı ve zamanlamasını belirlemek açısından Fed’i iyi bir konumda bıraktığını söyledi.
Öte yandan Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, küresel piyasadaki petrol arz fazlası nedeniyle jeopolitik petrol risk priminin sınırlı kalmasının beklendiğini, bunun İran ve Venezuela’daki üretim belirsizliğini telafi edebileceğini bildirdi.
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de sanayi üretimi, geçen yıl aralıkta aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentilerin üzerinde arttı. Ülkede kapasite kullanım oranı da aynı dönemde 0,2 puan artışla yüzde 76,3’e çıktı.
Bu arada Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) her yıl Davos’ta düzenlediği yıllık toplantıları, jeopolitik risklerin ve küresel borçların arttığı, yapay zeka gibi teknolojilerin hızla ilerlediği ve küresel işbirliği açısından kritik bir dönemeçte “Diyalog Ruhu” temasıyla 130 ülkeden katılımcıyı bir araya getirecek.
WEF’in bu yıl 56’ncısını düzenlediği yıllık toplantıları, 19-23 Ocak’ta İsviçre’nin Davos kasabasında yapılacak. ABD Başkanı Trump’ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 Ocak’ta öğleden sonra yapması planlanırken, Trump’a Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer’ın da eşlik etmesi bekleniyor.
Forumdan gelecek haber akışının da piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceği bekleniyor.
Bu gelişmelerle, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 1 baz puan azalışla yüzde 4,22’de, dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 99,2 seviyesinde seyrediyor.
Jeopolitik, ticari riskler ve Fed’e ilişkin endişelerin etkisiyle yatırımcıların güvenli liman talebi artarken, 4 bin 690,9 dolarla rekor seviyeyi gören altının onsu cuma günkü kapanışına göre yüzde 1,8 yükselişle 4 bin 663,6 dolardan işlem görüyor.
94,1 dolarla rekor seviyeyi test eden gümüşün ons fiyatı da cuma günkü kapanışın yüzde 4 üzerinde 93 dolarda seyrediyor.
Brent petrolün varil fiyatı da jeopolitik gerginliklerin etkisiyle yüzde 0,1 artışla 63,6 dolara yükseldi.
New York borsası negatif seyretti
Dow Jones endeksi yüzde 0,17, S&P 500 endeksi yüzde 0,06 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,06 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.
ABD’de bugün “Martin Luther King Jr. Günü” dolayısıyla işleme kapalı olacak. Analistler, ABD’de bu hafta açıklanacak büyüme verisinin piyasaların odağına yer alacağını söyledi.
Avrupa borsaları satış ağırlıklı seyretti
Avrupa Parlamentosu’ndaki (AP) büyük siyasi gruplar, hafta sonu ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland nedeniyle Avrupa ülkelerine tarife uygulanacağını açıklamasının ardından Avrupa Birliği (AB) ile ABD arasında temmuz ayında uzlaşılan ticaret anlaşmasının onaylanmayacağını bildirdi.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da AB üyesi ülkelerin liderlerinin “önümüzdeki günlerde” Grönland konusunda olağanüstü toplanacağını duyurdu.
Öte yandan Avrupa Birliği (AB) ile Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) arasında 25 yıldır müzakere edilen ticaret anlaşması imzalandı.
Analistler, jeopolitik gelişmelerin Avrupa piyasalarının yönünü etkileyebileceğini söyledi.
Cuma günü Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,30, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,11, İngiltere’de ise FTSE 100 endeksi yüzde 0,04 ve Fransa’da CAC 40 endeksi ise yüzde 0,65 değer kaybetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Asya borsaları karışık seyrediyor
Asya borsalarında haftanın ilk işlem gününde karışık bir seyir izlenirken, Çin’in büyüme verisinin iyi gelmesi risk iştahını bir nebze artırdı.
Çin ekonomisi, iç talepteki zayıflık, fiyatlardaki deflasyon eğilimi ve gayrimenkul sektöründeki süregelen düşüşe ek olarak ABD’nin tarife politikasının yarattığı dış belirsizliklere karşın 2025’te yüzde 5 büyüdü. Ülkede aralık ayına ilişkin perakende satışlar yıllık yüzde 0,9 artışla beklentilerin altında kalırken, sanayi üretimi yüzde 5,2 yükselişle beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
Japonya piyasaları ise siyasetin gölgesinde kalmaya devam ediyor. Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae’nin 8 Şubatta yapılması planlanan erken seçime dair bugün açıklamalar yapması bekleniyor.
Japonya’da 30 yıllık tahvil faizi yüzde 3,58, 40 yıllık tahvil faizi yüzde 3,90 tüm zamanların, 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,25’le, 20 yıllık tahvil faizi yüzde 3,25’le 1996’dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Japonya’da kasım ayına ilişkin sanayi üretimi aylık yüzde 2,7, yıllık yüzde 2,2 azaldı.
Yapay zeka yatırımlarının verimli bir şekilde devam edeceğine ilişkin iyimserlikle Güney Kore’de Kospi endeksi 4.907,38 puanla rekor seviyeyi gördü.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,9, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1 değer kaybederken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi de yüzde 0,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,3 yükseldi.
Borsa rekor seviyeden kapandı
Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,70 değer kazanarak 12.668,52 puandan tamamlayarak rekor seviyeden kapandı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyrederek 14.369 puandan kapandı.
Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,2 artışla 43,2753’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında yatay seyirle 43,2660’ten işlem görüyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, New York’ta gerçekleştirdiği yatırımcı toplantılarını tamamladı. Şimşek’in perşembe ve cuma düzenlenen New York programı kapsamında 15 toplantı yapıldı. Bakan Şimşek, toplam bilanço büyüklüğü yaklaşık 30 trilyon dolara ulaşan dünyanın önde gelen küresel yatırım kuruluşlarından 300’ü aşkın yatırımcıyla bir araya geldi.
Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksi ve kısa vadeli dış borç istatistikleri, yurt dışında ise Avro Bölgesinde enflasyonun takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.800 ve 13.000 puanın direnç, 12.500 ve 12.300 puanın ise destek konumunda olduğunu ifade etti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
10.00 Türkiye, aralık ayı konut fiyat endeksi, kasım kısa vadeli dış borç istatistikleri,
13.00 Avro Bölgesi, Aralık ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
ABD’de piyasalar kapalı olacak
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
