ABUJA (AA) – Türkiye ile Afrika’nın en kalabalık ülkesi ve en büyük ekonomilerinden biri olan Nijerya arasındaki ilişkiler, son yıllarda karşılıklı üst düzey temaslar ve artan ticaret hacmiyle dikkati çekiyor.
Türkiye’nin Afrika açılım politikası kapsamında Nijerya, stratejik ortaklar arasında öne çıkıyor.
Tarihi bağlar ve diplomatik ilişkiler
Türkiye ile Nijerya arasındaki ilişkilerin temelleri, Osmanlı Devleti ile dönemin Batı Afrika devletlerinden Kanem-Bornu arasındaki temaslara kadar uzanıyor.
Tarihi olarak Nijerya ile ilişkiler askeri alanda işbirliği adımları ile başladı. Kuzey Afrika sahillerinin 16. yüzyılda Osmanlı idaresine girmesi, Sahra Altı Afrika ile ilişkilerin önünü açtı.
Libya’nın güneyindeki Fizan sancağından bugün Nijerya’nın kuzeydoğu topraklarını oluşturan bölgeye kadar hüküm süren Kanem-Bornu Sultanı İdris Elevma, 1576’da dönemin Padişahı Sultan 3. Murad’a elçi göndererek bağlılığını bildirdi ve Osmanlı Devleti’nden askeri ve teknik yardım talep etti.
Osmanlı Devleti, Kanem-Bornu Sultanlığı’na askeri ekipman da dahil yardımlar gönderdi.
Osmanlı-Nijerya ilişkileri, Sultan 2. Abdülhamid Han’ın Nijerya’nın eski başkenti ve ticaret merkezi olan Lagos’ta Muhammed Şitta tarafından yaptırılan ilk resmi caminin açılış törenine temsilci gönderdiği 1894 yılına kadar sürdü.
Modern diplomatik ilişkiler ise Nijerya’nın 1960’ta bağımsızlığını kazanmasının ardından tesis edildi.
Türkiye’nin Lagos’ta 1962’de açtığı büyükelçilik, Sahra Altı Afrika’daki ilk diplomatik temsilciliklerinden biri olma özelliğini taşıyor.
Nijerya, Türkiye’nin Sahraaltı Afrika’da en büyük ortağı
Türkiye ile Nijerya arasındaki ticari ilişkiler son yıllarda istikrarlı şekilde artmaya devam ediyor.
İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025’in ilk 11 ayında 688,4 milyon dolar oldu. Bu veriye enerji ticareti eklendiğinde, Nijerya 2025’te Sahraaltı Afrika’da Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı konumuna geldi.
Nijerya’da yatırımlarının değeri 400 milyon doları bulan Türk sermayeli 50’den fazla firma faaliyet gösteriyor. Türk firmalarının son yıllarda Nijerya’da müteahhitlik alanında üstlendiği projelerin sayısında önemli bir artış kaydedildi. Türk müteahhitlik firmalarının üstlendiği projelerin değeri 3 milyar dolara yaklaştı.
Türk firmaları, Nijerya’da inşaat, enerji, tekstil ve imalat sektörlerinde uzun yıllardır faaliyet gösteriyor.
Türkiye, Nijerya’ya başta demir-çelik, makine, tekstil, gıda ve mobilya ürünleri ihraç ederken, Nijerya’dan ham petrol ve tarımsal ürünler ithal ediyor.
Savunma sanayi işbirliği öne çıkıyor
İkili ilişkilerde son dönemin en dikkati çekici başlıklarından biri savunma sanayi alanındaki işbirliği oldu. Türkiye’nin yerli ve milli savunma sanayi ürünleri, Nijerya tarafından yakından takip ediliyor.
Askeri eğitim, savunma sanayi ve güvenlik alanlarında imzalanan anlaşmalar iki ülke arasındaki stratejik işbirliğini güçlendirdi ve bu alandaki temaslar artarak devam ediyor.
Nijerya Hava Kuvvetleri, geçmişte Türkiye’den insansız hava araçlarının yanı sıra 6 adet ATAK T129 savaş helikopteri satın aldı.
Nijerya’nın Afrika’nın en büyük ekonomisi ve en kalabalık ülkesi olmasının yanı sıra, enerji ve madencilik alanları Türk yatırımcılar için önemli fırsatlar sunuyor.
Petrol, doğal gaz ve hidrokarbon kaynakları bakımından zengin olan Nijerya’da, altyapı, konut, sağlık ve ulaşım alanlarında da büyük bir yatırım ihtiyacı bulunuyor.
Ülkede yaklaşık 17 milyon konut açığı olduğu, sağlık hizmetleri için yurt dışına yapılan harcamaların yıllık 2 milyar doları bulduğu tahmin ediliyor.
Eğitim, kültür ve beşeri ilişkiler
Türkiye-Nijerya ilişkileri yalnızca siyasi ve ekonomik boyutla sınırlı kalmıyor.
Türkiye’de eğitim gören Nijeryalı öğrenciler ve Yunus Emre Enstitüsünün faaliyetleri, iki ülke arasındaki kültürel ve beşeri bağları güçlendiriyor.
Türk Hava Yollarının Lagos ve Abuja’ya yaptığı düzenli seferler de ticari ve sosyal etkileşimi kolaylaştıran unsurlar arasında yer alıyor.
Ziyaretten beklentiler
Tinubu’nun Türkiye ziyareti kapsamında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya gelmesi, ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmelerin ele alınması bekleniyor.
Devlet Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, Tinubu’nun ziyareti kapsamında Nijerya ile Türkiye arasında güvenlik, eğitim, sosyal kalkınma, inovasyon ve havacılık başta olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliği imkanları ele alınacak.
Ziyaret süresince her iki ülke arasında finans, iletişim, ticaret ve yatırım alanlarında stratejik siyasi ve diplomatik görüşmeler yapılması öngörülüyor.
Ziyaret kapsamında ayrıca üst düzey yetkililerin katılımıyla yapılacak toplantılar ile bilimsel araştırma, enerji, teknik işbirliği, medya ve iletişim, askeri işbirliği ve protokol gibi alanlarda mutabakat zabıtlarının imzalanması planlanıyor.
Tinubu’nun ziyareti sırasında iki ülkeden yatırımcıları bir araya getirecek bir iş forumu da düzenlenecek.
Muhabir: Adam Abu-bashal
