ANKARA (AA) – Haq, ülkesinde 12 Şubat’ta yapılacak genel seçimler ve halk oylamasının yanı sıra Bangladeş-Türkiye ilişkileri, Arakanlı Müslümanların (Rohingya) durumu ve uluslararası gündeme ilişkin AA’ya değerlendirmelerde bulundu.
Şubat 2023’te Türkiye’de göreve başladığından beri hem Bangladeş’te hem de Türkiye’de önemli olaylar olduğunu dile getiren Haq, ilişkilerin en iyi olduğu dönemlerden birinin yaşandığını söyledi.
Bangladeş’te 1971’deki Bağımsızlık Savaşı’nda görev alan kişilerin çocuklarına kamuda kontenjan ayrılması kararının ardından Temmuz 2024 ortasında öğrencilerin başını çektiği protestolar neticesinde geçici hükümetin yönetimi devraldığını hatırlatan Haq, “Temmuz Devrimi” olarak adlandırdığı sürecin ardından, Türkiye’nin geçici hükümete hızlıca yardım eli uzattığını vurguladı.
Haq, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın öncülüğünde yürütülen “Sıfır Atık” projesinin danışma kurulu üyelerinden birinin Bangladeş Geçiş Hükümeti Başdanışmanı Muhammed Yunus olduğunu anımsatarak, Emine Erdoğan’ın Yunus’a yeni görevinde başarılar dilediğini, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da ikili ilişkilerin iyiye gideceğine dair kanaatini Yunus’a farklı platformlardaki görüşmelerinde söylediğini aktardı.
Bangladeş’in geçici hükümetin liderliğinde yeni bir yola girdiğini belirten Haq, “Türkiye, güvenilir ortaklardan biri olduğunu kanıtladı.” ifadesini kullandı.
Haq, Türkiye’nin diplomasi, finans, yönetim ve güvenlikle ilişkili farklı kurumlarında görev yapanlardan oluşan bir heyetin, geçici hükümetin kurulmasının ardından Bangladeş’i ziyaret ettiğini hatırlatarak geçmişte olduğu gibi demokratik bir yönetimin otokratik bir yönetime dönüşmemesi için ülkesinde reform çalışmaları yürütüldüğünü ve Türkiye’nin bu süreçteki desteğinin takdirle karşılandığını söyledi.
Bakan ve bakan yardımcısı düzeyindeki çeşitli görüşmelerin ilişkileri hiç olmadığı kadar yüksek bir seviyeye çıkardığının altını çizen Haq, Türkiye’den bir heyetin Bangladeş’teki seçimi gözlemleyeceğini bildirdi.
İkili ticaret
Göreve başladığında 1 milyar dolar kadar olan ikili ticaret hacminin yaklaşık 1,3 milyar dolar seviyesine çıktığına işaret eden Haq, çeşitli firmaların ülkesinde yatırım yaptığını ifade etti.
Haq, “Bahsetmem gereken en önemli sektörlerden biri de savunma sanayi alanıdır, bu alanda Türkiye ile iyi bir işbirliği yapmayı dört gözle bekliyoruz.” diyerek, büyük komşu ülkelere sahip olduklarını ve savunma alanında işbirliğine önem atfettiklerini söyledi.
Türkiye ile güven ilişkisine sahip olduklarını ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün’ün Bangladeş’te temaslarda bulunduğunu anımsatan Haq, savunma alanındaki işbirliğinin daha da ileriye gideceğini kaydetti.
Haq, “Sizler, özellikle Bayraktar ve benzeri insansız hava araçlarıyla, bir ülkenin kapasitesini ve yeteneklerini nasıl geliştirebileceğini dünyaya göstermiş bir ülkesiniz.” ifadesini kullanarak, Türk savunma sanayi ürünlerinin NATO standartlarını da karşıladığına dikkati çekti.
Arakanlı Müslümanların geleceği
Myanmar ordusu ve Budist milliyetçilerin şiddetinden kaçarak Bangladeş ve diğer ülkelere sığınan Arakanlı Müslümanların içinde bulunduğu krize uluslararası toplumun dikkatini vermesinin önemine değinen Haq, Türkiye’nin bu konuda başından beri sürdürdüğü desteği takdirle karşıladığını belirtti.
Haq, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu meseleyi uluslararası platformlarda düzenli şekilde dile getirdiğini vurguladı.
Bangladeş Geçiş Hükümeti Başdanışmanı Yunus’un, Arakanlı Müslümanların ülkelerine geri dönebilmesinin, krizin “tek barışçıl çözümü” olduğunu belirttiğini hatırlatan Haq, Arakanlı Müslümanların güvenliği hakkında oldukça hassas olduklarını sözlerine ekledi.
Haq, Arakanlı Müslümanların güvenliğini sağlamak için geçmişte sınırı açtıklarını ve sığınmacıları içeri aldıklarını anımsatarak, “Biz ülkelerine geri dönüşlerini istiyoruz. Elbette, bunun barışçıl ve kabul edilebilir bir şekilde gerçekleşmesini istiyoruz. Bunun için çalışmaya devam edeceğiz. Komşu ülke Myanmar’daki muhataplarımızla müzakerelere devam edeceğiz.” dedi.
Uluslararası gelişmeler
Ülkesinin uluslararası krizlerin barışçıl çözümünü teşvik ettiğini belirten Haq, Gazze ve Filistin meselesinin en başından beri Bangladeş’in en önemli gündem maddesi olduğunu söyledi.
Türkiye’nin Gazze’deki krizi hafifletmek için yaptıklarını takdir ettiğini vurgulayan Haq, “Gazze’deki uluslararası askeri varlık söz konusu olduğunda, Bangladeş’in İsrail tarafından diğer ülkelere göre daha kabul edilebilir ülkelerden biri olarak görüldüğünü de belirtmekte fayda var. Dolayısıyla, Bangladeşli arabulucuların dünya genelinde görevlerini tarafsız şekilde ve barışçıl çözümler yoluyla yerine getirdikleri yönünde bir imaj yaratmayı başardık. Bu bakımdan, dünyadaki en büyük arabuluculardan biriyiz.” şeklinde konuştu.
Haq, Birleşmiş Milletler (BM) sistemine inandıklarını ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Dünya beşten büyüktür.” sözünü de desteklediklerini vurgulayarak, herkese eşit şans tanınması ve krizler karşısında diplomasiye öncelik verilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Bangladeş genel seçimleri ve halk oylaması
Bangladeş halkının özgür, adil ve şeffaf bir genel seçim beklentisinde olduğunu aktaran Haq, seçim güvenliğinin sağlanması ve verimli bir seçim yapılması için ülkedeki herkesin el ele verdiğini söyledi.
Haq, önceki birkaç seçimde halkın isteklerinin yerine getirilmediğini, bu nedenle de öğrencilerin ve halkın Temmuz 2024’te sokaklara inerek bu durumu protesto ettiğini belirtti.
“Devrim aslında halka oy kullanma haklarını kullanma fırsatı verdi.” diyen Haq, genel seçimin bu nedenle önem arz ettiğini vurguladı.
Haq, 12 Şubat’ta, parlamento dağılımını belirleyecek genel seçimlerin yanı sıra “Temmuz Ulusal Bildirgesi” başlıklı anayasal reform için halk oylamasına gidileceğini anımsatarak, “Seçimin bu iki unsuru, bence, onu bu yüzyılda Bangladeşlilerin hayatındaki belki de en önemli olay haline getiriyor.” dedi.
Bangladeş’te ilk defa seçimlerde posta yoluyla oy kullanımın gerçekleştirildiği bilgisini paylaşan Haq, seçimlere ilginin geçmişe kıyasla oldukça yüksek olduğunu kaydetti.
Muhabir: Can Efesoy
