NEW YORK (AA) – Facebook, hızla dönüşen ve gelişen teknoloji dünyasında 22. yılını geride bıraktı.
Mark Zuckerberg ve arkadaşları tarafından 4 Şubat 2004’te başta Harvard Üniversitesi’ndeki öğrencilere yönelik kurulan Facebook, sosyal medyanın çehresini değiştiren şirketlerden biri olarak öne çıktı.
Facebook, 2006 yılında 13 yaşından büyük herkese açılarak global bir sosyal ağa dönüştü. MySpace’i geçerek 2007 yılında dünyanın en popüler sosyal medya platformu haline gelen Facebook, 2012’de 1 milyar aktif kullanıcıya ulaştı ve borsaya açıldı.
Facebook, aynı yıl Instagram’ı da 1 milyar dolara bünyesine kattı. Şirket, 2014 yılında anlık mesajlaşma uygulaması WhatsApp’ı 19 milyar dolara, sanal ve artırılmış gerçeklik donanım ve yazılımlarını üreten Oculus’u 2 milyar dolara satın aldı.
Bu hamleleriyle teknoloji sektöründeki konumunu güçlendiren Facebook, milyarlarca insanın günlük iletişim, haber alma ve içerik paylaşma alışkanlığının merkezinde yer alan bir uygulamaya evrildi.
İzinsiz veri işleme ve güvenlik ihlalleri tartışmalara yol açtı
Facebook, önemli tartışmalar ve soruşturmaların da merkezinde yer aldı.
Özellikle kişisel verilerin korunması ve gizlilik uygulamaları konusunda yoğun eleştirilerle karşılaşan şirkete, kullanıcı verilerinin izinsiz işlenmesi ve güvenlik açıkları nedeniyle ABD ve Avrupa Birliği (AB) tarafından milyarlarca dolarlık cezalar verildi.
Facebook, ABD’de 2016 seçimlerine müdahale iddiaları ve sahte haberin yayılmasına yönelik tartışmalarla gündemi meşgul etti.
Sosyal medya platformunun veri gizliliği politikaları, 2018’deki “Cambridge Analytica” skandalıyla eleştiri oklarının hedefi oldu.
Merkezi Londra’da bulunan Cambridge Analytica adlı veri analiz firmasının, 87 milyon Facebook kullanıcısının hesaplarından izinsiz topladığı kişisel verileri, ABD’de Kasım 2016’da yapılan başkanlık seçimleri ile İngiltere’de Haziran 2016’da gerçekleşen Avrupa Birliği (AB) referandumunu etkilemek için kullandığına dair suçlamalar, küresel ölçekte bir krize yol açtı.
ABD Federal Ticaret Komisyonu da (FTC) 2019’da Facebook’u, veri ihlali nedeniyle 5 milyar dolarlık rekor para cezasına çarptırdı.
Meta, sosyal medya ve dijital reklamcılık ekosisteminde büyük bir etkiye sahip olması ve Instagram ile WhatsApp gibi güçlü rakipleri erken aşamada satın alması nedeniyle rekabet açısından da yakından izlendi.
ABD ve AB’de başta olmak üzere rekabet otoriteleri ve çeşitli düzenleyici kurumlar Meta’nın pazar gücünü kötüye kullanıp kullanmadığını incelerken şirket hakkında “tekelcilik” soruşturmaları açıldı.
Şirket hem isim hem de yön değiştirdi
Skandallarla gündemden düşmeyen Facebook, 2021’de adını “Meta” olarak değiştirerek metaverse alanına yönelik büyük bir dönüşüm başlattı.
Meta Üst Yöneticisi (CEO) Zuckerberg, şirketi gelecek 5 yıl içinde bir sosyal medya firması olmaktan çıkararak bir metaverse şirketine dönüştürmeyi hedeflediğini açıkladı. Böylece şirket, metaverse ile aynı fiziksel alanda olmayan insanların oluşturabileceği ve keşfedebileceği bir dizi sanal alan sunma planına yönelik çalışmalarını hızlandırdı.
Kovid-19 salgını sonrasında yükselen enflasyon ve resesyon beklentileri teknoloji sektöründe endişelere neden olurken Meta da ABD’deki diğer birçok teknoloji şirketi gibi maliyetlerinde düşüşe gitmek zorunda kaldı.
Zuckerberg, Kasım 2022’de şirket çalışanlarıyla paylaştığı mesajda, isteğe bağlı harcamaları azaltarak ve işe alımlara 2023’ün ilk çeyreğine kadar ara vererek daha verimli bir şirket olmak için bir dizi ek adım attıklarını bildirdi.
Bu kapsamda 2022’de 11 binden fazla çalışanını işten çıkaracağını duyuran şirket, tarihinde ilk kez toplu işten çıkarmaya gitti.
Meta, “verimlilik yılı” olarak ilan ettiği 2023’te de daha iyi bir teknoloji şirketi haline gelmek ve zorlu ortamda finansal performansı iyileştirmek amacıyla çalışan sayısının 10 bin kişi azaltılacağını, henüz işe alım yapılmayan yaklaşık 5 bin açık pozisyonun kapatılacağını belirtti.
Odak metaverse’ten yapay zekaya kaydı
Metaverse’ün ilk dönemde yakaladığı ilgiyi kaybetmesiyle Meta’nın odağı, yapay zekaya yöneldi. Geçen yıl sonlarında metaverse alanında çalışan ekiplerde bütçe kesintileri yapılması ve bazı harcamaların yapay zeka gözlüklerinin geliştirilmesine kaydırılması planlandı.
Şirketin yapay zeka ile donatılmış Ray-Ban akıllı gözlükleri de popülerlik kazanırken Meta, 2 milyon adetin üzerinde gözlük sattı.
Yapay zeka alanındaki harcamalarını artıran ve 2025’te sermaye harcamalarını 72 milyar dolara çıkaran Meta, bu yıl da 115 ila 135 milyar dolar arasında sermaye harcaması yapacağını bildirdi.
Meta, bu harcamaların “süper zeka laboratuvarları” çalışmalarını ve temel faaliyetlerini destekleyeceğini aktardı.
Ocak ayında da Meta’nın sanal ve artırılmış gerçeklik çalışmalarını yürüten Reality Labs biriminde personel sayısı yüzde 10 azaltıldı ve 1500 kişi işten çıkarıldı.
Hisseleri geçen yıl yaklaşık yüzde 13 yükseldi
Meta’nın geliri, 2025’te yaklaşık 201 milyar dolar olarak kaydedildi. Şirketin geçen yıl gelirinde yaşanan yüzde 22’lik artış dikkati çekerken 2024’teki geliri 164,5 milyar dolar olmuştu.
Facebook’un ana şirketi Meta’nın günlük aktif kullanıcı sayısı bir önceki yıla göre yüzde 7 artarak 3,6 milyara yaklaştı.
Yapay zeka alanında kaydettiği ilerlemelerin meyvelerini toplayan Meta’nın hisseleri 2025’te yüzde 12,7 artarken şirketin hisselerindeki artış teknoloji devlerini kapsayan “muhteşem yedili” ortalamasının gerisinde kaldı.
Şirketin hisseleri 2024’te de yaklaşık yüzde 65 değer kazanmıştı. Meta’nın hisse fiyatı, geçen yıl ağustos ayında tüm zamanların en yüksek seviyesini görmüştü.
Geçen yıl aralık sonu itibarıyla şirketin istihdam ettiği kişi sayısı da yaklaşık 79 bin olarak hesaplandı.
Muhabir: Sevgi Ceren Gökkoyun
