GAZZE (AA) – Soykırım saldırılarında 72 binden fazla Filistinliyi öldüren İsrail, köklü bir geçmişe sahip Gazze’nin tarihi mimarisini de hedef aldı.
- Filistinli gençler, İsrail’in Gazze’de oluşturduğu yıkımı maketlerle canlandırıyor
- Gazzeli kadın, yardım kutularından yaptığı fenerlerle çocuklara ramazan coşkusunu yaşatmaya çalışıyor
- İsrail saldırısında yüzünün bir kısmını kaybeden Gazzeli annenin tek dileği çocuklarının kokmadan ona sarılması
- Filistinli uzmanlara göre, İsrail, anlaşmaları hiçe sayarak Batı Şeria’da yeni bir statükoyu dayatıyor
- Kudüs Valiliği: İsrail, Kudüs’ün demografisini değiştirmek, şehri izole etmek için kapsamlı plan yürütüyor
- İsrail, ateşkese rağmen Gazze Şeridi’nde hava saldırıları ve yıkımlarını sürdürüyor
İsrail saldırılarında Gazze’de yüzlerce tarihi eser ya yıkıldı, ya da büyük oranda hasar gördü. Bu saldırılarda yıkılan tarihi eserlerden biri de Gazze’nin en eski yapılarından biri kabul edilen ve geçmişi 14. yüzyıla kadar uzanan Es-Semra Hamamı.
Tarihi kaynaklara göre Memlükler döneminden kalan yaklaşık 800 yıllık geçmişe sahip Es-Semra Hamamı, Gazze’nin Eski Şehir bölgesindeki en önemli tarihi hamamlardan biri olarak biliniyordu.
Tarihi yapının tamamen yok olmasını önlemek için acil kurtarma ve belgeleme çalışmaları
Gazze’de kültürel mirasın korunması kapsamında mevcut koşullara rağmen tarihi yapının tamamen yok olmasını önlemek amacıyla acil kurtarma ve belgeleme çalışmaları yürütülüyor.
Bu kapsamda enkaz altındaki tarihi taşlar, mermer sütunlar, mimari parçalar ve süsleme unsurları tek tek çıkarılıyor, temizleniyor, sınıflandırılıyor ve güvenli alanlarda muhafaza ediliyor.
Kültürel mirasın korunması alanında çalışan Filistinli uzman Mahmud el-Belavi, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yürütülen çalışmaların restorasyon sürecinin ilk ve en kritik aşaması olduğunu belirtti.
Belavi, “Bu aşamada hamamın özgün yapısına ait taşlar, mermerler ve mimari unsurlar kurtarılıyor. Enkazdan çıkarılan her parça temizleniyor, ayrıştırılıyor ve güvence altına alınıyor.” dedi.
Yalnızca bir hamam değil, Gazze’nin ortak hafızası
Es-Semra Hamamı’nın yüzyıllar boyunca asli işlevini kaybetmeden kullanıldığına dikkati çeken Belavi, bu yapının sadece bir hamam değil Gazze’nin ortak hafızası olduğunu dile getirdi.
Belavi, hamamın yalnızca bir yıkanma alanı değil, aynı zamanda insanların bir araya geldiği, sosyalleştiği ve toplumsal geleneklerin yaşatıldığı bir mekân olduğunu ifade etti.
Hamamın, Eski Şehir sakinlerinin yanı sıra Gazze’nin farklı bölgelerinden gelen insanların buluşma noktası olduğunu dile getiren Belavi, “İnsanlar burada bir araya gelir, sohbet eder, haberleşir ve bazı toplumsal ritüelleri yaşatırdı.” diye konuştu.
Yüzyıllar boyunca mimari formunu ve işlevini korudu
Belavi, yapının en dikkat çekici özelliklerinden birinin, yüzyıllar boyunca mimari formunu ve işlevini koruyarak ayakta kalması olduğunu söyledi.
Hamamın mimari özelliklerine de değinen Belavi, yapının Gazze’nin tarihsel dokusunu yansıtan özgün unsurlar barındırdığını belirtti. Belavi, “Hamam geleneksel kubbelerle örtülüydü, mermer sütunlara ve taş başlıklara sahipti. Renkli ve süslemeli mermer döşemeleriyle öne çıkıyordu.” dedi.
Belavi, ayrıca hamamda, suyun odun yakılarak ısıtıldığı geleneksel bir sistemin kullanıldığını ve bu sistemin yapımından itibaren korunduğunu anlattı.
Hamam, daha önce de İsrail bombalarının hedefi oldu
Es-Semra Hamamı’nın geçmişte de İsrail saldırılarına maruz kaldığına işaret eden Belavi, 2013’teki bombardımanlarda yapının ciddi hasar gördüğünü, buna rağmen bazı bölümlerinin sokak seviyesinin altında kalmasının özgün mimari unsurların korunmasına katkı sağladığını ifade etti.
Belavi bu durumun, gelecekte yapılacak restorasyon çalışmalarında önemli bir avantaj oluşturduğunu kaydetti.
İki aşamalı restorasyon süreci
Halihazırda yürütülen çalışmaların UNESCO’nun finansman desteğiyle ve kültürel mirasın korunması alanında uzman bir kuruluş tarafından gerçekleştirildiğini aktaran Belavi, bu aşamada öncelikli hedefin tarihi ve mimari unsurların kaybolmasını, yağmalanmasını ya da daha fazla tahrip edilmesini önlemek olduğunu söyledi.
Belavi, iki aşamalı restorasyon sürecinin tamamlanmasının ardından Es-Semra Hamamı’nın yeniden inşa edilerek eski işlevine kavuşturulmasının amaçlandığını vurgulayarak, tüm yıkıma rağmen bu yapının Gazze’nin kültürel hafızasında yaşamaya devam edeceğini ifade etti.
Muhabir: Mehmet Nuri Uçar,Hamza Z. H. Qraiqea
