WASHINGTON (AA) – Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, İran’a yönelik saldırıların başlamasının ardından petrol fiyatlarındaki artışın temel nedeni olan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının boğazın hayati ekonomik rolü nedeniyle muhtemelen geçici olacağını, bu durumun küresel petrol piyasasındaki arz fazlasıyla birlikte petrol fiyatlarındaki artışları sınırlayacağını belirtti.
Fitch’ten yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ve petrol fiyatlarına ilişkin değerlendirmeler yer aldı.
Açıklamada, 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırıların başlamasının ardından petrol fiyatlarındaki artışın temel nedeni olan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının, boğazın hayati ekonomik rolü göz önüne alındığında muhtemelen geçici olacağı bildirildi.
Bu durumun küresel petrol piyasasındaki arz fazlasıyla birlikte petrol fiyatlarındaki artışları sınırlayacağı aktarılan açıklamada, İran petrol arzındaki olası aksaklıkları da hafifleteceği kaydedildi.
Açıklamada, 2026 yılı için Brent petrolün varil başına ortalama fiyatının 63 dolar olacağı tahmininde önemli bir yükseliş beklenmediği vurgulandı.
“Boğazın resmi olarak kapatılmadığı” ancak İran veya vekilleri tarafından saldırıya uğrama riski nedeniyle gemilerin buradan geçmekten kaçındığına işaret edilen açıklamada, büyük petrol şirketlerinin güvenlik gerekçesiyle sevkiyatları durdurduğu ve sigorta şirketlerinin ise gemiler için savaş riski sigortasını iptal ettiği belirtildi.
Açıklamada, “Ancak boğazın fiilen kapanmasının geçici olmasını bekliyoruz. Boğaz, deniz yoluyla petrol taşımacılığı için hayati bir arter olup, alternatif güzergahlar sınırlıdır.” ifadeleri kullanıldı.
Çatışma öncesinde günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürününün boğazdan geçtiği kaydedilen açıklamada, bunun küresel deniz yolu petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birini ve küresel petrol tüketiminin beşte birini oluşturduğu aktarıldı.
Açıklamada, Boğaz’dan taşınan petrol hacminin yaklaşık yarısının Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) yapılan ihracatlardan oluştuğu, geri kalan kısmının Irak, Kuveyt ve İran’dan geldiği bilgisi paylaşıldı.
Bu ihracatların yaklaşık yarısının Çin ve Hindistan’a gittiğine işaret edilen açıklamada, uzun süreli bir kapanışın hem ihracatçı hem de ithalatçı ülkeleri etkileyeceği için varsayılan senaryo olmadığı ifade edildi.
Açıklamada, eğer Boğaz uzun süre fiilen kapalı kalacak olursa 1980’lerdeki İran-Irak Savaşı’nda olduğu gibi tankerlerin seyri için deniz koruması düşünülebileceği belirtildi.
Ayrıca açıklamada, küresel petrol piyasasında arz fazlası olduğuna işaret edilerek, bu durumun jeopolitik risk primini sınırlaması ve petrol fiyatlarındaki artış riskini kısıtlaması gerektiği kaydedildi.
Suudi Arabistan ve BAE’nin boğazı baypas edebilecek bazı altyapılarının da bulunduğu vurgulanan açıklamada, bunun da geçiş aksaklıklarını hafifletebileceği ifade edildi.
Açıklamada, İran’ın büyük bir petrol üreticisi olsa da günde yaklaşık 3,5 milyon varil petrol ürettiği ve yaklaşık 2 milyon varil ihraç ettiği, bunun küresel ham petrol üretiminin sadece yüzde 3,5’ine denk geldiği aktarıldı.
Fitch’in açıklamasında, bunun da olası bir tedarik aksaklığının küresel piyasadaki arz fazlasıyla dengeleneceği anlamına geldiği belirtildi.
Çatışmanın süresi ve şiddetinin belirsizliğini koruduğuna işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:
“Boğazın uzun süreli tıkanması veya bölgenin petrol ve doğalgaz üretim ve taşıma altyapısında meydana gelebilecek önemli ve kalıcı hasarlar, petrol piyasalarını önemli ölçüde etkileyecek ve muhtemelen 2026 yılı için temel senaryomuz olan petrol fiyatı tahmininde daha önemli bir artışa yol açacaktır. İran petrol üretiminde herhangi bir önemli aksama olması durumunda petrol fiyatlarındaki oynaklık artacaktır.”
Muhabir: Dilara Zengin Okay
