İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’daki çatışmanın küresel ticareti etkileyebileceğine ve enflasyonist baskıları yeniden artırabileceğine yönelik kaygılar küresel risk algısını artırırken, Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatılması sonrası enerji tedarikine yönelik endişeler derinleşti.
ABD Başkanı Donald Trump, dün, Körfez’den geçen tüm deniz ticaretinin, özellikle de enerjinin, finansal güvenliği için çok makul bir bedelle siyasi risk sigortası ve teminat sağlanması talimatı verdiğini, gerekirse ABD donanmasının Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlere refakat etmeye başlayacağını duyurdu.
Trump, ABD’nin ne olursa olsun enerjinin serbest akışını sağlayacağını vurgularken, ABD’nin ekonomik ve askeri gücünün dünyanın en büyüğü olduğunu ve daha fazla adımın geleceğini aktardı.
Analistler, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu körükleyebileceğinden ve halihazırda tarifelerden kaynaklanan fiyat artışlarına karşı temkinli olan ABD Merkez Bankasının (Fed) politika kararlarını daha da karmaşık hale getirebileceğinden endişe duyulduğunu belirtti.
Trump’tan İspanya’ya sert tepki
Öte yandan Trump, üslerini ABD’ye kullandırmayan İspanya’ya sert şekilde tepki göstererek bu ülke ile ticari ve ekonomik ilişkileri kesebilecekleri mesajını verdi.
Avrupa ülkelerinin İran sürecinde ABD ile İsrail’e daha fazla destek vermesi gerektiğini anlatan Trump, bu konuda İspanya’nın yanı sıra İngiltere’ye de sert sözlerle yüklendi.
İngiltere’nin, ABD üssünün de yer aldığı Diego Garcia Adası’nı yüz yıllığına kiralama sürecine ilişkin olarak, “İngiltere de iş birliğinden oldukça uzak. İngiltere’nin tavrı şok edici ama Churchill döneminde yaşamıyoruz.” dedi.
Fed yetkililerinden şahin açıklamalar
Orta Doğu’daki çatışmalara yönelik yoğun gündeme ek olarak Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip edildi. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, Orta Doğu’daki çatışmanın enflasyon üzerindeki etkisinin ne olacağını bilmek için henüz çok erken olduğunu söyledi.
Para politikasının oldukça iyi bir konumda olduğunu düşündüğünü belirten Kashkari, “Potansiyel olarak küresel ekonomiyi vuran bu yeni şokun etkisinin ne kadar süreceğini ve ne kadar büyük olacağını görmemiz gerekiyor.” dedi.
New York Fed Başkanı John Williams, enflasyonun yavaşlaması halinde ek faiz indirimlerinin gerekli olacağını belirtti. Kansas City Fed Başkanı Jeff Schmid ise enflasyonun neredeyse 5 yıldır bankanın hedefinin üzerinde seyrettiğini, rehavete kapılacak bir alan olmadığını ifade etti.
Makroekonomik tarafta ise bugün açıklanacak şubat ayı ADP özel sektör istihdamı verisi ile Fed’in Bej Kitap raporu yatırımcıların odağında olacak.
Petrol fiyatları yükselişini 5. işlem gününe taşıdı
Bu gelişmelerle dün Dow Jones endeksi yüzde 0,83, Nasdaq endeksi yüzde 1,02 ve S&P 500 endeksi yüzde 0,94 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni güne de negatif başladı.
Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının etkisiyle petrol fiyatlarındaki yükseliş 5. işlem gününe taşındı. Dün 84,3 dolar seviyesine ulaşan Brent petrol, Temmuz 2024’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş Trump’ın Hürmüz Boğazı’na yönelik açıklamaları sonrası hız kesse de Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 2,8 yükselişle 80,4 dolardan kapandı. Yeni işlem gününde yükselişine devam eden Brent petrol, şu sıralarda yüzde 2,1 yükselişle 82,1 dolardan işlem görüyor.
ABD’de tahvil piyasalarında dün satış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yüzde 4,07 seviyesinde bulunuyor.
Dolar endeksi ise dün yüzde 0,7 yükselişle 99,1 seviyesinden kapanırken, yeni günde yatay bir seyir izliyor.
Altının ons fiyatı dün dolar endeksindeki yükseliş, kar realizasyonları ve piyasalardaki yüksek oynaklığın etkisiyle yüzde 4,4 düşüşle 5 bin 96 dolar seviyesinden kapanırken, yeni işlem gününde yüzde 1,2 yükselişle 5 bin 156 dolardan işlem görüyor.
Avrupa borsaları negatif seyretti
Avrupa borsalarında dün Orta Doğu’daki çatışmanın uzama ihtimali ve artan enerji fiyatlarının etkisiyle negatif bir seyir izlenirken, bölgede endeks vadeli kontratlar yeni güne satış ağırlıklı başladı.
Stoxx Europe 600 endeksindeki bankacılık sektörü hisseleri dün yüzde 4,3, sigorta sektörü hisseleri de yüzde 3,6 değer kaybetti. Orta Doğu’daki hava sahası kapanmaları nedeniyle yaşanan geniş çaplı iptallerin etkisiyle seyahat ve eğlence sektörü hisseleri yüzde 2 geriledi.
Bölgenin odağında Orta Doğu’daki gerilim bulunmaya devam ederken, Avrupa Birliği (AB) kurumlarının liderleri, Orta Doğu’daki gelişmelerin enerji fiyatlarına etkisi ve ekonominin durumu hakkında toplantı yaptı.
Brüksel’de dün düzenlenen toplantıya AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde ve Avro Grubu Başkanı Kiryakos Pierrakakis katıldı.
Öte yandan, İspanya’nın ABD’ye askeri üslerini kullandırmamasının ardından Trump’ın yaptırım uygulanacağı yönündeki açıklamaları sonrası İspanya piyasalarında sert düşüşler izlendi. İspanya’da IBEX 35 endeksi yüzde 4,6 düşüşle günü tamamladı.
İspanya’da koalisyon hükümetinin küçük ortağı Sumar ittifakından olan Başbakan Yardımcısı, Çalışma ve Sosyal Ekonomi Bakanı Yolanda Diaz, yaptığı açıklamada, “İspanya, saldırgan bir ülkeden gelecek şantajı veya ders verme girişimlerini kabul etmeyecektir. Biz bir barış ülkesiyiz. Eğer ABD bir müttefik istiyorsa, öncelikle egemenliğimize ve uluslararası hukuka saygı göstermelidir.” ifadesini kullandı.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 2,75, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 3,92, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 3,46 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 3,44 geriledi.
Asya piyasalarında kayıplar derinleşiyor
Asya tarafında Orta Doğu’da devam eden çatışmalar ve enerji tedarikine yönelik endişelerin etkisiyle satış baskısı derinleşiyor.
Bölge ülkelerinin petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının büyük bir bölümünün kapatılan Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi gelecek dönemdeki imalat sanayi maliyetleri ve üretim miktarı açısından birçok soru işaretine neden oluyor.
Asya genelinde enerji tedarikine yönelik risklerin artması ve artan enerji maliyetlerinin etkisiyle başta sanayi, ticaret ve ulaşım şirketleri öncülüğünde derinleşen satıcılı seyir dikkati çekiyor. Güney Kore’de Kospi endeksi ise gün içinde yüzde 10’u aşan düşüşle bölge genelinde en çok etkilenen piyasalar arasında yer alıyor.
Söz konusu gelişmeler ekonomi otoritelerinin de odağında bulunurken, Güney Kore Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, dün İran’daki gelişmelerin ülkeye etkisini değerlendirmek ve izlenecek yol haritasını belirlemek üzere, ilgili bakanlıkların katılımıyla acil durum toplantısı düzenledi.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, Orta Doğu’daki krizin uzaması senaryosuna karşı ülkenin yeterli petrol rezervine sahip olduğu belirtildi. Açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndaki kapanmaya karşı hükümetin Orta Doğu dışındaki bölgelerden ilave petrol tedariki sağlamak için çalışacağı kaydedildi.
Bölgede açıklanan makroekonomik veriler de yakından takip edilirken, Çin’de şubat ayına ilişkin imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verisi 49 ile beklentileri karşılamadı. Japonya’da şubat ayı hizmet sektörü PMI verisi ise 53,8 ile sektörde genişlemeye işaret etti.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 4, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 10,2, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 3,1 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,4 geriledi.
Borsa günü düşüşle tamamladı
Dün, küresel piyasalardaki risk algısına paralel hareket eden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,09 değer kaybederek 12.933,40 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,74 artışla 15.164,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL, dünü 43,9590’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 43,9910’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru endeksi ve aylık fiyat gelişmeleri raporu, yurt dışında Avro Bölgesi’nde üretici enflasyonu, ABD’de ADP özel sektör istihdamı ve Fed’in Bej Kitap raporu başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini söyledi.
Jeopolitik gelişmeler ile Orta Doğu’dan gelecek haber akışının endeksin yönü üzerinde etkili olduğunu ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.900 ve 12.800 puanın destek, 13.000 ve 13.100 puanın ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
11.55 Almanya, şubat ayı hizmet sektörü/bileşik PMI
12.00 Avro Bölgesi, şubat ayı hizmet sektörü/bileşik PMI
12.30 İngiltere, şubat ayı hizmet sektörü/bileşik PMI
13.00 Avro Bölgesi, ocak ayı işsizlik oranı
13.00 Avro Bölgesi, ocak ayı Üretici Fiyat Endeksi
14.30 Türkiye, şubat ayı TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi
15.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları
16.15 ABD, şubat ayı ADP özel sektör istihdamı
17.45 ABD, şubat ayı hizmet sektörü/bileşik PMI
18.00 ABD, şubat ayı ISM hizmet sektörü PMI
18.00 Türkiye, şubat ayı TCMB’nin aylık fiyat gelişmeleri raporu
22.00 ABD, Fed’in Bej Kitap raporu
Muhabir: Mahmut Çil
