ANKARA (AA) – İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın misillemelerine ilişkin gelişmeler sürerken, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ve üst düzey yetkililerin hedef alarak öldürülmesine giden süreçte iki ülkenin operasyon kapsamında yürüttüğü istihbarat işbirliği merak konusu oldu.
Ana akım medya ve resmi açıklamalara yansıyan bilgiler, saldırı öncesinde ve saldırı anında çok katmanlı bir istihbarat mimarisinin devrede olduğunu ortaya koyuyor.
Saldırıların temelinde sahadaki insan kaynaklarından elde edilen veriler, gerçek zamanlı bilgiler, İran liderinin günlük hayat alışkanlıklarının analizi, sinyal istihbaratı, siber istihbarat, uydu ve insansız hava aracı (İHA) takibi ile yapay zeka destekli modellemeler yer alıyor.
Saldırılar, yıllar süren planlama sürecinin bir sonucu
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) internet sitesinde, 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlatılan “Destansı Öfke Operasyonu”na ilişkin basın brifingi yayımladı.
Brifingde, ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, operasyonun aylar, hatta bazı hedef setleri için yıllar süren planlama ve hedef geliştirme sürecinin sonucu olduğuna işaret etti.
ABD İstihbarat Topluluğunun operasyondaki kritik rolüne dikkati çeken Caine, operasyonun başlangıcında ilk adımı Siber Kuvvetler (CYBERCOM) ile Uzay Kuvvetleri (SPACECOM) Komutanlıklarının attığını kaydederek, İran’ın komuta-kontrol ve haberleşme kabiliyetinin “kinetik olmayan yöntemlerle” zayıflatıldığını aktardı.
İsrail’in Tahran’daki trafik kameralarına uzun süredir sızdığı iddia ediliyor
İngiliz Financial Times (FT) gazetesinin ve Hindistan’ın NDTV kanalının haberine göre, İsrail Tahran’daki trafik kameralarına uzun süredir sızdı ve başkentteki üst düzey liderlerin hareketlerini bu sistemler üzerinden izledi.
Özellikle Tahran’daki Pasteur Caddesi çevresindeki bazı kameraların, Hamaney’in çalışma ofisinin bulunduğu yerleşkeye ilişkin kritik görüntüler sağladığı belirtildi.
İsrail istihbaratı, güvenlik personeline ilişkin adres, görev saatleri, işe gidiş-geliş güzergahları ve hangi isimleri koruduklarına dair ayrıntılı bilgiler elde etti ve bu bilgiler günlük yaşam alışkanlıkları analizleriyle beraber kullanıldı.
Bu süreçte, İsrail’in sinyal istihbaratı alanında faaliyet gösteren 8200 Birimi ile Mossad, sahadaki insan kaynaklarını birlikte kullandı.
Ayrıca, İsrail, mobil telefon şebekelerinin bazı bileşenlerini geçici olarak devre dışı bırakarak Hamaney’in koruma ekibinin olası uyarıları almasını engelledi ve milyarlarca veri noktası sosyal ağ analizi yöntemiyle incelendi.
Liderlik yerleşkesine uzanan “yüksek doğruluklu” istihbarat
İran’ın dini liderinin bu kadar kısa sürede hedef alınması, saldırı öncesinde ABD ile İsrail arasındaki yakın koordinasyon ve istihbarat paylaşımını ortaya koydu.
New York Times (NYT) gazetesinin operasyona ilişkin istihbarat süreci hakkında bilgi sahibi kişilere dayandırdığı haberlerine göre, ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA) Hamaney’i aylar boyunca takip ederek, bulunduğu yerler ve hareket düzenine ilişkin istihbarat elde etti.
İsrail ile İran arasında Haziran 2025’te 12 gün süren savaş sırasında İranlı yetkililerin baskı altındayken nasıl iletişim kurup hareket ettiğine dair elde edilen veriler ise Hamaney’in konumunu izleme ve olası hamlelerini öngörme kapasitesini geliştirmek için kullanıldı.
Ayrıca, üst düzey İranlı yetkililerin, 28 Şubat’ta Tahran’da İran Ulusal Güvenlik Konseyi ofislerinin bulunduğu yerleşkede toplantı yapacağını tespit eden CIA, Hamaney’in konumuna ilişkin “yüksek doğrulukta” bilgi içeren istihbaratı İsrail’e aktardı.
ABD ve İsrail başlangıçta saldırıyı gece saatlerinde gerçekleştirmeyi planlarken, elde edilen yeni istihbarat doğrultusunda operasyonun zamanlaması sabah saatlerine çekildi.
Operasyon savaş uçaklarının üslerden havalanmasıyla İran yerel saatiyle 07.30 sularında başladı ve 09.40 sularında uzun menzilli füzeler yerleşkeyi vurdu.
Saldırı anında, üst düzey İran ulusal güvenlik yetkililerinin yerleşkedeki bir binada bulunduğu, Hamaney’in ise yakındaki başka bir binada olduğu bilgisine ulaşıldı.
Liderlik yerleşkesine yönelik saldırının ardından düzenlenen takip operasyonlarında İranlı bazı yetkililer de hedef alındı.
ABD-İsrail istihbarat işbirliğiyle üç aşamalı plan
ABD ve İsrail, üst düzey İranlı yetkililerin nerede olduğuna ilişkin bilgiyi ve İran’dan elde edilen diğer hassas istihbaratı, üç aşamalı bir saldırı planıyla değerlendirildi.
İlk dalgada İran’ın üst düzey komuta kademesi hedef alındı.
Harekat planlanırken, İranlı yetkililere yönelik operasyonun ilk aşamada gerçekleştirilmesi gerektiği, aksi takdirde kısa sürede önleyici tedbirlerin devreye gireceği analiz edildi.
İkinci dalgada özellikle Tahran çevresindeki hava savunma sistemleri vurulurken, üçüncü dalgada ise ülkenin balistik füze sistemleri, mühimmatları, fırlatma rampaları, personeli, depolama alanları ve üretim tesislerine yönelik kapsamlı bir arama ve imha operasyonu yapıldı.
İsrail Hava Kuvvetleri İran’ın batı ve orta kesimlerine sevk edilirken, ABD güçleri ise İsrail’in İran liderliğine yönelik ilk saldırısından yaklaşık yarım saat sonra özellikle İran’ın doğu kesimindeki hedeflere odaklandı.
Siber istihbarat ve operasyonlar
ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, ilk aşamadaki operasyonların İran’da iletişim ve sensör ağlarını etkili biçimde bozduğunu belirterek siber operasyonların İran’ı görme, koordine olma ya da etkili şekilde karşılık verme kabiliyetinden yoksun bıraktığını ifade etti.
Ayrıca, CIA, operasyondan hemen önce 24 Şubat’ta ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından Farsça yayımladığı mesajda, “Merhaba. Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA) sesinizi duyuyor ve size yardımcı olmak istiyor. İşte bizimle güvenli bir sanal görüşme yapmanız için bazı ipuçları.” ifadelerini kullandı.
Mesaja, şifreli iletişim yöntemlerini anlatan kısa bir video da eklendi.
Yapay zeka destekli istihbarat
The Guardian’ın haberine göre, ABD ordusu İran’a saldırı planlamasında ABD merkezli teknoloji şirketi Anthropic’in istihbarat analizi yapabilen ve karar verme sürecini hızlandıran “Claude” adlı yapay zeka modelini kullandı.
Karar sürecini hızlandıran “Claude” sayesinde hedef tespiti, hukuki onay ve saldırı sürecini kapsayan öldürme zinciri kısaldı.
Muhabir: Elif Gültekin Karahacıoğlu
