İSTANBUL (AA) – Bölgede devam eden jeopolitik gerginliklerden dolayı İran’ın enerji arzını daha da kısıtlayacağına ilişkin endişeler öne çıkıyor. Bu durum petrol fiyatlarını yükseltirken borsalarda satış baskısını da artırıyor.
ABD-İsrail ve İran arasındaki çatışmaların çözüme kavuşacağına dair umutların azalması ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutacağını açıklaması piyasalarda risk algısının yüksek kalmasına neden oluyor.
Piyasalar, çatışmanın potansiyel süresini yeniden değerlendirirken, süreçte yatırımcılar riskten kaçınıyor. Çatışmaların devam etmesinden dolayı Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) stratejik petrol rezervinin piyasaya sürme hamlesi de petrol fiyatlarındaki yükselişe ve piyasalardaki endişelerin azalmasına engel olamadı.
ABD Başkanı Donald Trump, “dünyanın en büyük petrol üreticisi” olduklarını belirterek, bu nedenle petrol fiyatları yükseldiğinde çok para kazandıklarını ifade etti. Ancak “İran’ın nükleer silaha sahip olmasını ve Orta Doğu’yu, hatta dünyayı yok etmesini” engellemenin daha önemli olduğunu savunan Trump, bunun olmasına izin vermeyeceğini vurguladı.
Trump, ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell’ın para politikası toplantısını beklemeden “derhal” faiz oranlarını düşürmesi gerektiğini ifade etti.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright da petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara çıkmasının olası olmadığını ifade etti. Diğer taraftan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in 15-16 Mart’ta Çin’in Ekonomik İlişkilerden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile Paris’te bir araya geleceği bildirildi.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de enerji ürünlerinin ABD limanlarına kesintisiz ulaşmasını sağlamak amacıyla, mal taşımacılığı için Amerikan gemilerinin kullanılmasını gerektiren yasaya geçici muafiyet getirebileceklerini ancak bu adımın henüz kesinleşmediğini ifade etti.
İran tarafının da açıklamaları takip edilirken, İran’ın yeni lideri Mücteba Hüseyni Hamaney de göreve geldikten sonraki ilk mesajında, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam etmesi gerektiğini belirtti.
İran Silahlı Kuvvetleri, dün Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü ellerinde tuttuklarını, ABD ve saldırının ortaklarına Boğaz’dan geçme hakkı tanımayacaklarını bildirmişti.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 7 Mart ile biten haftada 213 bine düşerek beklentilerin hafif altında kaldı.
ABD’nin dış ticaret açığı da ocakta yüzde 25,3 azalışla 54,5 milyar dolara gerileyerek beklentilerin altında gerçekleşti. Diğer taraftan ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza (CBP) birimi, Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’na (IEEPA) dayandırarak uyguladığı ve Yüksek Mahkemenin yasaya aykırı bulduğu tarifelerin iadesi için geliştirilen sistemin yüzde 40 ile yüzde 80 arasında tamamlandığını açıkladı.
Süreçte Fed yetkililerinin de açıklamaları takip ediliyor. Fed Denetimden Sorumlu Başkan Yardımcısı Michelle Bowman, bankaların sermaye gerekliliklerinde bazı düzenlemeler yapılacağının sinyalini verdi.
Bowman, Cato Enstitüsünün Politika Forumu’nda, bankaların sermaye gerekliliklerine ilişkin konuşma yaptı. Sermaye gerekliliklerinin ihtiyatlı düzenleyici çerçevenin temelini oluşturduğunu belirten Bowman, gelecek haftalarda ABD’de Basel III’ün son aşamasını uygulamak için kurallar önereceklerini söyledi.
Morgan Stanley ve Cliffwater’ın milyarlarca dolarlık özel kredi fonlarından para çıkışlarını sınırladığına dair haberler de piyasalarda risk algısını artıran başka bir unsur olarak öne çıktı.
Analistler, bugün Fed’in enflasyon göstergesi olarak takip ettiği Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) verisinin de enflasyon konusunda piyasaya ışık tutacağını söyledi.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,26’da seyrediyor. Fed’in faiz indirimlerine gideceğine ilişkin öngörülerin kayda değer bir şekilde zayıflamasıyla dün yüzde 3,77 ile 7 ayın en yüksek seviyesini gören ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi de bugün yüzde 3,74 seviyelerinde dengelendi.
Yatırımcıların güvenli liman varlıklara talebin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,9 seviyesinde seyrederken, altının onsu yüzde 0,5 artışla 5 bin 107 dolardan işlem görüyor.
Brent petrolün varili yüzde 1 azalışla 98,1 dolara gerilemesine karşın hala yüksek seviyelerde bulunması piyasalarda satış baskısına neden olmaya devam ediyor.
New York borsası negatif seyretti
New York borsası da petrol fiyatlarının yükselmeye devam etmesinden kaynaklı satış baskısıyla negatif seyretti. Dow Jones endeksi, yüzde 1,56, S&P 500 endeksi yüzde 1,52 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,78 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.
Avrupa borsaları günü düşüşle tamamladı
Avrupa borsaları, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilim, petrol fiyatlarındaki dalgalanma ve ABD’nin yeni ticaret incelemeleri başlatacağı endişeleriyle günü düşüşle tamamladı.
Avrupa genelinde enerji fiyatlarındaki oynaklık ve jeopolitik belirsizlikler borsalar üzerindeki baskıyı artırmaya devam etti. Almanya’nın önde gelen ekonomi enstitüleri yayımladıkları bahar raporlarında, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu tırmandıracağı ve alım gücünü zayıflatacağı uyarısında bulundu.
Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü (IfW), enflasyonun yüzde 2,5’e ulaşacağını ve bunun tüketicilerin alım gücünde yüzde 0,6’lık kayba yol açacağını öngördü. Ifo Enstitüsü ise büyüme tahminini 0,2 puan düşürerek bu yıl için yüzde 0,8 büyüme beklediğini açıkladı.
Avrupa genelinde bankacılık hisseleri, Orta Doğu kaynaklı risklerle değer kaybetti. Katar şubelerini kapatan HSBC yaklaşık yüzde 6, tazminat davasıyla sarsılan Deutsche Bank ise yüzde 5,3 geriledi.
Hindistanlı Jindal Steel ile çelik anlaşmasının çökme noktasına gelmesiyle Thyssenkrupp hisseleri yüzde 8 değer kaybetti.
Buna karşın, İtalyan savunma şirketi Leonardo, beklentilerin üzerinde kar açıklamasıyla günü yüzde 5,7 artıda kapattı. Alman lüks otomotiv üreticisi BMW, gümrük vergisi yüklerine ilişkin uyarısına rağmen, 2025 karının beklentileri aşmasıyla yüzde 1,1 değer kazandı.
Avrupa’nın en büyük çevrim içi moda perakendecisi Zalando, yapay zeka hamlesi ve hisse geri alım planıyla yüzde 9,5 prim yaptı. Almanya merkezli enerji şirketi RWE, yenilenebilir enerji yatırımları ve temettü öngörüsüyle yüzde 3,9 değer kazandı.
Öte yandan İngiltere, IEA üye ülkelerin stratejik petrol rezervlerinden 400 milyon varili koordineli şekilde serbest bırakma kararı kapsamında bu miktarın 13,5 milyon varilini karşılayacağını duyurdu.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,47, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,71, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,71, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,21 değer kaybetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.
Asya borsaları negatif seyrediyor
Söz konusu gelişmelerin yarattığı satış baskısı Asya borsalarına da taşındı.
Bölge, Orta Doğu’dan gelen petrol tedarikine büyük ölçüde bağımlı olduğundan dolayı uzun süreli bir tedarik kesintisinin ekonomik faaliyetlerde aksamalara yol açması bekleniyor.
Enerji arzına ilişkin endişelerin artması nedeniyle Güney Kore’nin nafta ihracatını kısıtladığına yönelik haberler de piyasaların yönü üzerinde etkili oldu. Japon otomobil üreticisi Honda Motor’un elektrikli araç iş kolundaki yeniden yapılanma maliyetleri nedeniyle yıllık zarar öngörmesinin ardından şirketin hisseleri yaklaşık yüzde 6 gerilerken, bu durum Japonya’da piyasaları olumsuz etkileyen unsurlar arasında yer aldı.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,3, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,2 değer kaybetti.
Borsa günü yükselişle tamamladı
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,65 değer kazanarak 13.286,12 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,19 azalışla 15.486,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL, dün günü yüzde 0,1 artışla 44,1456’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,1900’dan işlem görüyor.
Dün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37’de, gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 35,5’te sabit tuttu.
Para Politikası Kurulu duyurusunda, jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı ve iktisadi faaliyet üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiğini bildirdi.
Analistler, bugün yurt içinde Piyasa Katılımcıları Anketi, yurt dışında ise ABD’de büyüme, Fed’in enflasyon göstergesi olarak takip ettiği Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksi, JOLTS açık iş sayısı, başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.500 puanın direnç, 13.200 ve 13.100 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
10.00 Türkiye, mart ayı piyasa katılımcıları anketi
10.00 Türkiye, şubat ayı konut ve işyeri satışları
10.00 İngiltere, ocak ayı sanayi üretimi
13.00 Avro Bölgesi, ocak ayı sanayi üretimi
15.30 ABD, 4. çeyrek yıllıklandırılmış Gayri Safi Yurt İçi Hasıla
15.30 ABD, ocak ayı çekirdek PCE fiyat endeksi
15.30 ABD, 4. çeyrek çekirdek PCE fiyat endeksi
15.30 ABD, ocak ayı kişisel gelirler ve harcamalar
15.30 ABD, ocak ayı dayanıklı mal siparişleri
17.00 ABD, ocak ayı JOLTS açık iş sayısı
17.00 ABD, mart ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
