ANKARA (AA) – Türk Nöroloji Derneğinden, 13 Mart Dünya Uyku Günü dolayısıyla yapılan yazılı açıklamada, uykunun, nörolojik açıdan beynin en yoğun mesai yaptığı zamanlardan biri olduğu belirtildi.
Uykunun telafi edilemez biyolojik bir ihtiyaç olduğu belirtilen açıklamada, gün boyunca öğrenilen bilgilerin, yaşanan duygusal deneyimler ve maruz kalınan stresin uyku sırasında işlendiği vurgulandı. Mesajda, “Non-REM uykusu kalıcı hafıza oluşumu ve sinaptik düzenleme için kritik bir rol oynarken, REM uykusu duygusal düzenleme ve yaratıcılıkla yakından ilişkilidir.” ifadesi kullanıldı.
Açıklamada, son yıllarda keşfedilen glimfatik sistemin, uyku sırasında beynin adeta temizlik moduna geçtiğini ortaya koyduğu, gün içinde biriken metabolik atıkların ve potansiyel nörotoksik maddelerin bu süreçte temizlendiği ifade edildi.
Bu mekanizmanın bozulmasının, Alzaymır gibi nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili olabileceğine dikkat çekilen açıklamada, “Uyku yalnızca enerji toplamak değil, beynin kendini koruması ve yenilemesi için zorunlu bir süreçtir.” değerlendirmesi yapıldı.
İnsomnia, uyku apnesi, huzursuz bacaklar sendromu ya da REM uykusu davranış bozukluğu gibi sıkça karşılaşılan uyku sorunlarının yalnızca geceyi değil, gündüz yaşantısını da etkilediğine işaret edilen açıklamada, kronik uyku yoksunluğunun dikkat azalması, karar verme güçlüğü, duygudurum değişiklikleri ve hatta riskli davranışlarla ilişkili olduğu, özellikle REM uykusu davranış bozukluğu gibi bazı durumların Parkinson hastalığı ve diğer nörodejeneratif süreçler için erken uyarı işareti olabileceği vurgulandı.
Gece uykusunda rüyayı canlandırma, bağırma, vurma gibi davranışların bu durumun belirtisi olabileceği, bu nedenle uyku sorunlarının “basit bir şikayet” olarak görülmemesi ve önemli bir erken tanı fırsatının kaçırılmaması gerektiği dile getirildi.
“İyi uyu, daha iyi yaşa”
Akşam saatlerinde ekran ışığına maruz kalmak, geç saatlere kadar aktif kalmak ve düzensiz yaşam ritminin, beynin biyolojik saatini bozduğuna dikkati çekilen açıklamada, şunlar kaydedildi:
“Melatonin salgısının baskılanmasıyla uykuya dalma süresi uzamakta, uyku kalitesi düşmekte ve kronik bir uyku borcu oluşmaktadır. Bu durum yalnızca bireysel bir sorun değil, toplumsal bir halk sağlığı meselesidir. Dünya Uyku Günü’nün bu yılki teması olan ‘İyi uyu, daha iyi yaşa’, bilimsel açıdan güçlü bir gerçeği yansıtır. Beynin optimal çalışabilmesi için düzenli ve kaliteli uyku şarttır.
Beynin sağlığı gece başlar. Uyku sırasında kurulan sinirsel bağlantılar, temizlenen metabolik atıklar ve yeniden dengelenen biyolojik ritimler, sabah uyandığımızda kim olduğumuzu belirler. Uykuya ayrılan zaman, üretkenliğin kaybı değil zihinsel berraklığın temelidir. Bu Dünya Uyku Günü’nde kendinize küçük ama güçlü bir hediye verin, alarmınızı değil, önceliklerinizi değiştirin. Çünkü iyi bir uyku, yalnızca daha iyi bir gece değil, daha iyi bir beyin ve daha iyi bir yaşam demektir.”
Muhabir: Şeyma Güven
