İSTANBUL (AA) – ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’dan gelen misillemelerle Orta Doğu’da tırmanan gerilim, başta petrol arzı olmak üzere küresel ekonomi açısından önemli bir risk unsuru olmayı sürdürüyor.
Bölgedeki gerginliklerin kısa sürede sona ereceğine dair iyimserliklerin öne çıkmaya başlamasına karşın, çatışmaların uzun vadede ekonomiler üzerindeki olası etkilerinin boyutu ise belirsizliğini koruyor.
Çatışmalarda bazı petrol tesislerinin hedef alınması ve petrol sevkiyatı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin yavaşlaması, enerji maliyetlerini artırarak küresel enflasyon risklerini yukarı yönlü besliyor.
Enflasyon risklerindeki artış, merkez bankalarının politikalarına ilişkin beklenti oluşumunu zorlaştırırken, gözler ABD Merkez Bankasının (Fed) bu akşam alacağı para politikası kararlarına çevrildi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in politika faizini sabit bırakmasına kesin gözüyle bakılırken, karar sonrası Fed Başkanı Jerome Powell’ın sözle yönlendirmeleri ve bankanın ekonomiye dair projeksiyonları yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek.
Buna ek olarak faiz kararının ardından yayımlanacak “nokta grafiği”nin gelecekte politika adımlarının yönü ve zamanlamasına ilişkin önemli ipuçları sunması bekleniyor.
Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel ticarette önemli geçiş güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanması için ülkelere yaptığı çağrının beklenen karşılığı bulamaması petrol fiyatlarındaki yukarı yönlü harekette etkili oldu.
Brent petrolün varil fiyatı, dün uluslararası piyasalarda yüzde 2,9 artışla 100,9 dolardan kapandı. Brent petrolün varili yeni işlem gününde ise yüzde 2,6 düşüşle 98,2 dolarda seyrediyor.
Irak Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani’nin, Bağdat ve Erbil’in, petrol ihracatını yarından itibaren yeniden başlatmak için anlaşmaya vardığını duyurması, piyasada arz taraflı risklerin bir nebze sınırlanmasına katkı sağlayarak fiyatlardaki yukarı yönlü baskıyı azalttı.
Altındaki düşüş eğilimi 5. işlem gününe taşındı
Bu gelişmelerle birlikte, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün 3 baz puan gerileyerek yüzde 4,20’ye inerken, şu sıralarda yüzde 4,18 seviyesinde bulunuyor.
Düşüş eğilimini ikinci işlem gününe taşıyan dolar endeksi, bugün önceki kapanışının hemen üzerinde 99,5 seviyesinde seyrediyor.
Fed’e yönelik zayıflayan faiz indirimi beklentileri ve Orta Doğu’daki gerilimlerle doların güçlenmesi altının ons fiyatını baskılamaya devam ediyor. Dün sınırlı düşüş kaydeden altının onsu gerilemesini beşinci işlem gününe taşıyarak 5 bin 5 dolara indi. Altının onsu şu dakikalarda önceki kapanışına göre yüzde 0,3 azalışla 4 bin 989 dolardan alıcı buluyor.
Kurumsal tarafta ise bazı hava yolu şirketlerinin Orta Doğu’da gerilimin tırmanmasından bu yana artan jet yakıtı fiyatlarına rağmen güçlü talebe işaret ederek bu yılın ilk çeyreğine ilişkin gelir beklentilerini yükseltmesiyle hisselerinde yükseliş yaşandı.
Söz konusu hava yolu şirketlerinden Delta’nın hisseleri yüzde 6,5 ve American Airlines’ın hisseleri yüzde 3,5 değer kazandı.
Bu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,25, Nasdaq endeksi yüzde 0,47 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,1 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları pozitif seyretti
Avrupa borsalarında dün alıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu’daki gerilimin yakında azalabileceğine ilişkin iyimser beklentiler bölge piyasalarında öne çıktı.
Avro Bölgesinde bugün açıklanacak şubat ayı enflasyon verileri yatırımcıların odağında bulunurken, söz konusu ayda bölgede Tüketici Fiyat Endeksinin (TÜFE) aylık bazda yüzde 0,7, yıllık bazda yüzde 1,9 arttığı tahmin ediliyor.
Öte yandan bölgede yarın açıklanacak Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararları öncesinde piyasa beklentileri iki bankanın da politika faizini sabit bırakacağı yönünde mesaj veriyor.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani’yle bölgedeki güvenlik durumu hakkında telefon görüşmesi yaptığını bildirdi.
Sudani’ye “bu zor dönemde itidali teşvik ettiği ve ülkesini savaşın dışında tuttuğu” için teşekkür ettiğini belirten von der Leyen, “Irak topraklarına yönelik kışkırtılmamış ve kabul edilemez saldırılar sonucu hayatını kaybedenler için de başsağlığı dileklerimi ilettim.” ifadesini kullandı.
Von der Leyen ayrıca, AB’nin Irak’ın istikrarıyla egemenliğini ve bölgedeki gerginliğin azaltılmasını desteklemeye devam edecek “güvenilir ortak” olduğunu ifade etti.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,83, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,22, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,49, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,71 değer kazandı. Avrupa’da, endeks vadeli kontratları güne pozitif başladı.
Asya borsaları Çin hariç pozitif seyrediyor
Asya tarafında ise Çin hariç alıcılı bir görünüm öne çıkarken, petrol fiyatlarındaki yükselişin sınırlı da yavaşlaması ve İran’ın bazı ülkelerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini engellemeyeceğine yönelik haber akışı, bölgede enerji maliyetlerine ilişkin riskleri bir miktar azalttı.
Bölge ülkelerinin makroekonomik görünümlerine ilişkin değerlendirmeler sürerken, bugün Japonya’da açıklanan veriler takip edildi.
Japonya’da dış ticaret dengesi şubatta beklentilerin aksine 53,7 milyar yen (yaklaşık 340 milyon dolar) fazla verdi. Ülkede dış ticaret dengesi bir önceki ay 1,16 trilyon yen açık vermişti.
Öte yandan, ABD’li çip devi Nvidia’nın Çin’de yapay zeka çipi üretimine yeniden başlayacağını duyurması bölge piyasalarında risk iştahını artırdı.
Bölgede teknoloji tarafındaki yükselişler dikkati çekerken, Güney Kore’de SK Hynix hisseleri yüzde 5, Samsung Electronics hisseleri de yüzde 6’nın üzerinde değer kazandı. Japonya’daki teknoloji şirketlerinde de alım tarafında işlemler ağır basarken, ülkede Aoi Electronics hisseleri yüzde 4,4, Tokyo Electron hisseleri yüzde 3,3 ve Satori Electric hisseleri yüzde 1 arttı.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,9, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4 yükselirken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 düştü.
Yurt içinde PPK toplantı özeti takip edilecek
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,01 değer kazanarak 13.217,60 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,24 düşüşle 15.505,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL, dünü 44,1880’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,2140’tan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) Toplantı Özeti, yurt dışında ise ABD’de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve Fed’in faiz kararı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini söyledi.
Jeopolitik gelişmelerin endeksin yönü üzerinde etkili olmaya devam ettiğini bildiren analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.500 puanın direnç, 13.100 ve 13.000 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
13.00 Avro Bölgesi, şubat ayı Tüketici Fiyat Endeksi
14.00 Türkiye, TCMB PPK Toplantı Özeti
14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları
15.30 ABD, şubat ayı Üretici Fiyat Endeksi
17.00 ABD, ocak ayı fabrika siparişleri
17.00 ABD, ocak ayı dayanıklı mal siparişleri
21.00 ABD, Fed’in faiz kararı
21.30 ABD, Fed Başkanı Powell’ın konuşması
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
