WASHINGTON/NEW YORK (AA) – ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’daki kabine toplantısında İran gündemine ilişkin son durumu değerlendirdi.
İran’la görüşmelerin sürdüğünü anlatan ve bu sürecin sonunda Tahran’ın elinde nükleer silah görmek istemediklerini vurgulayan Trump, “İranlılar anlaşma yapmak için yalvarıyorlar, ben değil. Anlaşma yapmak için onlar yalvarıyorlar. Bir anlaşma yapıp yapamayacağımızı göreceğiz.” ifadelerini kullandı.
İranlıların elinde şu anda bir anlaşma yapma şansları olduğunu ve anlaşma yapıp yapmama kararının artık İranlılara kaldığını ifade eden ABD Başkanı, “İran’ın nükleer emellerinden kalıcı olarak vazgeçme ve yeni bir yol çizme şansı artık kendi elinde. Bunu yapmak isteyip istemediklerini göreceğiz. Eğer istemezlerse, onların en büyük kabusu olacağız.” değerlendirmesini yaptı.
Trump, “Şu anda bir anlaşma yapma şansları var, bu onlara kalmış.” dedi.
İran’la anlaşma yapmaları durumunda Hürmüz Boğazı’nın açılacağını dile getiren Trump, İranlıların müzakere masasında “çok başarılı ve zeki” olduklarını kaydetti.
İran kesin bir yenilgiye uğradığını kabul ediyor
Öte yandan ABD Başkanı, İran’ın “yenilgiye uğradığını” kendi içinde kabul ettiğini savunarak, İran’ın ordusunu büyük oranda yok ettiklerini ve Tahran’ın anlaşma yapmaya mecbur kaldığını ileri sürdü.
“Operasyonumuzu tamamlamamızın yaklaşık 4 ila 6 hafta süreceğini tahmin ediyoruz. Şu anda programın çok ilerisindeyiz.” diyen Trump, bu sürecin sonsuza kadar sürmeyeceğini söyledi.
Trump’tan NATO’ya tepki
Daha önceki NATO’ya yönelik eleştirilerini yineleyen Trump, özellikle İngiltere’nin ismini anarak NATO ülkelerinin İran konusunda ABD’nin yardımına gelmediğini belirtti.
Trump, “NATO’dan çok hayal kırıklığına uğradık çünkü İran konusunda NATO hiçbir şey yapmadı. Onlar, her şey (İran’ın askeri gücü) yok edildikten sonra şimdi gemi göndermek istiyor.” şeklinde konuştu.
ABD’nin “kendi savaşı” olmamasına rağmen Rusya-Ukrayna Savaşı’nda NATO’ya yardım ettiğine değinen Trump, buna karşılık İran konusunda beklediği desteği göremediğini vurguladı. Trump, “Bu, NATO için bir sınavdı. Bize yardım edip etmeyeceğinize yönelik bir sınavdı. Yardım etmek zorunda değildiniz ama etmezseniz bunu unutmayacağız. Bu sözlerimi unutmayın. Ne derler bilirsiniz: Asla unutma.” şeklinde konuştu.
ABD’nin bundan sonra NATO’ya vereceği destek konusunda dikkat çeken bir ifade kullanan Trump, “(NATO’ya) Biz her zaman yanında olacağız, en azından eskiden öyleydik; açıkçası dürüst olmak gerekirse artık bundan sonra emin değilim.” dedi.
Konuşmasının bir yerinde eski ABD Başkanı Barack Obama’ya da tepkisini dile getiren Trump, “Barack Hüseyin Obama, İran’ı İsrail’e tercih etti.” ifadesini kullandı.
İran petrolünü “ele geçirmek” bir seçenek
ABD Başkanı Trump, İran petrolünü ele geçirmeyi düşünüp düşünmediği yönündeki bir soruya yanıt verirken, “Ben bu konuyu açmazdım ama bu bir seçenek.” değerlendirmesini yaptı.
Hürmüz Boğazı’ndan geçecek petrole ABD olarak ihtiyaçlarının olmadığını vurgulayan Trump, başta Çin, Japonya ve Avrupa ülkeleri gibi aktörlerin buradan geçecek petrole ihtiyaçlarının olduğunu belirtti.
“Bizim buna hiç ihtiyacımız yok. O kadar çok petrolümüz var ki. Ülkemiz bundan etkilenmiyor. Suudi Arabistan veya Rusya’nın iki katı kadar petrolümüz var ve yakında üç katına çıkacak.” şeklinde konuşan Trump, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasından etkilenen ülkelerin adım atması gerektiğini söyledi.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için belirlediği cuma günkü son tarihe İran’ın uyup uymayacağı sorusuna, “Bunu henüz bilmiyorum. Steve Witkoff, JD Vance ve Jared Kushner bana işlerin yolunda gidip gitmediğini söyleyecekler.” yanıtını verdi.
İran’daki uranyum için asker gönderme sorusuna esprili yanıt
Diğer yandan Trump, bir muhabirin, “Amerikan askerleri, uranyumu ele geçirmek için İran’a ayak basacak mı?” şeklindeki sorusunu esprili bir şekilde yanıtladı.
Trump, ABD ordusunun bunun yapıp yapmayacağını kameralar önünde elbette söylemeyeceğini dile getirerek, “Diyelim ki bunu düşünüyorum ya da düşünmüyorum, neden bunu size söyleyeyim ki? Nasıl bir soru bu? Evet gideceğiz, yarın sabah 3’te gidiyoruz mu diyeyim?” ifadelerini kullandı.
Trump, İran’ın hediyesinin “8 petrol tankerinin Hürmüz’den geçmesine izni vermesi” olduğunu açıkladı
Trump, İranlılarla yürüttükleri müzakerelerle ilgili dün yaptığı “İran bize bir hediye gönderdi” yönündeki ifadesinin içeriğini açıkladı.
ABD Başkanı, müzakere yürüttükleri ve adlarını açıklamadığı İranlı yetkililerin kendilerine, “Bizim gerçek ve sağlam müzakereciler olduğumuzu göstermek için size 8 gemi dolusu petrol vereceğiz.” dediklerini aktardı.
Bu konuyu önce önemsemediğini ancak sonra bir Amerikan televizyonunda Hürmüz Boğazı’ndan 8 petrol tankerinin geçtiği haberini gördüğünü belirterek, “Bu olay iki gün önceydi ve yarın gemiler yola çıkacak. O haberi görünce dedim ki ‘Sanırım doğru kişilerle görüşüyoruz’. Gemiler sanırım Pakistan bayraklıydı.” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı, İranlıların daha sonra 2 gemiyi daha eklediklerini ve toplamda 10 petrol tankerinin geçişine izin verdiklerini söyledi.
ABD Başkanı Trump, piyasaların İran’a tepkisinin beklediği şiddette olmadığını savundu
Petrol fiyatlarının daha fazla artacağını ve borsanın daha fazla düşeceğini düşündüğünü ifade eden Trump, “Durum, tahmin ettiğim kadar ağır olmadı. Sanırım belki de Amerikan başkanına, belki de bu masada oturan kişilere güveniyorlar.” diye konuştu.
Trump, İran’da “biraz dolambaçlı yoldan gitmek zorunda kaldıklarını” ama bunun uzun sürmeyeceğini, yakında sona ereceğini söyledi.
Çiftçilere verdikleri önemden de bahseden Trump, yarın Amerikalı çiftçileri desteklemek için atılacak çeşitli adımları duyuracaklarını bildirdi.
“Enerji fiyatları muhtemelen eski seviyesinin de altına inecek”
Trump, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in de yükselen enerji fiyatlarına yönelik önlemleri anlatacağını belirterek, “Henüz süreç tamamlanmadı, bu yüzden belki fiyatlar biraz daha yükselebilir. Ancak eskiden bulunduğu seviyeye, ve muhtemelen daha da altına, geri dönecek.” ifadelerini kullandı.
Bir basın mensubunun benzin vergisini geçici olarak askıya almayı düşünüp düşünmediğine yönelik sorusunu yanıtlayan Trump, ihtiyaç olursa bunun bir seçenek olduğunu söyledi.
Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı için geçiş ücreti talep etme hazırlığında olmasına yönelik soru üzerine de, “Bunu yapamamaları gerekir, ama biraz yapıyorlar. Kabiliyetleri iki hafta öncesine kıyasla çok daha az ve açıkçası, her geçen gün giderek daha da azalıyor.” şeklinde konuştu.
Hegseth, DMO Deniz Kuvvetleri Komutanı Tangsiri’nin öldürüldüğünü açıkladı
Öte yandan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran’a yönelik saldırıların “başarıyla” devam ettiğini savunarak, Trump’ın talimatına göre “Destansı Öfke Operasyonu” saldırılarına devam edeceklerini vurguladı.
Hegseth, İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Alireza Tangsiri’nin dün gece düzenlenen bir saldırıda öldürüldüğüne değindi ancak saldırının detaylarına ilişkin bilgi vermedi.
“Gemi trafiğinde hareketlilik var”
ABD Hazine Bakanı Bessent de buradaki konuşmasında, İran’ın kritik bir geçit noktası üzerinden küresel ekonominin kontrolünü ele geçirmeye çalıştığını öne sürdü.
İran’a yönelik “maksimum baskı kampanyası” yürüttüklerini vurgulayan Bessent, gerçek olmayan güvenlik görünümü yerine mutlak güvenlik sağlandığında enerji fiyatlarının düşeceğine ve enflasyonun gerileyeceğine inandığını anlattı.
Bessent, petrol piyasasının arz durumunun iyi olduğunu belirterek, denizde mahsur kalan petrol sevkiyatlarının küresel piyasaya sunulmasını sağlamak adına gerekli adımları attıklarını anımsattı.
Körfez’deki gemi trafiğinde giderek artan bir hareketlilik gözlemlediklerini dile getiren Bessent, “Bu hareketlilik dünküne kıyasla daha yoğun ve bu, henüz sadece bir başlangıç. Boğazların güvenliğini sağlamadan önce bile, gemi trafiğinin her geçen gün artmaya devam edeceğinden eminim.” değerlendirmesinde bulundu.
Bessent, ABD ekonomisinin güçlü seyrini korumaya devam ettiğini ifade etti.
Doların da güvenli liman varlığı niteliğini yeniden kanıtladığını dile getiren Bessent, “Çatışmaların başlamasından bu yana ABD doları değer kazandı.” diye konuştu.
Muhabir: Hakan Çopur, Sevgi Ceren Gökkoyun
