İSTANBUL (AA) – AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, İran ile ABD-İsrail arasındaki çatışmalar devam ederken, İran 2 gün önce Bahreyn’de bulunan Amazon’a ait bulut bilişim merkezini hedef aldı. İran, dün gece de Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) bulunan ABD merkezli bulut bilişim şirketi Oracle’ın hedef alındığını duyurdu.
İran resmi haber ajansı IRNA, İran Devrim Muhafızları Ordusunun (DMO), ABD’li Oracle firmasının Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki veri merkezini ve bilişim altyapısını hedef aldığını bildirmesine rağmen Dubai makamları bu iddiayı yalanladı.
Veri merkezleri ateş hattının ortasında kaldı
İran’ın savaşın ilk günlerinde Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki Amazon Web Services (AWS) veri merkezlerini hedef alması dünya gündemini uzun süre meşgul etti.
Savaşın ilerleyen günlerinde İran’ın bazı ABD’li teknoloji şirketlerine ait ofis ve altyapıları hedef listesine aldığını duyurması, teknoloji şirketlerinin de savaş sahasının en önemli unsurlarından biri olmasına yol açtı.
Veri merkezleri uzun zamandır siber saldırıların hedefi haline gelirken, İran ile ABD-İsrail savaşında tarihte ilk kez fiziksel hedef oldu. Son dönemde önce Venezuela ve sonrasında İran’a yönelik yapılan operasyonlarda yapay zekanın öneminin giderek artması, veri merkezlerini ateş hattının tam ortasına getirdi.
The Conversation’da yer alan habere göre, ABD ordusu, gelişmiş yapay zeka yeteneklerini karar destek sistemlerine giderek daha fazla dahil ediyor. Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun ele geçirilmesi operasyonundan İran’a yönelik askeri saldırıların desteklenmesine kadar ABD, özellikle istihbarat analizi ve operasyonel destek için yapay zekayı aktif kullanıyor.
Yapay zeka savaş alanlarının vazgeçilmez bir unsuru haline geldi
Savaş alanlarında yapay zeka kullanımı İran ile ABD-İsrail savaşında zirve noktasına ulaşırken, özellikle ABD ve İsrail’in bu alandaki faaliyetleri uzun zamandır sürüyor.
Irak ve Afganistan savaşları sırasında Palantir, sahadaki verilerin birleştirilmesini ve isyancı ağların analizini mümkün kılan istihbarat platformları sağlarken, Google’ın Project Maven programı insansız hava araçlarından gelen görüntüleri analiz etmişti.
Microsoft Azure ve Amazon AWS savunma bulut altyapılarını desteklerken, Lockheed Martin, Raytheon ve Northrop Grumman gibi savunma şirketleri ise füze savunma sistemlerine, ISR platformlarına ve otonom araçlara makine öğrenmesi uygulamalarını entegre etmişti.
İsrail, Gazze saldırılarında bulut ve yapay zeka kullanımını artırdı
İsrail de ABD gibi yapay zeka ve bununla bağlantılı olarak veri merkezlerini savaş alanlarında kullanıma alan ülkelerden biri olarak öne çıktı.
Amazon, Google ve İsrail hükümeti arasında 2021’de imzalanan Nimbus Projesi de bu gelişmelerin ardından yeniden tartışmaların odağına oturdu.
Veri depolaması, toplaması, analizi, veri üzerinden motif ve özellik tanımlaması, bu toplanan bilgilerle olası veri ve motif tahmini yapılmasını sağlayan bir bulut (Cloud) ve makine öğrenimi sisteminden oluşan proje, 2024’te Google çalışanları tarafından protesto edildi. Google ise buna karşılık olarak 1,2 milyar dolar değerindeki Nimbus Projesi anlaşmasını protesto eden 28 çalışanını işten çıkardı.
Washington Post’ta yer alan habere göre, Google’ın bulut departmanı, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının hemen ardından İsrail ordusuyla çalışmaya başladı. Amazon ile İsrail’e yapay zeka sağlama konusunda yarışa giren şirket, bu kapsamda İsrail’e verdiği hizmeti artırdı.
Washington Post’un ele geçirdiği belgelerden birinde yer alan bilgiye göre, bir Google çalışanı, şirketi İsrail ordusunun isteklerinin acil karşılanması konusunda uyarıyor, aksi takdirde İsrail’in Amazon’un bulut hizmetini kullanacağını söylüyor.
Kasım 2023 tarihli diğer belgede bir çalışan, iş arkadaşına İsrail ordusunun isteklerini yerine getirdiği için teşekkür ederken, aylar sonra attığı başka bir mesajda İsrail ordusunun ihtiyaçları için yapay zeka araçlarına ek erişim istiyor.
ABD’li şirketler Körfez’e milyarlarca dolarlık teknoloji yatırımı yaptı
Öte yandan, ABD’li dev teknoloji firmaları, Körfez bölgesine yoğun yatırımlar yaparak hızla büyüyen bir veri merkezi, bulut hizmetleri ve yapay zeka altyapısı ağı inşa etti. Bölge, enerjiye erişim ve nispeten düşük elektrik maliyetleri nedeniyle cazip hale gelerek, gelişmekte olan küresel bir teknoloji merkezi konumuna geldi.
Şirketlerin şu ana kadar yaptığı yatırımların dışında, yapım aşamasındaki projeleri de bulunuyor. Bunlar arasında “Stargate BAE” öne çıkan projelerden biri olarak dikkati çekiyor. Cisco, OpenAI, Oracle ve Nvidia gibi şirketlerin dahil olduğu “Stargate BAE” veri merkezi kampüsünün, ABD dışındaki türünün en büyük projesi olması bekleniyor. Yaklaşık 26 kilometrekarelik devasa bir alana yayılan ve 30 milyar dolara mal olan kompleksin bu yıl faaliyete geçeceği öngörülüyor.
Google, Suudi Arabistan’ın varlık fonuyla birlikte 10 milyar dolarlık ortak bir yatırımla Suudi Arabistan ve Katar’da bulut bölgeleri açarken, Amazon, Microsoft ve Oracle gibi devlerin de bölgede milyar dolarlık yatırımları bulunuyor.
Muhabir: Abdulkadir Günyol
