İSTANBUL (AA) – ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarının başlamasından bu yana petrol fiyatlarında görülen sert yükselişler enflasyonist baskıların artacağına yönelik endişeleri tetiklerken, emtia piyasasında sert dalgalanmalar görüldü.
Nakliyede yaşanan aksamalar ve arz endişelerinin artmasıyla alüminyum fiyatlarında geçen ay sert yükselişler öne çıktı.
Orta Doğu’daki gerilim alüminyum arzını tehlikeye atıyor
Küresel alüminyum üretiminin yaklaşık 10’da 1’i Basra Körfezi’nde yoğunlaşırken, Hürmüz Boğazı’nın kapanması ihracatı engelliyor. İran’ın füze ve dron saldırıları bölgedeki tesisleri uzun süreliğine tehdit ediyor.
Katar ve Bahreyn’de alüminyum üreticileri üretimi durdururken, Orta Doğu’nun küresel alüminyumun üretiminin önemli bir kısmını karşılaması nedeniyle bu yıl küresel alüminyum açığının artacağı tahmin ediliyor.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli Emirates Global Aluminium’a (EGA) ait Et-Tavila tesisinin, İran’ın füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) Halife Ekonomik Bölgesi’ne düzenlediği saldırılarda zarar görmesi de arza ilişkin endişelerin kayda değer bir şekilde artmasına neden oldu.
1,6 milyon ton kapasiteli Et-Tavila tesisinin uzun vadede devre dışı kalabileceği tahmin edilirken, böyle bir senaryoda tesisin 200 bin tonluk arz fazlasından, gelecek yıl yaklaşık 1,3 milyon tonluk açığa düşebileceği öngörülüyor.
Diğer taraftan Çin’in de alüminyum talebinde artış görülüyor.
Katar’daki Qatalum tesisi 3 Mart’tan bu yana kontrollü kısıntıyla yüzde 60 kapasiteye düştü.
Küresel arzın yüzde 1’ini karşılayan tesisin hazirana kadar bu seviyede çalışması bekleniyor.
Bahreyn’deki Alba tesisi daha sert bir adım attı. Küresel arzın yüzde 2’sini karşılayan tesisin 14 Mart’ta toplam kapasitesinin yüzde 19’unu oluşturan 1-3 numaralı hatlarını kapattı.
Hatların en erken haziran ayında başlayabileceği öngörülüyor.
Alüminyum fiyatlarındaki artışta Orta Doğu dışındaki faktörler de etkili oldu. Mozambik’teki yaklaşık 560 bin ton kapasiteli Mozal izabe tesisinin bakıma alınması da arz endişelerini artırdı.
Alüminyum geçen ay 4 yılın en yüksek seviyesini gördü
Alüminyumun ton başına fiyatı, ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı risklerin arza yönelik bozulmalara yol açmasıyla Londra Metal Borsası’nda yüzde 10,4 artarak yaklaşık 2 yılın en hızlı aylık yükselişini kaydederken, şubat ayında 3 bin 140 dolar olan fiyat mart ayında 3 bin 467 dolara çıktı.
Alüminyum yılbaşına göre de yüzde 15,7 yükseldi.
Londra Metal Borsası’nda alüminyumun ton başına fiyatı Nisan 2024’te yüzde 10,9 artmıştı.
Alüminyum, geçen ay 3 bin 546 dolarla Mart 2022’den bu yana en yüksek seviyeyi görmüştü.
“Global pazarda zaten savaş öncesi alüminyum piyasası sıkıydı”
Ak Yatırım Uluslararası Piyasalar Stratejisti Uraz Çay, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, “Hürmüz Boğazı’nın kapanması ile Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin toplam 6,2 milyon ton yıllık alüminyum üretimi ve ihracatı soru işaretleri içerdi. Bu üç ülkenin Hürmüz Boğazı üzerinden alüminyum ihracatı yüzde 80’lik bir orana sahip.” dedi.
Global pazarda zaten savaş öncesi alüminyum piyasasının sıkı olduğunu belirten Çay, arzın talebe yetiştiğini ancak talep fazlasının riskleri artırdığını ifade etti.
Çay, savaş ile beraber arz açığı risklerinin daha da arttığını dile getirdi.
Dünyanın en büyük alüminyum üreticisi Çin’de de “üretim kotasının” kapasite fazlasını sınırlandırmak için devam ettiğini kaydeden Çay, bütün bu değişkenler ışığında fiyatların da 2022 yılından beri en yüksek seviyelere geldiğini vurguladı.
Çay, “Hürmüz Boğazı’nın global ham madde piyasaları açısından petrol ve doğal gaz dışında da oldukça kritik olduğunun çok net bir göstergesi oldu. Boğazda bundan sonra tankerlerin/gemilerin geçiş durumu da alüminyum fiyatlarının gelecekteki durumunu belirleyecek.” ifadelerini kullandı.
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
