BİŞKEK (AA) – Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan ile Türkiye arasında 29 Ocak 1992’de diplomatik ilişkilerin tesis edilmesinin ardından aynı yıl Bişkek ve Ankara’da Büyükelçilikler açıldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kırgızistan’a 5 Kasım 2024’te resmi ziyaretinde imzalanan ortak bildiriyle, mevcut ortaklık düzeyi resmen “Kapsamlı Stratejik Ortaklık” seviyesine yükseltildi.
İki ülke arasında 24 Ekim 1997 yılında imzalanan “Ebedi Dostluk ve İşbirliği Anlaşması”, 1 Temmuz 1999 yılında yayımlanan “Türkiye ve Kırgızistan: Birlikte 21. Yüzyıla” Bildirisi ve 5 Kasım 2024 tarihinde imzalanan “Kapsamlı Stratejik Ortaklığa İlişkin Ortak Bildiri” bugünkü sarsılmaz ilişkilerin hukuki ve manevi temel belgelerini oluşturdu.
Kırgızistan’da eğitim alanında en büyük yabancı yatırımcı: Türkiye
Türkiye, Kırgızistan’da hayata geçirdiği projeler ve kurduğu köklü kurumlarla eğitim alanında ülkenin en büyük yabancı yatırımcısı konumunda bulunuyor.
İki ülke arasındaki eğitim işbirliği, üniversitelerden askeri okullara, dil merkezlerinden vakıf okullarına kadar geniş bir yelpazeye yayılıyor.
Türkiye’nin eğitim alanındaki gücü, Bişkek’teki Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi (KTMÜ), Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı devlet okulları ve Türkiye Maarif Vakfı Eğitim Kompleksi ile dikkati çekiyor.
2021 yılından bu yana faaliyet gösteren Maarif Vakfı, bugün yaklaşık 10 bin öğrenciye modern bir eğitim altyapısı sunarak ülkenin eğitim kalitesine doğrudan katkı sağlıyor.
1992’de başlatılan “Büyük Öğrenci Projesi” ve 2012’de modernize edilen “Türkiye Bursları” sayesinde binlerce Kırgız genç, Türkiye’de lisans ve lisansüstü eğitim alma imkanı buldu.
Askeri alandaki işbirliği ise 1993’ten bu yana 300’ü aşkın Kırgız öğrencinin Türkiye’deki askeri okullarda eğitim almasını sağladı.
Türkiye Türkçesi Eğitim Merkezi’nce (TTÖMER), Türk Dili ve Kültür Merkezleri’nde Türkçe öğretiliyor.
Türk dünyasının bilim üssü: Manas Üniversitesi
İki ülke hükümetlerinin nitelikli insan gücü yetiştirmek amacıyla 1995 yılında kurduğu ve iki ülke arasında “Türk dünyasının bilim üssü” olarak nitelendirilen Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi (KTMÜ) Türkiye’nin Kırgızistan eğitim sektöründeki en büyük yatırımı konumunda bulunuyor.
“Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşma” 30 Eylül 1995 yılında İzmir’de imzalandı ve Kırgız hükümeti tarafından tahsis edilen 84 hektar alan üstünde inşa edilen üniversite, 1997 yılında ilk öğrencilerine kapılarını açtı.
Üniversiteye kabul, Kırgız uyruklu öğrenciler için Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı (Manas ÖSYS) ve Kırgızistan Genel Devlet Sınavı (ORT), Türk vatandaşları için ise Türkiye’nin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından düzenlenen sınav sonuçlarına göre yapılıyor.
Dünya sıralamasında, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi (KTMÜ) ilk 1000 içinde yer alırken, Kırgızistan’da 1. sırada, Türk üniversiteleri arasında ise ilk 10 içerisinde (7. sırada) gösteriliyor.
Rektörlüğünü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan ve Rektör Vekilliğini Prof. Dr. Almaz İbrayev’in yaptığı KTMÜ’de 6 bin 500 öğrenci eğitim görüyor.
TİKA’dan 33 yılda 1000’i aşkın dev proje
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA), Kırgızistan’daki faaliyetlerine başladığı 1993 yılından bu yana eğitimden sağlığa, tarımdan altyapıya kadar pek çok alanda 1000’den fazla projeyi başarıyla hayata geçirdi.
TİKA’nın Kırgızistan’daki en prestijli projelerinden biri olan Recep Tayyip Erdoğan Bişkek Kırgız-Türk Dostluk Devlet Hastanesi, 15 Ekim 2021’deki açılışından bu yana hizmet veriyor.
Kırgızistan’ın ilk Ankara Büyükelçisi ve ünlü Sinema Yönetmeni Tölömüş Okeyev’in adını taşıyan “Kırgız Film” Milli Sinema Stüdyosu’na uzun metrajlı, belgesel ve animasyon filmlerden oluşan 80 yıllık arşivini elektronik ortama aktarmada destek veren TİKA, 2024 yılında Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te geleceğin çevreci liderlerini yetiştirmek amacıyla Yeşil Enerji Eğitim Merkezi kurdu.
Kırgızistan’ın Türkiye’deki deprem bölgesine katkıları
Kırgızistan, 6 Şubat 2023’te Türkiye’de meydana gelen Kahramanmaraş merkezli “yüzyılın felaketi” sonrasında, Türk halkına en hızlı ve kapsamlı yardımı ulaştıran ülkelerden biri oldu.
Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un talimatlarıyla Kırgızistan Acil Durumlar Bakanı Boobek Ajikeyev’in başkanlığında arama kurtarma ekibi deprem bölgesine ulaştı ve çalışmalara doğrudan katıldı.
Kırgızistan, deprem bölgesinde Kırgız çadırlarından (bozüy) oluşan çadır kenti kurarak afetzedelere sıcak barınma imkanı sağlarken, Kırgızistan Müftülüğü, devlet kurumları ve halk, büyükelçilik aracılığıyla büyük miktarda ayni ve nakdi yardım kampanyası yürüttü.
Muhabir: Nazir Aliyev Tayfur
