ERZURUM (AA) – Üniversitenin Ziraat Fakültesi Entomoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Biyoçeşitlilik Bilim Müzesi Kurucu Direktörü de olan Prof. Dr. Levent Gültekin, 25 yıldır hortumlu böcekler familyası üzerine bilimsel araştırmalar yürütüyor.
Doğada yaptığı araştırmalar sonucu tespit ettiği yeni türleri bilim dünyasına kazandıran Gültekin, son olarak 2 yıl önce meslektaşı ve eşi Doç. Dr. Neslihan Gültekin ile Erzurum’un Pasinler ilçesindeki Çiçekli köyü ve Hakkari’nin Zap Vadisi’nde iki yeni böcek türü keşfetti.
Gültekin çifti, böcekler üzerinde 2 yılı aşan çalışma sonucunda Çiçekli köyünde artemisia bitkisinin (pelin otu) üzerinde beslenen böceğe “Pholicodes artemisiae”, diğerine ise “Pholicodes hakkaricus” olarak buldukları ilin adını vererek, onları bilim dünyasına kazandırdı.
“İki tür de arka kanatlarını kaybetmiş böcek grubuna dahil”
Prof. Dr. Levent Gültekin, AA muhabirine, Türkiye’de böcek biyoçeşitliliği üzerine çalışan taksonomistler olarak 25 yıldır Anadolu’nun her köşesinde yaşayan türleri keşfetmeye çalıştıklarını söyledi.
Sadece keşfin yeterli olmadığını, türün ne olduğunun da ortaya çıkarılması gerektiğini ifade eden Gültekin, “Pholicodes cinsinden iki türü dünya literatürü için Doğu Anadolu Bölgesi’nden isimlendirdik. Bunlardan birisini artemisia bitkisi üzerinde bulduğumuz için artemisia bitkisi ile beslenen anlamında ‘Pholicodes artemisiae’, diğer türü ise Hakkari’de Zap Vadisi’nde tespit ettiğimiz için ‘hakkaricus’ adını verdik. Daha sonra mikroskop araştırması, taksonomik araştırma, isimlendirme ve yayın süreci oldu. Bu iki tür de arka kanatlarını kaybetmiş böcek grubuna dahil.” dedi.
Gültekin, kanatsız böceklerde endemizm oranının çok yüksek olduğunu belirterek, türün yaşadığı lokasyonda uygun yöntemlerle yapılacak araştırmalar sayesinde Türkiye’nin biyoçeşitlilik açısından sahip olduğu yüksek endemizm oranının daha net ortaya konulabileceğini vurguladı.
“Böcek türlerinin ve popülasyonlarının azalması insan kaynaklı”
Meslektaşlarıyla yaptıkları görüşmelere göre çalıştıkları grubun yüzde 60’ının hala dünya literatürüne tanıtılmadığını dile getiren Gültekin, şunları kaydetti:
“Avrupa’da ‘böcek türlerinin azalması’ konulu proje çağrısı yapıldı. Yani neden böcek türleri ve popülasyonları azalıyor çünkü böcek popülasyonları ve türler azaldığında artık ekosistemlerin sürdürülebilirliğinde sorun oluşuyor. Bu, daha çok insan kaynaklı bir sorun. Birçok güncel makaleyi okuduğunuzda dünya aslında canlılar alemi boyutunda 6. toplu yok oluşa doğru gidiyor çünkü biz insanoğlu dünyadaki doğal kaynakları kendi odak noktamızda, ihtiyaçlarımız bazında aşırı kullanmaktayız. Bu durum ekosistemlerin çöküşüne ve türlerin yok olmasına neden oluyor.”
Prof. Dr. Gültekin, Anadolu’nun biyocoğrafik olarak biyoçeşitlilik için müstesna bir yer olduğuna işaret etti.
Doç. Dr. Neslihan Gültekin de araştırmaları uluslararası proje programları dahilinde Türkiye’de belirlenen lokasyonlarda sürdürdüklerinden bahsederek, “Artemisia bitkisinin kökünde böcek buldum, literatürde ismi yoktu, sonra yeni tür olduğuna karar verdik ve daha sonra tanımladık. Bunlar geniş burunlu hortumlu böcek olarak biliniyor. Hakkari’de de aynı şekilde bir bulguya rastlayınca aynı cinse ait 2 türü dünya literatürü için tanımlamış olduk.” diye konuştu.
Neslihan Gültekin, çalışmalarının Web of Science’a göre Q2 kategorisinde yer alan uluslararası tanınmış PeerJ dergisinde yayımlandığını söyledi.
Muhabir: İlhami Erkılıç
