ANKARA (AA) – Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, NTV’de katıldığı programda, enerji gündemine ilişkin soruları yanıtladı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’dan gelen misillemelerle Orta Doğu’da artan gerilimin ekonomi ve enerji alanlarına etkilerinin bölgesel jeopolitik gelişmeleri de beraberinde getirdiğini ifade eden Bayraktar, bölgede çok boyutlu önemli değişimlere sebebiyet verecek bir süreçten geçildiğini söyledi.
Bayraktar, son 5-6 yılda birçok krizle karşı karşıya kalındığına işaret ederek, “2020’de Kovid-19 salgınıyla başlayan bir süreç var. Pandemide yaşadığımız aslında bir talep kriziydi. Talebin düştüğü, ekonomilerin durduğu, ulaştırmanın etkilendiği bir süreç oldu. Petrol fiyatlarının negatife döndüğü bir süreçti. Hürmüz’ün kapanmasıysa petrolde arz krizini ortaya çıkardı. Önemli bir petrol hareketi şu an durmuş durumda. Dünyanın birçok üreticisinin petrol sevkiyatları buradan yapılıyor ve şu anda o bölge bir savaş merkezi.” değerlendirmesinde bulundu.
Bakan Bayraktar, Türkiye’nin Irak ve Suudi Arabistan’dan petrol aldığını, geçen yılki tedarikin yüzde 10 seviyesinde olduğunu belirtti.
Bu bölgenin aynı zamanda sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) dünya piyasalarına çıktığı ve Katar LNG’sinin dünyayla buluştuğu yer olduğuna işaret eden Bayraktar, “Bu bağlamda bizim Hürmüz’de bir bağımlılığımız yok. BOTAŞ ve Türkiye olarak yaklaşık 12 ayrı ülkeden LNG tedarik ediyoruz. Ama spot alımı dışında Katar’dan çok önemli miktarda bir LNG alımımız yok. 4 ayrı ülkeden boru hatlarıyla doğal gazımızı tedarik ediyoruz. Dolayısıyla doğal gazla ve ham petrol tarafında herhangi bir arz güvenliğiyle alakalı bir sıkıntı bugüne kadar ülkemize yaşatmadık.” ifadesini kullandı.
Bakan Bayraktar, Türkiye’nin genel enerji görünümünde özellikle son 10 yılda çeşitlendirmeyle alakalı önemli bir strateji izlendiğini, petrol ve doğal gaz arama ve üretim programına aralıksız devam edildiğini söyledi.
Karadeniz ve Akdeniz’den başlayarak yurt dışına giden bir strateji izlendiğini belirten Bayraktar, şöyle devam etti:
“Kriz dönemlerinde kendi kendine yeten, dışa bağımlılığı bitirmiş ve bir yandan da arz güvenliğini garanti altına almış bir ülke, bir enerji piyasası hedefimiz vardı. Yapılan boru hattı yatırımları çeşitlendirme stratejisinin bir sonucudur. Aynı zamanda rota çeşitliliğine de gitti Türkiye. Boru hatlarının devreye girmesi yanında altyapı ve depolama kapasitemizi artırmaya devam ediyoruz. Dolayısıyla bu yatırımlarla biz aslında bugünlere hazırlandık diyebilirim. Onun için bugün biraz daha gönül rahatlığıyla vatandaşlarımıza şunu diyoruz, şu an için hamdolsun ülkemizde enerji arzıyla ilgili sıkıntımız yok.”
Doğal gazda kademeli fatura desteği modeli yolda
Bakan Bayraktar, 2019 ve 2020’den itibaren Kovid-19 salgınıyla beraber yoğun şekilde tüketicilere enerji desteği sağlandığını ve destek programının devam ettiğine dikkati çekerek, “Bugünkü petrol ve doğal gaz fiyatlarıyla ve Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerden bağımsız olarak bu seneki bütçemizde yaklaşık 400 milyar liralık bir destek programı var.” dedi.
Doğal gaz ve elektrik faturalarının neredeyse yarısının devlet tarafından desteklendiğine işaret eden Bayraktar, “Türkiye’nin uyguladığı çok önemli bir enflasyonla mücadele programı var. Dolayısıyla burada enerji fiyatlarının ne kadar önemli olduğunu biliyoruz. Doğal gazda da elektrikte olduğu gibi bir kademeli fatura desteği modeli hazırlığı var. Teknik hazırlığımızı bitirdik, tüketimler üzerinden geçmişteki 5 yıla bakıyoruz. Yeni modelin başlamasında nisanda karar vereceğiz.” diye konuştu.
“Irak’tan Türkiye’ye petrol akışı başladı”
Bayraktar, Irak petrolünün Türkiye’ye Kuzey Irak üzerinden akışına ilişkin ise şu bilgileri verdi:
“Irak’tan Türkiye’ye şu an itibarıyla petrol akışı başladı. Yaklaşık 170 bin ila 240 bin 250 bin varillik bir akış olacak. Günlük akıştan bahsediyorum. Ama bu hattın kapasitesi 1,5 milyon varil. Biz yıllardır şunu söylüyoruz, hem Bağdat’a hem herkese. Şu an ne kadar haklı bir şey söylediğimiz ortaya çıktı. O zaman hani bir şey olacağından değil ama ‘Yarın Hürmüz’de bir şey oldu, Hürmüz Boğazı kapanırsa siz Irak olarak ihracatınızı nereden yapacaksınız?’ sorusunu biz onlara sorduk ve şunu önerdik, ‘gelin biz bu Kerkük’e kadar olan boru hattını Basra’ya kadar uzatalım.’ Bugün Irak’ın günlük yaklaşık 3 milyon varil ham petrol ihracatı var. Bunun 1,5 milyon varilini, yani neredeyse yüzde 50’sini aslında bu hat üzerinden ve Akdeniz çanağındaki özellikle yeni müşterilere de gitme ihtimali var. Bunu yıllardır söyledik ama şimdi belki daha iyi anlaşılıyordur bu söylediğimiz muhataplarımız tarafında.”
Türkiye’nin uluslararası çalışmalarına değinen Bayraktar, Somali’deki çalışmaların derin deniz sondaj gemisi Çağrı Bey ile daha da somutlaşacağını ifade etti.
Bayraktar, sismik arama sürecinde elde edilen verilerin Somali’deki 3 bloktan birinde rezerv olma ihtimalini gösterdiğini, bunun petrol kaynaklı olduğunu düşündüklerini dile getirdi.
Çağrı Bey gemisinin nisan ayının ilk haftası gibi Somali’ye varacağını belirten Bayraktar, nisanın ortası gibi de çalışmalara başlamayı planladıklarını söyledi.
Bayraktar, petrol ve doğal gaz arama konusunda çalışmaların yurt içinde de devam ettiğine dikkati çekerek, “Batı Karadeniz’de, Orta Karadeniz’de ve Doğu Karadeniz’de toplam 6 sondaj hedefimiz var. Haftaya yeni sondajlara başlayacağız.” dedi.
Muhabir: Gülşen Çağatay
