İSTANBUL (AA) – Anadolu Ajansının (AA) “Körfez’de Savaşın Bilançosu” başlıklı dosya haberinin bu bölümünde, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası bölgede yaşanan gelişmelerin, borsa performanslarına, para politikalarına ve risk primlerine yansıması ele alınıyor.
- DOSYA: Körfez’de Savaşın Bilançosu
ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaş, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm başta olmak üzere birçok sektörde ciddi ekonomik yavaşlamaya yol açtı. Savaşın ilk 3 haftalık bilançosu, bölge ekonomilerinde oluşan tahribatı net biçimde ortaya koydu.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’dan gelen misillemelerle Orta Doğu’da artan tansiyon yüksek seyrini koruyor. Karşılıklı hamlelerle bölgede tırmanan gerilim giderek şiddetlenirken, petrol tesislerinin çatışmalarda hedef alınması küresel ekonomi için büyük bir risk unsuru olmaya devam ediyor.
Bölgedeki gerginliklerin kısa sürede sona ereceğine dair iyimserlikler, yeni saldırıların gerçekleşmesiyle günden güne azalırken çatışmaların uzun vadede ekonomiler üzerindeki olası etkilerine yönelik soru işaretleri varlığını koruyor.
Özellikle İran’ın Körfez ülkelerini ve stratejik tesislerini hedef alan misillemeleri, piyasa dinamiklerini doğrudan etkiliyor. Artan risk algısıyla körfez ülkelerinin piyasalarında ciddi dalgalanmalar görülürken, ülke risk primlerinde de sert yükselişler göze çarpıyor.
Körfez ülkeleri olarak öne çıkan Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Umman, Irak ve Kuveyt’in risk primleri saldırıların başladığı 28 Şubat’tan bu yana belirgin şekilde arttı.
Irak’ın risk primi sert yükseldi
Bu dönemde ülkelerin 5 yıllık kredi risk primlerindeki (CDS) tırmanışa bakıldığında en sert yükselişin Irak’ta yaşandığı görüldü. Ülkenin risk primi yaklaşık 140 baz puan artışla 392’ye çıktı.
Aynı dönemde Bahreyn’in risk primi 84 baz puan artış göstererek 297’ye yükselirken, Katar’ın risk primi de 13 baz puan yukarı taşınarak 45’e ulaştı. Bu dönemde risk primleri BAE’de 12 baz puan yükselişle 46,1’e, Kuveyt’te 10 baz puan yükselişle 59’a ve Umman’da 7 baz puan artışla 92’ye çıktı.
Suudi Arabistan’ın risk primi ise bu süreçte yaklaşık 2 baz puan düşüşle 80,4’e indi.
Analistler, Suudi Arabistan’ın güçlü döviz gelirleri sayesinde bu durumdan görece daha az etkilendiğini belirtti.
BAE piyasaları körfezin en çok düşen piyasası oldu
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan ve bölge ülkelerine yayılan çatışmaların başlamasından bu yana Körfez’deki pay piyasaları karışık bir seyir izlerken, en fazla düşen borsa BAE borsası oldu.
Çatışmaların başladığı zamandan bu yana Umman borsası yüzde 5, Irak borsası yüzde 2,7 ve Suudi Arabistan borsası yüzde 2,2 yükseldi. Bu süreçte BAE borsası yüzde 14,7, Bahreyn borsası yüzde 7,5, Katar borsası yüzde 6,9 ve Kuveyt borsası yüzde 1,2 düştü.
Petrol fiyatlarındaki yükselişe paralel olarak bölgedeki petrokimya ve enerji şirketlerinin hisselerinin çoğunlukla pozitif bir seyir izlemesi ise endekslerdeki düşüşü yavaşlattı.
Buna karşın yoğun hava saldırılarının yapıldığı BAE, Bahreyn, Katar ve Kuveyt’te piyasalarda satış baskısı etkili olmayı sürdürdü. BAE borsalarında ülkedeki güvenliğe yönelik endişelerle gayrimenkul ve yatırım şirketlerinin hisselerindeki düşüşler derinleşti. Ülke piyasasındaki gayrimenkul sektör endeksi çatışmaların başlamasından bu yana yüzde 24,2 düştü.
Körfez bölgesinde Ramazan Bayramı tatili nedeniyle piyasalar 18 Mart çarşamba günü kapanırken, bu tarihten sonra yoğunlaşan enerji tesisleri ve hatlarına yönelik hava saldırıları bölge piyasalarında henüz fiyatlanmadı.
BAE ve Kuveyt merkez bankalarından “dayanıklılık” mesajı
Öte yandan çatışmalarda bazı petrol tesislerinin hedef alınması ve petrol sevkiyatı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin yavaşlaması, enerji maliyetlerini artırarak küresel enflasyon risklerini yukarı yönlü besliyor.
Söz konusu gelişmeler, merkez bankalarının politika adımlarını enflasyon risklerini gözeterek atacağına yönelik değerlendirmeleri öne çıkarıyor.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Merkez Bankası (CBUAE) ve Kuveyt Merkez Bankası (CBK) bankacılık sistemlerinin dirençli olduğunu açıkladı.
Birleşik Arap Emirliklerinde CBUAE’den yapılan açıklamada, küresel ve bölgesel piyasalardaki istisnai koşullara karşı bankacılık sektörünün istikrarını güçlendirmek amacıyla Merkez Bankasının 1 trilyon dirhemlik varlığıyla desteklenen “Finansal Kurumlar Dayanıklılık Paketi” onaylandı.
Merkez Bankası Yönetim Kurulu Başkanı Şeyh Mansur bin Zayid Al Nahyan başkanlığında 17 Mart’ta gerçekleştirilen toplantıda, küresel ve bölgesel piyasaları etkileyen olağanüstü koşullar karşısında BAE’nin finansal sisteminin dayanıklılık gösterdiği ve bankacılık sektörünün sağlığı ile ödeme sistemleri üzerinde herhangi bir önemli etkinin bulunmadığı kaydedildi.
Söz konusu paketin beş temel dayanağı, bankaların parasal likiditeye erişimini ve BAE ekonomisini destekleme esnekliğini artırmayı hedefliyor. 1 trilyon dirhemi (270 milyar dolar) aşan döviz rezervleri ve yüzde 119’luk parasal taban karşılama oranını yöneten Banka, BAE’nin 5,4 trilyon dirhemlik bankacılık sektörünün güçlü temellerini teyit etti.
Kuveyt’te CBK de bölgede devam eden jeopolitik gelişmeleri yakından izlediğini belirterek, Kuveyt bankacılık sektörünün yüksek operasyonel hazırlık ve dayanıklılık seviyesine sahip olduğunu bildirdi.
Merkez Bankasından yapılan açıklamada, yerel bankaların mevcut şartlar altında dahi tüm bankacılık hizmetlerini verimli ve güvenilir bir şekilde sunmaya devam ettiği vurgulandı. Bu başarının, bankaların risk yönetimi sistemlerini güçlendirmesi, iş sürekliliği ve acil durum planları geliştirmesi, dijital altyapılarını iyileştirmesi ve Merkez Bankasının direktifleri doğrultusunda olası senaryoları simüle eden düzenli tatbikatlar yapmasından kaynaklandığı ifade edildi.
Goldman Sachs’tan Katar ve Kuveyt ekonomilerine yönelik daralma öngörüsü
Diğer taraftan, Orta Doğu’daki gerilimlerin petrol arzına yönelik endişeleri artırarak küresel büyümeyi tehdit etmesinin yanı sıra, petrolün Körfez ülkelerinin başlıca ihracat kalemlerinden biri olması nedeniyle halihazırdaki gerginliklerin bu ülkelerin ekonomilerinde daralmaya yol açabileceği tartışılıyor.
ABD’nin büyük bankalarından Goldman Sachs, Hürmüz Boğazı’nın iki ay kapalı kaldığı senaryoda, petrol sevkiyatları azalacağı için Katar ve Kuveyt ekonomilerinin yüzde 14’lük bir daralmayla karşılaşabileceğini öngördü.
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu,Mahmut Çil
