İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’da devam eden çatışmalar ve tansiyonun daha geniş çevrelere yayılarak bir süre daha süreceği endişeleri piyasalar üzerinde yeni bir baskı oluşturdu. Hafta başından bu yana ABD Başkanı Donald Trump ve İranlı yetkililerden gelen çelişkili açıklamalar, bölgede gerilimin süreceğine yönelik beklentileri güçlendirdi.
ABD Başkanı Donald Trump dün, “İran’ın elektrik santrallerini hedef alma” kararını 6 Nisan’a kadar durdurduğunu ve müzakerelerin çok iyi gittiğini belirtse de Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların aksamaya devam edecek olması petrol arzına yönelik korkuları körükledi.
Bu çerçevede enerji arzına ilişkin kırılganlığın sürmesi, petrol fiyatlarında yukarı yönlü risk priminin korunmasına neden oldu. Söz konusu gelişmeler küresel enflasyon risklerinin şiddetlenebileceği imasını oluşturdu.
Petrol fiyatlarının yüksek seyrini korumasıyla enflasyonist baskıların artabileceğine dair öngörüler, merkez bankalarının gelecek dönemde sıkılaşma adımı atabileceğine ilişkin tahminleri güçlendirdi.
Analistler, para piyasalarında ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek 4 toplantıda büyük ihtimalle politika faizini sabit bırakacağının öngörüldüğünü, bankanın ekim ve aralık toplantılarında ise faiz oranlarını artırabileceğine yönelik tahminlerin güç kazandığını söyledi.
Devam eden enflasyon endişeleri ve Fed’in yıl genelinde şahin duruşunu koruyacağına ilişkin beklentiler, tahvil piyasalarında satış baskısının sürmesine neden oluyor.
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, son 3 haftada geçen hafta yaklaşık 43 baz puan yükselerek yüzde 4,39’a çıkarken, bu hafta da artış eğilimini sürdürdü. Tahvilin getirisi yüzde 4,45’e kadar çıkarak yaklaşık son 8 ayın en yüksek seviyesini görmesinin ardından bir miktar dengelendi. ABD 10 yıllık tahvil faizi şu sıralarda yüzde 4,41 seviyesinde bulunuyor.
Analistler, tahvil faizleri ile tahvil fiyatlarının ters yönde hareket ettiğini hatırlatarak, yükselen tahvil faizinin aslında “tahvilin fiyatının düşmesi ve tahvil satışlarının arttığı” anlamına geldiğini bildirdi.
Öte yandan, Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson, yüksek enerji fiyatlarını yakından takip ettiğini belirterek, mevcut fiyatların enflasyonun kötüleştirebileceğini, aynı zamanda fiyat istikrarı ve tam istihdam göreviyle yükümlü bir merkez bankası için zorlu bir durum yaratacağını kaydetti. Jefferson, tüketici ve işletme harcamalarında da yavaşlama görülebileceğini belirtti.
Öte yandan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), Orta Doğu’daki gerilimin enerji fiyatlarında artışa yol açması ve tedarik zincirlerini aksatması nedeniyle 2026 için yüzde 2,9 olarak açıkladığı büyüme tahminini korudu. Ancak, bu tahmin küresel ekonominin 2025’teki yüzde 3,3 büyümesine göre önemli ölçüde düşüş anlamına geliyor. OECD, 2027’ye yönelik öngörüsünü ise yüzde 0,1 aşağı yönlü revize ederek yüzde 3’e çekti.
Dolar endeksi ve Brent petrol kritik seviyelerde kalmayı sürdürüyor
Bu gelişmelerin ışığında dolar endeksi 99,8 seviyesinde bulunurken, altının ons fiyatı yüzde 2,1 artışla 4 bin 470 dolardan alıcı buluyor.
Petrol piyasası çatışmaların az da olsa yatışmasıyla bir miktar rahatlasa da risklerin tamamen ortadan kalkmaması aşağı yönlü fiyat hareketlerini sınırlıyor. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,4 düşüşle 100,8 dolardan işlem görüyor.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 21 Mart ile biten haftada 210 bine çıkmasına karşın beklentilerin biraz altında gerçekleşti.
Bu gelişmelerle, S&P 500 endeksi yüzde 1,74, Nasdaq endeksi yüzde 2,38 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,01 düşerken, ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları negatif seyretti
Avrupa borsaları, Orta Doğu’da beklenen ateşkesin uzamasının oluşturduğu baskılarla satıcılı bir seyir izledi. Bölgede enerji arzına ilişkin sıkıntılar enflasyon endişelerini artırırken, son bir aylık periyotta Avrupa Merkez Bankasının (ECB) gelecek dönemde atacağı adımlara yönelik beklentilerdeki belirgin değişim dikkati çekiyor.
Para piyasalarında geçen ay, ECB’nin yıl sonuna kadar bir faiz indirimine gidebileceği fiyatlanırken, bu beklentiler tersine dönerek dün itibarıyla bankanın yıl genelinde toplamda 3 faiz artışı yapabileceği yönünde şekillendi.
Öte yandan, Avrupa Parlamentosu (AP) üyeleri, Avrupa Birliği (AB) ile ABD arasındaki ticaret anlaşmasının onay sürecinde ilerleme kaydetti. Brüksel’de gerçekleştirilen AP Genel Kurul oturumunda ABD ile AB arasında geçen yıl uzlaşılan ticaret anlaşması görüşüldü.
AP üyeleri, AB-ABD arasında varılan Turnberry ticaret anlaşmasının tarife hükümlerini hayata geçirmeyi amaçlayan yasa teklifleri konusunda AB üyesi ülkelerle yapılacak müzakerelerdeki ortak pozisyonlarını oy çokluğuyla kabul etti.
Buna göre, ABD’den AB’ye ithal edilen sanayi ve tarım ürünlerinin büyük kısmında tarifeler kaldırılacak. Diğer taraftan, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaşın dünyadaki herkes için “son derece ağır sonuçları” bulunduğunu belirterek “Bu savaştan çıkışa ihtiyacımız var, daha da tırmandırmamalıyız.” dedi.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,33, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,71, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,98, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,5 geriledi. Yeni günde Avrupa’da endeks vadeli kontratlar karışık seyrediyor.
Asya borsaları karışık seyrediyor
Asya tarafı Orta Doğu’daki gelişmeleri takiben karışık bir görünüm veriyor. Çin’deki veriler ülkede üretici tarafında fiyat baskısının zayıfladığına işaret ederek, yatırım iştahının sınırlı da olsa artırabileceğine yönelik beklentileri artırdı.
Bölgede bugün açıklanan verilere göre, Çin’de sanayi karları ocak ve şubat aylarında yüzde 15,2 artarak geçen yılın aynı dönemine göre belirgin şekilde pozitif ivmelendi. Söz konusu veri, Çin piyasalarında “deflasyon sarmalı” korkusunu bir miktar törpüledi.
Öte yandan ABD’de teknoloji tarafında görülen satış baskısı yeni işlem gününde Güney Kore borsasına da taşındı. Ülkede yarı iletken üreticilerinden SK Hynix’in hisseleri yüzde 1,1, Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 0,6 düştü.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1 düşerken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,6 yükseldi.
Yurt içinde finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülükleri takip edilecek
Yurt içi piyasalarda da Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin haber akışı yakından takip ediliyor. Dün düşüş ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,83 değer kaybederek 12.727,06 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,63 azalışla 14.663,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL, dünü 44,3390’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,3 üzerinde 44,4560’tan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülüklerinin, yurt dışında ise İngiltere’de perakende satışlar ve ABD’de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.100 ve 13.200 puanın direnç, 12.800 ve 12.700 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
10.00 İngiltere, şubat ayı perakende satışlar
14.30 Türkiye, ocak ayı finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülükleri
17.00 ABD, mart ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
