ANKARA (AA) – Londra merkezli enerji enformasyon şirketi Energy Intelligence Group’un Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, gerilimin kısa sürede yatışması halinde 2026’da Brent petrolün varil başına ortalama 81 dolar seviyesinde dengelenmesinin beklendiğine işaret ederek “Çatışmanın uzaması ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda bu yıl fiyatlar 150 dolar seviyesine yükselebilir. Çatışmanın sürdüğü her gün fiyatlara yukarı yönlü ek baskı devam ediyor.” dedi.
Mathonniere, artan jeopolitik risklerin şirketlerin yatırım kararlarını yeniden şekillendireceğini belirterek “Uluslararası petrol şirketleri son yıllarda daha cazip mali koşullar nedeniyle Körfez bölgesine yönelmişti. Son gelişmeler, yeni yatırımlar için risk-getiri dengesi ve portföy çeşitlendirme stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesine yol açacaktır.” diye konuştu.
Yüksek petrol fiyatlarından faydalanmanın bazı yapısal kısıtları olabileceğine işaret eden Mathonniere, “Halihazırda yüksek seyreden fiyatlar şirket karlılığını artırır ancak daha sert sıçramalar için fiyatların varil başına 120 dolar veya üstüne çıkarak uzun süre bu seviyede kalması gerekir. Ayrıca bu artışın bir kısmı daha yüksek maliyetlerle de dengelenir. Yani bu durum şirketler için ne kazançsız bir oyun ne de tamamen kar anlamına gelir.” değerlendirmesini yaptı.
Irak-Türkiye petrol hattının yeniden açılması piyasaları rahatlattı
Julien Mathonniere, Orta Doğu’daki savaşın petrol piyasası tarihinin en büyük arz kesintisine yol açmasıyla alınan Uluslararası Enerji Ajansı’nın 400 milyon varillik acil stok salımı kararının piyasaya etkisinin sınırlı kalacağını kaydetti.
Bu miktarın yıllık bazda günlük 1 milyon varilin biraz üzerinde bir katkıya denk geldiğini ifade eden Mathonniere, “Hürmüz kaynaklı arz açığını kapatmak için ise günlük yaklaşık 10 milyon varil ek üretime ihtiyaç var. Bu nedenle ya boğazın hızla yeniden açılması gerekiyor ya da arz ciddi şekilde yetersiz kalacak.” ifadelerini kullandı.
Mathonniere, Energy Intelligence verilerine göre Körfez’den yapılan ham petrol ihracatının günlük 7 milyon varilin altında kaldığını ve bunun savaş öncesi günlük 18 milyon varil seviyenin yüzde 40’ından daha azına karşılık geldiğine dikkati çekti. Mathonniere, şöyle devam etti:
“Irak-Türkiye petrol hattının yeniden açılması fiyatları bir miktar düşürse de günlük en fazla 200 bin varillik katkı sağlıyor. Bu, Hürmüz kaynaklı açığın yalnızca yüzde 1’ini telafi edebiliyor. Eğer birkaç ay boyunca günlük 10-11 milyon varil yani küresel talebin yaklaşık yüzde 10’una karşılık gelen açık devam ederse bunun enerji fiyatları ve enflasyon üzerindeki etkisi oldukça sert olacak.”
OPEC+ grubunun petrol fiyatlarındaki “dengeleyici” rolü başarısız oldu
Energy Intelligence Group’un Petrol Piyasaları Ekonomisti Mathonniere, 2025’te petrol şirketlerinin karlarındaki gerilemenin temelinde düşük fiyatların yattığını belirterek OPEC+ grubunun fiyatlardaki rolüne de değindi.
Intercontinental Exchange (ICE) verilerine göre Brent petrolün geçen yıl varil başına ortalama 68,2 dolar seviyesinde gerçekleştiğini ve bunun yıllık bazda yaklaşık yüzde 15’lik düşüşe işaret ettiğini anlatan Mathonniere, “Düşük petrol fiyatları şirketlerin karlılığını etkileyen en belirleyici unsur oldu.” dedi.
Mathonniere, bunun yanı sıra karlılığı etkileyen tek unsurun düşük petrol fiyatları olmadığını belirterek artan sermaye maliyetleri, özellikle OPEC varillerinin geri dönüşüyle oluşan arz fazlası, zayıflayan talep artışı ve baskı altındaki rafinaj marjlarının da şirket bilançolarını aşağı çektiğini kaydetti.
OPEC+ politikalarının da bu süreçte fiyatları desteklemekte yetersiz kaldığını söyleyen Mathonniere, “Kesintiler fiyatları yukarı taşımayı hedeflese de bazı ülkelerin aşırı üretimi ve arzın kademeli geri dönüşü piyasayı gevşetti. Bu da fiyat düşüşünü derinleştirerek şirketlerin karlarındaki gerilemenin ana faktörü oldu.” ifadelerini kullandı.
Julien Mathonniere, zayıf talep, artan OPEC dışı arz ve düşük rafinaj marjlarının da bu baskıyı artırdığını vurgulayarak OPEC+’nın “dengeleyici” rolünün başarısız olduğunu ve kar düşüşünün esas olarak küresel arz fazlasından kaynaklandığını aktardı.
Büyük petrol şirketlerinin 2025 karındaki düşüş, yüzde 10’u aştı
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, ABD’li ExxonMobil, Chevron, ConocoPhillips, Halliburton, Schlumberger ve Baker Hughes, Hollandalı Shell, İngiliz bp, Fransız TotalEnergies, İtalyan Eni, Norveçli Equinor ve Suudi Arabistan’ın ulusal petrol şirketi Saudi Aramco’nun 2025’te yüzde 10,9 azalarak yaklaşık 220 milyar dolara geriledi.
Söz konusu şirketler geçen yıl aynı dönemde yaklaşık 247 milyar dolar kar elde etmişti.
Bu dönemde Saudi Aramco’nun karı yüzde 5,1 düşerek 104,7 milyar dolara, ExxonMobil’in karı yüzde 14,5 azalarak 28,8 milyar dolara indi.
Shell yüzde 21,9’luk düşüşle 18,5 milyar dolar, TotalEnergies yüzde 14,7 azalışla 15,6 milyar dolar, Chevron yüzde 30,3 kayıpla 12,3 milyar dolar, ConocoPhillips de yüzde 13,5 düşüşle 8 milyar dolar kar açıkladı.
Bp’nin karı yüzde 25,7 düşüşle 7,5 milyar dolara, Equinor’un karı yüzde 30,4 azalışla 6,4 milyar dolara ve Eni’nin karı yüzde 5,6 azalışla 5,7 milyar dolara indi.
Schlumberger yüzde 24,4 kayıpla 3,4 milyar dolar, Baker Hughes ise yüzde 13,3 azalışla 2,6 milyar dolar kar bildirdi. Halliburton da yüzde 48,8 düşüşle 1,3 milyon dolar kar açıkladı.
Muhabir: Duygu Alhan
