İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimlerin küresel ticaret akışları üzerindeki etkileri, açıklanan verilerde giderek daha belirgin hale gelmeye başladı.
Özellikle enerji fiyatlarındaki çift taraflı oynaklık ve tedarik zincirinde artan risk primi, Asya ekonomilerine yönelik petrol maliyetlerini yükselterek üretim tarafında baskı oluşturuyor.
Çin’in dış ticareti de Orta Doğu’daki tedarik kesintileriyle bağlantılı olarak artan ham madde ve enerji maliyetlerinin olumsuz etkileriyle karşı karşıya kaldı.
Gerilimlerin yoğunlaştığı mart ayında, küresel talepte yavaşlamaya işaret eden göstergeler öne çıkarken, Çin’e yönelik ihracat talebinde de zayıflama sinyalleri görüldü. Bu durum, Çin mallarına olan dış talebin kısa vadede soğuma eğilimine girdiğine işaret etti.
Enerji fiyatları kanalı üzerinden oluşan maliyet baskısı ve belirsizlikler, özellikle sanayi üretimi yüksek Asya ekonomilerinde dış talep görünümünü baskılayan ana faktörler arasında yer alıyor.
Öte yandan bu yılın ilk çeyreğinde Çin’in ABD’ye ihracatının yüzde 16’nın üzerinde daralması, küresel büyümede ivme kaybı sinyali olarak algılanıyor.
“Önümüzdeki aylarda enerji fiyatlarındaki yükselişin ithalat fiyatlarına da yansıması bekleniyor”
ING Group’un Çin Başekonomisti Lynn Song, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Çin’in dış ticaret fazlasının, ihracattaki yavaşlama ve ithalattaki artışla birlikte sert şekilde gerilediğini belirtti.
Mart ayında dış ticaret fazlasının 51,1 milyar dolara düşerek son 13 ayın en düşük seviyesine indiğini söyleyen Song, “İhracat beklentilerin üzerinde zayıflarken özellikle teknoloji fiyatlarındaki artışın etkisiyle ithalat güçlü bir sıçrama yaptı. Önümüzdeki aylarda enerji fiyatlarındaki yükselişin ithalat fiyatlarına da yansıması bekleniyor.” dedi.
Song, bölgesel bazda bakıldığında, ABD’ye yapılan ihracatın en büyük zayıf halka olmaya devam ettiğini ifade ederek, 2026’nın ilk çeyreğinde bu ülkeye yapılan dış satımın yıllık yüzde 16,4 gerilediğini ve genel görünümden belirgin şekilde ayrıştığını kaydetti.
Ürün bazında ise yüksek teknoloji ürünlerinin öne çıkmayı sürdürdüğünü dile getiren Song, şu değerlendirmeleri yaptı:
“İlk çeyrekte yarı iletken ihracatı yüzde 77,5, otomobil ihracatı yüzde 58,5 ve gemi ihracatı yüzde 48,7 arttı. Genel olarak yüksek teknoloji ihracatı yüzde 28,6 yükselerek toplam ihracatın üzerinde performans gösterdi. Nadir toprak elementleri ihracatı ise kısıtlamaların gevşetilmesine rağmen yılbaşından bu yana yüzde 9 geriledi. İhracattaki yavaşlamaya rağmen genel eğilim, dış talebin hala güçlü olduğunu gösteriyor. ABD kaynaklı baskının azalması ve yeni bir tarife şoku yaşanmaması durumunda, dış talebin bu yıl büyümenin önemli bir itici gücü olmaya devam etmesi bekleniyor.”
“(Büyüme baskılanırsa) Ekonomi politikalarında yeni teşvik adımlarının gündeme gelmesi muhtemel görünüyor”
Lynn Song, enerji tarafında ise ABD/İsrail-İran Savaşı ve artan petrol fiyatlarının etkisinin henüz verilere tam yansımadığını kaydetti.
Ham petrol ithalatının miktar bazında yüzde 8,9 artarken değer bazında yüzde 4,7 gerilediğini aktaran Song, doğal gaz ithalatının ise hem miktar hem de değer bazında düştüğünü, gelecek dönemde enerji fiyatlarındaki artışın dış alımı daha da yukarı çekmesinin öngörüldüğünü bildirdi.
Song, geçen yıl Çin’in yaklaşık yüzde 5’lik büyümesinin 1,6 yüzde puanının dış talepten geldiğini aktararak, ülkenin dış ticaret fazlasındaki daralmanın, 2026’nın ilk çeyreğinde bu katkının zayıflayacağına işaret ettiğini belirtti.
Piyasaların Çin ekonomisinin ilk çeyrekte yüzde 4,8 büyümesini beklediğini bildiren Song, “Büyümenin beklentilerin altında kalması durumunda, ekonomi politikalarında yeni teşvik adımlarının gündeme gelmesi muhtemel görünüyor.” değerlendirmesini yaptı.
Reporter: Ali Canberk Özbuğutu
