ANKARA (AA) – Ciang, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye-Çin ilişkilerinin 55’inci yılı ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki görüşmeye ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Çin ve Türkiye’nin 1971’de resmen diplomatik ilişkiler kurarak, 2010’da stratejik işbirliği ilişkisini tesis ettiğini hatırlatan Ciang, “Halihazırda iki ülke arasındaki karşılıklı siyasi güven sürekli güçlenmekte, her alandaki işbirliği sıçramalı bir gelişme göstermektedir.” dedi.
Ciang, başlangıçta 1 milyon dolar olan ikili ticaret hacminin 50 milyar dolar seviyesine yaklaştığına işaret ederek, eskiden sınırlı düzeyde olan karşılıklı ziyaret sayısının 500 bini aştığını belirtti.
Karşılıklı yatırımların 3,6 milyar dolara yükseldiğini vurgulayan Ciang, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin Türkiye’nin Orta Koridor projesiyle entegrasyonunun derinleştirildiğini dile getirdi.
Ciang, “Bugün Çin, Çin ulusunun yeniden büyük dirilişi hedefi peşinde kararlılıkla koşarken, Türkiye de ‘Türkiye Yüzyılı’ vizyonunu ortaya koymuştur. İki tarafın vizyonları birbirini tamamlamaktadır. Çin-Türkiye ilişkileri fırsatlarla dolu stratejik döneme girmiştir.” diyerek, iki ülkenin işbirliğini güçlendirerek birbirinin kalkınmasını karşılıklı olarak destekleyebileceğini söyledi.
Orta Koridor ile Kuşak ve Yol Girişimi uyumlaştırılması
Türkiye’nin, Kuşak ve Yol Girişimi çerçevesinde Çin ile hükümetlerarası işbirliği belgesi imzalayan ilk ülkelerden olduğuna dikkati çeken Ciang, son yıllarda ikili işbirliğinin istikrarlı şekilde ilerlediğini, Kuşak ve Yol Girişimi’nin Orta Koridor’la uyumlaştırılmasına yönelik ilk çalışma grubu toplantısının başarıyla yapıldığını ifade etti.
Ciang, iki ülke arasındaki karşılıklı yolcu seferlerinin önemli ölçüde artırıldığını ve Türkiye üzerinden geçen Çin-Avrupa yük trenlerinin düzenli olarak işletildiğini belirterek, “Hunutlu Termik Santrali başarıyla şebekeye bağlanmıştır. Kumport Limanı’nın konteyner elleçleme hacmi ve geliri sürekli artmaktadır. İki ülkenin merkez bankaları ikili para takası anlaşmasını yenilemiştir. ICBC RMB Takas Bankası Türkiye’de faaliyete geçmiştir.” diye konuştu.
“Daha yüksek düzeyde karşılıklı yarar ve ortak kazanç elde etmek üzere Türk tarafıyla Kuşak ve Yol Girişimi’nin Orta Koridor Planı’yla entegrasyonunu daha da güçlendirmeye, Çin-Avrupa demir yolu hattının güney koridorunu geliştirmeye, ekonomi, ticaret, kültür, turizm gibi geleneksel alanlarda ve yeni enerji, 5G ve biyomedikal gibi yeni alanlardaki işbirliğini daha da geliştirmeye hazırız.” diyen Ciang, Çin tarafının bu doğrultuda daha çok Çin merkezli şirketi, Türkiye’ye yatırım yapmaya teşvik ettiğini söyledi.
İthalat ihracat dengesi
Ciang, Türkiye’nin Çin ile olan ticaret hacmindeki ithalat ihracat açığına ilişkin şunları kaydetti:
“Çin-Türkiye ticaretindeki dengesizlik değerlendirilirken yalnızca mal ticaretine değil, hizmet ticaretine de bakılması gerekir. Çin, Türkiye ile olan mal ticaretinde dış ticaret fazlasına sahipken, hizmetler ticaretinde ise açık vermektedir. Söz konusu ticaret fazlası aynı zamanda, küresel endüstriyel iş bölümü yapısının gelişiminin doğal bir sonucudur. Çin ile Türkiye’nin endüstri yapıları farklıdır. Türkiye, Çin’den ithal ettiği ara malları işleyerek monte edip diğer pazarlara ihraç etmektedir. Bu durum, her iki taraf için de karşılıklı yarar ve ortak kazanç sağlamaktadır.”
Çin’in cari işlemler fazlasının, şirketler ve bankaların yaptığı yatırımlarla Türkiye’nin farklı bölgeleri ve sektörlerine tahsis edildiğini ve Türkiye ekonomisinin gelişiminin güçlü şekilde desteklendiğini belirten Ciang, “Geçen yıl itibarıyla Çin’in Türkiye’ye yaptığı toplam yatırım 3 milyar 200 milyon doları geçmiştir.” diye konuştu.
Ciang, ticaret ortağı olarak Türkiye’nin hassasiyetlerine büyük önem verdiklerine dikkati çekerek, “Son yıllarda Çin, Türkiye’den daha çok tarım ürünü ithal etmektedir. Geçen yıl Türk tarafıyla su ürünleri ve badem ihracatına ilişkin protokoller imzaladık. Bu yıl ise Türkiye’nin narenciye, kiraz ve tavuk ayağı gibi ürünlerinin Çin pazarına giriş süreçlerini aktif şekilde koordine ederek ilerletiyoruz.” ifadelerini kullandı.
İkili ticaretin daha dengeli ve sürdürülebilir şekilde gelişmesine ivme kazandırmak üzere daha fazla kaliteli Türk ürünü ithal etmeye hazır olduklarını dile getiren Ciang, daha fazla Türk şirketinin Çin İthalat ve İhracat Fuarı (Kanton Fuarı) ve Çin Uluslararası İthalat Fuarı gibi büyük fuarlara katılmasını teşvik ettiklerini söyledi.
Karşılıklı turizm ve vize muafiyeti konularındaki gelişmeler
Çin vatandaşlarının Türkiye’ye yapacağı turistik gezilerde vize muafiyeti sağlanmasına ilişkin Ciang, Türkiye’nin tarihi ve kültürel kaynaklarının yanı sıra doğal ve beşeri güzellikleriyle Çinli turistlerin gözünde romantik ve son derece cazip bir destinasyon olarak öne çıktığını kaydetti.
Ciang, “Türkiye’nin Ocak 2026’dan itibaren umumi pasaportu olan Çin vatandaşlarına vize muafiyeti politikası uygulamasının sayesinde Türk tarafının resmi verilerine göre bu yılın ilk çeyreğinde Türkiye’yi ziyaret eden Çinli turist sayısı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 43,01 oranında artarak 111 bin 700 kişiyi aşmıştır.” dedi.
Çin ve ABD liderlerinin görüşmesi
Şi ve Trump’ın tarihi bir görüşme gerçekleştirdiğini belirten Ciang, tarafların “yapıcı stratejik istikrara dayalı Çin-ABD ilişkileri” vizyonu konusunda mutabık kaldığını hatırlattı.
Ciang, bu yaklaşımın, gelecek üç yıl ve sonrasına yönelik ikili ilişkilere stratejik yön vermesi beklendiğini söyleyerek, yapıcı ve stratejik, işbirliğini esas alan, olumlu, ölçülü rekabete dayalı, sağlıklı, görüş ayrılıklarının kontrol altında tutulduğu, kalıcı ve barış beklentisini sürdüren uzun vadeli bir istikrara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
“Bu görüşmede, Çin ve ABD arasındaki üst düzey temasların ve çeşitli alanlardaki ilişkilerin geliştirilmesi, kültürel etkileşimlerin artırılması, her alandaki işbirliğinin genişletilmesi ve hassasiyetlerinin karşılıklı olarak uygun şekilde ele alınması gibi konularda önemli mutabakatlara varılmıştır.” diyen Ciang, uluslararası ve bölgesel meselelerde iletişim ve koordinasyonun güçlendirilmesine karar verildiğini söyledi.
Ciang, Şi ve Trump’ın ekonomik ve ticari konular hakkında derinlemesine görüş alışverişinde bulunduğunu, iki ülkenin ekonomi ve ticaret heyetlerinin dengeli ve olumlu sonuçlar elde ettiğini vurgulayarak, “Örneğin, önceki müzakerelerde varılan tüm mutabakatlar yerine getirilmeye devam edecek, Ticaret Konseyi ile Yatırım Konseyinin kurulması konusunda mutabık kalındı, tarım ürünlerinin karşı tarafın pazarına erişimine ilişkin kaygılar giderilecek ve gümrük vergileri karşılıklı olarak düşürülerek iki yönlü ticaret teşvik edilecek.” dedi.
Çin Devlet Başkanı Şi’nin, Çin-ABD ilişkilerinin, sadece iki ülkedeki 1 milyar 700 milyondan fazla kişinin refahını değil, dünyadaki 8 milyardan fazla insanın çıkarlarını da ilgilendirdiğine dair ifadesine atıfta bulunan Ciang, Çin-ABD ilişkilerine uzun vadeli ve vizyoner bakış açısıyla yaklaşmaya hazır olduklarını belirtti.
Ciang, “yapıcı stratejik istikrara dayalı” bir ilişki modeli doğrultusunda iki ülke liderinin vardığı anlaşmaları uygulamayı hedeflediklerini vurgulayarak, bu doğrultuda, iki ülkenin barış içinde bir arada yaşamasının doğru yolunu bularak hem iki milletin refahına hem de küresel barış ve kalkınmaya katkı sağlamayı hedeflediklerini kaydetti.
Muhabir: Can Efesoy
