ANKARA (AA) – Wood Mackenzie uzmanları, “Petrol fiyatlarındaki balon patladı mı? Müzakereler başarılı olursa aşağı yönlü bir trend bekleniyor ancak inişli çıkışlı bir süreç yaşanabilir.” başlıklı bir analiz yayımladı.
Petrol uzmanları Alan Gelder ve Andrew Harbourne’nun yorumlarının yer aldığı analize göre, ABD ile İran arasında geçen hafta imzalanan mutabakat küresel ekonomi açısından en kötü senaryonun önlenmiş olabileceğine dair umutları artırdı.
Şirketin son tahminlerine göre, Brent petrolün varil fiyatında 18 ay boyunca genel eğilim aşağı yönlü seyredecek. Brent petrolün ortalama fiyatı, mart-mayıs aylarındaki yüksek fiyatların etkisiyle bu yıl varil başına 92 dolar, 2027’de ise 78 dolar olacak.
Bu tahmin, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin ağustosta normalleşeceği varsayımına dayanıyor. Talep gelecek yıl günlük 105 milyon varil seviyesine yaklaşsa bile, piyasanın yeterli arzla desteklenmesi bekleniyor. Uzmanlara göre, Brent fiyatı 2027’nin dördüncü çeyreğinde ise varil başına 70 seviyesine kadar gerileyebilir.
Analize göre, bu noktaya ulaşmak kolay olmayacak. Piyasa, toparlanan talep, yeniden oluşan stoklar ve arzın zamanlama açısından birbirini tam karşılamaması nedeniyle dengeyi ararken, yüksek ve düşük fiyat dönemleri arasında dalgalanmalar yaşanması muhtemel olarak değerlendiriliyor.
Brent petrol son 3 ayda zirveye çıktı
ABD ve İran arasındaki mutabakat önümüzdeki 60 günde analiz edilecek kapsamlı bir anlaşmanın temelini oluşturuyor. Bu sürece ulaşana kadar Brent petrolü varil fiyatı 3 aydan kısa bir sürede zirveye çıktı ve mutabakatın ardından yeniden geri çekildi.
Her iki taraf da Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması gerektiği konusunda anlaşma sağladı ancak 3 ay süren yüksek enerji fiyatlarının ardından küresel ekonomi kırılganlığı devam ederken iki taraftan yapılacak herhangi bir açıklama enerji sektörü dahil birçok sektörde kritik önem taşıyor.
Anlaşmanın duyurulmasına rağmen Orta Doğu’dan gerilime sebep olacak haberler gelmeye devam ediyor. Bunların başında İsrail’in Lübnan’da devam eden operasyonlarına yönelik kısıtlamaları kabul etmediğine dair görüntüler yer alıyor.
Hürmüz Boğaz’ı 30 gün içinde açılacak umudu
ABD ile İran arasındaki diğer anlaşmazlık konusu ise Boğaz’ın ne zaman ve hangi şartlarda yeniden açılacağıyla ilgili oldu. ABD yönetimi boğazın 2 hafta ila 30 gün içinde açılmasını umarken İran devlet medyası, boğazın “İran’ın kendi düzenlemeleri doğrultusunda” yeniden açılacağını duyurdu.
İran’ın geçişleri hafta içi günlük 7 saatle sınırlandırma niyeti, hala elinde bir pazarlık gücü olduğunu düşündüğünü gösteriyor.
Uzmanlara göre, müzakerelerin uzaması veya tamamen başarısız olması riski de bulunuyor. Başarılı olsalar dahi, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş şartları savaş öncesindeki serbest gemi trafiğinden oldukça farklı olabilir.
Stratejik Petrol Rezervlerinin azalması bir kriz noktasını işaret ediyordu
Petrol piyasası anlaşmadan önce günlük 11 milyon varilden fazla ham petrol üretimi devre dışı kalmışken fiyatları kontrol altında tutabilmek için stokların tüketilmesine güveniyordu.
Hem ticari petrol stoklarının hem de stratejik petrol rezervlerinin (SPR) azalması bir kriz noktasına işaret ediyordu.
ABD’nin Cushing bölgesindeki petrol stokları operasyonel asgari seviyesine yaklaşırken ABD Başkanı Donald Trump 15 Haziran’da “yaklaşık 4 hafta içinde rezervlerimiz tükenir.” açıklamasını yaptı.
Dünyanın büyük kısmı da benzer şekilde yaklaşan krizi öngörüyordu.
Uzmanlar, anlaşmanın duyurulmasından sonra Brent fiyatlarının sert düşüş yaşamasının şaşırtıcı olup olmadığına “evet ve hayır” cevabını verirken mevcut arz-talep dengesi açısından bu düşüşün tam olarak haklı gösterilemediğine vurgu yaptı.
Bu durum, Hürmüz Boğazı’ndan henüz çok fazla ek petrol akışının başlamadığı şeklinde yorumlanırken, Brent petroldeki fiyat değişiminin iki duruma bağlı olduğu belirtildi.
Analize göre, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması, gelecek aylarda fiyatların 150 dolar üstüne doğru yükselmesine yol açabilirdi. Boğaz’ın yeniden açılma ihtimali ise bu “fiyat balonunu” patlattı.
16 Haziran’a kadarki 4 haftalık dönemde yatırımcıların daha yüksek Brent fiyatlarına yönelik pozisyonları, kriz boyunca görülen 5 yılın zirvesine kıyasla yaklaşık yüzde 80 azaldı.
Piyasa ne kadar sürede normale dönebilir?
Analize göre, piyasanın normalleşme süreci aylar alacak. İlk kritik adım, gemi sahiplerinin, gemilerin ve sigorta şirketlerinin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş konusunda ikna olması olarak belirtildi.
Haftalardır Körfez’de bekleyen gemilerin dışarı çıkışı için risk hesabı daha cazip görünürken içeri girmek isteyen gemi sahipleri Boğaz’ın tekrar kapanmayacağına dair risk almak zorunda.
Boğaz yeniden açıldığında talepte ciddi artış olacak, rafineriler kapasite kullanım oranlarını yükseltmek isteyecek, depolama şirketleri, rafineriler ve hükümetler ticari stoklarını ve stratejik rezervlerini yeniden doldurmaya çalışacak.
Körfez’de mahsur kalmış gemilerde bulunan yaklaşık 60 milyon varil petrol, boğazın güvenli olduğu kabul edilir edilmez hızla tüketici pazarlarına ulaşacak.
Muhabir: Gülşen Çağatay
