TBMM (AA) – AA muhabirinin TBMM tutanaklarından yaptığı derlemeye göre, Meclis Genel Kurulu, 18 Şubat 1952 Pazartesi saat 15.00’te Refik Koraltan başkanlığında, Kayseri Milletvekili İbrahim Kirazoğlu ve Çorum Milletvekili Sedad Baran’ın katipliğinde toplandı.
Dönemin TBMM Başkanı Koraltan, oturumu açtıktan sonra Dışişleri Komisyonu’nda ele alınarak kabul edilen “Kuzey Atlantik Andlaşmasına Türkiye Cumhuriyetinin Katılmasına Dair Kanun Tasarısı”nı görüşmeye açtı ve ilk sözü dönemin Dışişleri Bakanı ve Demokrat Parti İstanbul Milletvekili Fuat Köprülü’ye verdi.
Köprülü, “Çarşamba günü Atlantik Konseyi Lizbon’da toplanacaktır. Bu itibarla, işin müstaceliyetine binaen bu komisyon raporunun ve kanun tasarısının ruznameye alınmasını ve diğer maddelere tercihan müstaceliyetle müzakeresini rica ediyorum ve bu hususta bir takrir veriyorum.” dedi.
Daha sonra Köprülü’nün, bu konunun Genel Kurulda gündemdeki diğer işlerden önce görüşülmesine yönelik önergesi okunarak oylamaya sunuldu. Önergenin ittifakla kabul edilmesi üzerine Genel Kurulda sürekli ve coşkulu alkışlar duyuldu.
Önerge üzerine söz alan Dışişleri Bakanı Köprülü, “Muhterem arkadaşlar, Birleşik Amerika Hükümeti, Atlantik Andlaşması üyesi bulunan bütün devletler namına Türkiye’yi Atlantik Andlaşmasına katılmaya resmen davet etmiş bulunmaktadır. Bu davete istinaden hazırlamış olduğumuz kanun tasarısını bugün tasdikınıza arzetmekteyiz. Şükranla arzedeyim ki tasarı Dışişleri Komisyonu tarafından oy birliğiyle tasvip edilmiş bulunuyor. Yüksek Meclis’çe de tasvip edildiği takdirde, usulü mucibince Birleşik Amerika Hükümetine, Andlaşmaya iltihakımızı bildiren vesika derhal tevdi olunacak ve bu suretle Türkiye, tam ve eşit haklarla Atlantik Andlaşması’nın üyesi olacaktır.” diye konuştu.
Dışişleri Bakanı Köprülü, “Atlantik Andlaşması camiasının savunması için Türkiye’nin bu camiaya bağlanmasının ona mensup devletlere temin edeceği faydalar üzerinde söz söylemeye artık lüzum yoktur. Çünkü onlar bu hakikati çok iyi anladıkları içindir ki, bizi kendi aralarına katılmaya davet etmiş bulunuyorlar.” değerlendirmesinde bulundu.
“İdeallere bağlılık Türk milletinin şiarıdır”
Dönemin TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve Demokrat Parti Samsun Milletvekili Firuz Kesim ise “Atlantik Paktına girmekle en doğru yolu seçtiğimizden hiç şüphemiz yoktur. İnandığı büyük davalara milletimiz tarihi boyunca bütün mevcudiyetiyle sarılmıştır. İdeallere bağlılık Türk milletinin şiarıdır. Kendisine has meziyetleriyle hürriyetleri ve hakları koruma sahasındaki işbirliğinde de büyük faydalar sağlayacağından yeni müttefiklerimiz emin olmalıdırlar.” ifadelerini kullandı.
CHP adına söz alan, tutanaklara Faik Ahmed Barutçu ismiyle yansıyan Trabzon Milletvekili Mehmet Faik Barutçu, şu değerlendirmeleri yaptı:
“İdealimize uygun olan bu neticeyi Cumhuriyet Halk Partisi, memleketin siyasi emniyetini müşterek ahde bağlayan bir vesika olarak kıymetli saymaktadır. Bugün iltihakımızla kader birliği yaptığımız devletlere, biz bir askeri kudret ve emniyet eklemiş oluyoruz. Atlantik Paktına girişimiz kuvvetli ve itibarlı bir Türkiye’nin uzun seneler her milletten ziyade yaptığı fedakarlıkların mahsulü ve cihan hadiselerinin Türkiye’nin ehemmiyetini artıran bir neticesidir. Millet olarak bu neticeyi uzun fedakarlıkların bir semeresi olarak karşılıyoruz. Atlantik Paktını milli bir eser olarak tasvip ediyoruz, memleketimiz için ve dünya sulhu için hayırlı olmasını temenni eyleriz.”
Demokrat Parti adına söz alan Erzurum Milletvekili Rıfkı Salim Burçak, Türkiye’nin Atlantik Paktı’na katılımıyla Batı Avrupa müdafaa sisteminin bir kat daha kuvvet kazandığını vurgulayarak, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Atlantik Paktı, sağ kanadını kara Avrupa’nın en kuvvetli ordularından birine sahip ve dünyanın en ehemmiyetli stratejik noktalarından birinde kain Türkiye gibi bir devlete istinat ettirmekle çok şeyler kazanacaktır. Emniyetle söylenebilir ki, yurdumuzun mukadderatı bugünden itibaren hür milletler topluluğunun mukadderatına artık ayrılma kabul etmez bir surette bağlanmış oluyor. Bugün Türkiye Atlantik müdafaa sistemine Batı devletleriyle, eşit haklar ve eşit vazifelerle giriyorsa bunda Kore kararının ve orada bütün dünyanın takdirini kazanan kahraman ordumuzun şerefli hizmetlerinin hissesi pek büyüktür.”
Oylama
Genel Kurul’da milletvekillerinin değerlendirmelerinin ardından Kuzey Atlantik Andlaşmasına Türkiye Cumhuriyetinin Katılmasına Dair Kanun Tasarısı’nın 3 maddesi okutularak oylandı ve ittifakla kabul edildi. Kanun tasarısının tümünün oylanması tutanaklara şöyle yansıdı:
“BAŞKAN – Kanunun tümünü açık oyunuza arzediyorum. Kabul edenler beyaz, etmiyenler kırmızı oy vereceklerdir. (Seçim çevresi itibarıyla isimler okunmak ve oy pusulaları hitabet kürsüsüne konulan sepete atılmak suretiyle oylar toplanıldı.)
BAŞKAN – Reylerini kullananlar lütfen yerlerini alsınlar. Rey vermiyen arkadaş kaldı mı? Reylerini kullanmıyan arkadaş kalmadığına göre oy toplama muamelesi bitmiştir. Reylerin neticesini arzediyorum. Kuzey Atlantik Andlaşmasına Türkiye Cumhuriyetinin Katılmasına Dair Kanun’a rey veren arkadaşların sayısı 410’dur, 1 çekimser vardır. Muamele tamamdır. Tasarı 409 reyle yüksek tasvibinize mazhar olmuş ve kanunlaşmıştır. (Bravo sesleri, sürekli ve şiddetli alkışlar). İttifakla tasvibinize mazhar olan bu kanunun milletimiz ve insanlık için hayırlı olmasını Allah’tan dilerim. (Bravo sesleri, sürekli ve şiddetli alkışlar).”
Tasarının kabul edilmesinin ardından Genel Kurulda okutulan bir önergede, “NATO’ya katılım dolayısıyla Adnan Menderes hükümetine teşekkür edilmesi ve Kore’de şehit olanlar için ayakta 2 dakika ihtiram sükutu yapılması” teklif edildi. Bazı milletvekilleri arasında, önergede yer alan “Hükümete teşekkür edilmesi” konusunda bir tartışma yaşandı.
“Eser, hiç şüphe yok Türk milletinindir”
Dönemin Başbakanı Adnan Menderes’in, Kuzey Atlantik Andlaşmasına Türkiye Cumhuriyetinin Katılmasına Dair Kanun Tasarısı’nın kabul edilerek yasalaşmasının ardından Genel Kurul’daki hitabı, tutanaklarda şöyle yer aldı:
“- (Şiddetli ve sürekli alkışlar arasında kürsüye geldi) Muhterem arkadaşlarım, bu tarihi günün büyük ehemmiyetini ona layık olan bir birlik ve tenasüt manzarasiyle ve azmü kararla tecelli ettirmiş bulunuyorsunuz. Bu güzel azim ve tesanüt manzarasını hiçbir sebeple gölgelemeyeceğim.
– Muhterem arkadaşlar, eser, hiç şüphe yok Türk milletinindir. (Şiddetli alkışlar). Yine hiç şüphe yok ki, Türk milletinin iradesini tıpkı Türk milletinin kendisi gibi, en geniş salahiyetle yürütmekte olan sizlersiniz, binaenaleyh eser sizlerindir. Hükümete teşekkür, bu itibarla, bahis mevzuu olmamak lazımgelir. (Alkışlar)
– Muhterem arkadaşlar, bu pakta girişimiz, hadisesinin, memleketimiz için olduğu kadar bütün dünya için de hayırlı ve uğurlu olmasını temenni ederken heyecanımın daha fazla söz söylemeye müsaade etmediğini görmüş olmanızı tahmin ederek, özür diliyorum ve huzurunuzdan ayrılıyorum. (Bravo sesleri, şiddetli ve sürekli alkışlar.)”
Başbakan Menderes’in konuşmasının ardından TBMM Başkanı Refik Koraltan, Kore’de şehit olanların hatıralarını anmak için Genel Kurul’u saygı duruşuna davet etti, bunun üzerine iki dakikalık saygı duruşunda bulunuldu. Daha sonra Koraltan, birleşimi, 20 Şubat Çarşamba saat 15.00’te toplanmak üzere 17.58’de kapattı.
Türkiye’nin NATO üyeliği
NATO, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Sovyet tehdidine karşı kolektif savunma oluşturma amacıyla 1949’da kuruldu.
Türkiye, NATO’ya resmen 18 Şubat 1952’de katıldı.
Bugün 32 üyesi bulunan İttifak içinde Türkiye, kapasitesi yüksek hava, kara ve deniz unsurlarıyla NATO’nun önemli misyonları ve tatbikatlarında kritik roller üstleniyor.
Türkiye, 74 yıldır üyesi olduğu NATO’da hem sağladığı katkılar hem de savunma sanayisiyle öne çıkıyor.
Muhabir: Huzeyfe Tarık Yaman
