İSTANBUL (AA) – AA muhabirinin Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye’nin bu yılın ilk 6 ayında gerçekleştirdiği toplam ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,6 artarak 136 milyar 58 milyon 739 bin dolara yükseldi. İhracatın ülkelere göre dağılımına bakıldığında, Türkiye’den Norveç’e yapılan dış satımın 615 milyon 992 bin dolarla tüm zamanların en yüksek ilk yarı ihracatı olduğu görüldü.
Türkiye’nin Norveç’e dış satımı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38 arttı. Ülkeye geçen yılın aynı döneminde 446 milyon 414 bin dolar tutarında ihracat gerçekleşmişti.
Yılın ilk yarısında Norveç’e en fazla dış satımı 352 milyon 23 bin dolarla gemi yat ve hizmetleri sektörü gerçekleştirdi. Bu sektörü, 91 milyon 984 bin dolarla otomotiv endüstrisi, 20 milyon 689 bin dolarla elektrik ve elektronik, 19 milyon 739 bin dolarla çelik, 18 milyon 200 bin dolarla su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü izledi.
Gemi yat ve hizmetleri sektörü Norveç’e ihracat artışında da başı çekti. Sektörün ülkeye dış satımı bu yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre 145 milyon 652 bin dolar arttı.
Norveç’e ihracat artışında bu sektörü 23 milyon 195 bin dolarla otomotiv endüstrisi, 12 milyon 702 bin dolarla su ürünleri ve hayvansal mamuller, 4 milyon 275 bin dolarla demir ve demir dışı metaller, 2 milyon 595 bin dolarla fındık ve mamulleri takip etti.
Ülkeye, demir ve demir dışı metaller sektörü 13 milyon 842 bin dolarlık, fındık ve mamulleri sektörü 6 milyon 846 bin dolarlık ihracat yaptı.
“Bu yıl Türkiye-Norveç ilişkilerinin 100’üncü yılı”
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Norveç İş Konseyi Başkanı Elchin Ibadov, AA muhabirine değerlendirmesinde, iki ülke arasındaki toplam ticaret hacminin 1 milyar 758 milyon dolar olduğu ve 158 milyon dolar dış ticaret fazlasıyla ticaret dengesinin Türkiye lehine döndüğü bilgisini paylaştı.
Ibadov, “Bu tablodaki en anlamlı gösterge dış ticaret fazlamızdır. Kendisinden çok daha yüksek gelir düzeyine sahip ve tedarikçi seçiminde son derece seçici bir pazara karşı fazla vermek, fiyatla değil kaliteyle rekabet edildiğinin açık kanıtıdır.” dedi.
İki ülkenin ticaretinde dört önemli unsur olduğuna dikkati çeken Ibadov, birinci unsurun nitelik olduğunu ve Norveç’e ihracatın giderek daha fazla mühendislik, tasarım ve teknoloji içerdiğini kaydetti.
Ibadov, ikincisinin potansiyel olduğunu vurgulayarak, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Norveç 2024’te toplam 303,79 milyar dolarlık ithalat gerçekleştirdi. Gayri Safi Yurt İçi Hasılası 517 milyar dolar, kişi başına düşen geliri 86 bin 587 dolar olan Norveç, Avrupa’nın en yüksek alım gücüne sahip ekonomilerinden biri. Bu ölçek, bugünkü ticaret hacmimizin önünde son derece geniş bir büyüme alanımız bulunduğunu gösteriyor. Üçüncüsü, sermaye. Norveç Varlık Fonu, Türkiye’de faaliyet gösteren 79 şirketin hisselerine 1 milyar 723 milyon dolar yatırım yaptı. Norveç sermayesinin Türkiye’ye ilgisi, bugün iki ülkenin toplam yıllık mal ticareti hacmine yaklaşmış durumda. Bu, ticaret rakamlarının tek başına anlatamadığı bir güven göstergesi.”
Dördüncüsünün zemin olduğunu dile getiren Ibadov, Türkiye ile Norveç arasındaki diplomatik ilişkilerin bu yıl 100’üncü yılı olduğunu ve iki ülke arasında yürürlükte olan serbest ticaret anlaşması bulunduğunu ifade etti.
“Türkiye’nin Norveç’e ihracatında denizcilik ve gemi inşa öne çıkıyor”
Elchin Ibadov, Türkiye’nin Norveç’e ihracatının denizcilik ve gemi inşa alanında yoğunlaştığını belirterek, Norveç’in dış sefer filosunun sipariş defterinin 143 gemiden oluştuğunu ve bunun toplam değerinin 12 milyar dolar olduğunu söyledi.
Ibadov, bu gemilerin 8’inin Türkiye’de üretildiğine dikkati çekerek, “Türk tersaneleri, Norveçli armatörlerin sipariş defterinde Norveç’in kendi tersaneleriyle aynı sayıda gemi inşa etmektedir. Üstelik bu rakam yalnızca dış sefer filosunu kapsıyor, Norveç’in iç hat feribotları için Türkiye’de yürütülen projeler bu sayının dışındadır. Dolayısıyla Türkiye’nin Norveç denizciliğindeki gerçek ayak izi, bu tablonun gösterdiğinden daha büyük.” şeklinde konuştu.
İki ülke ticareti açısından ikinci güçlü alanın enerji ekipmanı olduğunu kaydeden Ibadov, Türkiye’nin yıl içinde devreye aldığı 2 bin 142 megavatlık ilave kapasiteyle Avrupa’nın Almanya’dan sonraki en büyük rüzgar enerjisi pazarı olduğunu anlattı.
Ibadov, Türkiye’nin rüzgar enerjisi ekipmanı üretiminde kaydettiği ilerlemeyle Norveç’in yenilenebilir enerji yatırımcıları için güçlü bir muhatap olduğunu vurgulayarak, “Norveç özelinde ayrıştırılmış sektörel kırılım kamuya açık istatistiklerde düzenli olarak yayımlanmadığı için rakama dayalı konuşabildiğimiz başlıca alanlar bunlardır. Genel eğilimin yönü ise nettir, katma değeri yüksek ürün gruplarında ağırlık artıyor. Kısacası Norveç bizden mühendislik satın alıyor. Bir ihracat ilişkisinin varabileceği en sağlıklı nokta budur çünkü fiyat avantajı devredilebilir, mühendislik itibarı kalıcıdır.” ifadelerini kullandı.
“İki ülkenin ticaretinde büyüme potansiyeline sahip birçok alan mevcut”
Ibadov, iki ülkenin ticaretinde büyüme potansiyeline sahip alanlara vurgu yaparak, enerji ve yenilenebilir tedarik zincirinin öne çıkan alanlardan biri olduğunu belirtti.
Norveç’in 2040’a kadar 30 bin megavat açık deniz rüzgar enerjisi hedeflediğini kaydeden Ibadov, “Norveç, 2026’nın ilk yarısında büyük rüzgar sahalarını tahsis etmeye hazırlanıyor. Türkiye ise Avrupa’nın en büyük ikinci rüzgar enerjisi pazarı olarak kanat, kule ve ekipman üretimindeki gelişmiş altyapısıyla bu zincire dahil olmaya hazırdır.” dedi.
Ibadov, Norveç’te 2025’te tescil edilen yeni araçların yüzde 95,9’unun tam elektrikli olduğu bilgisini paylaşarak, Türkiye’nin en büyük ihracat kalemi olan otomotiv sektörüyle, elektrik-elektronik bileşenleri ve şarj altyapısıyla bu pazardan pay alabileceğini dile getirdi.
Norveç Varlık Fonunun Türkiye’de finans, sağlık, çelik ve teknoloji alanlarında aktif olduğuna dikkati çeken Ibadov, Norveç’teki 157 milyar dolarlık yabancı yatırım stokunun Türk yatırımcıları için henüz keşfedilmemiş büyük bir fırsat alanı olduğunu söyledi.
Ibadov, 2025’te Türkiye’yi 212 bin Norveçlinin ziyaret ettiğini belirterek, turizmin yanı sıra sağlık, mühendislik danışmanlığı ve müteahhitlik gibi alanların en umut verici sektörler olduğunu sözlerine ekledi.
TİM verilerine göre, ocak-haziran döneminde Norveç’e en fazla ihracat gerçekleştiren sektörler şöyle:
Muhabir: Emirhan Yılmaz, Burhan Sansarlıoğlu
