WASHİNGTON (AA) – Trump’ın ticaret politikası kapsamında uygulamaya koyduğu geçici küresel tarifede sona yaklaşıldı.
Yönetimin, ABD Yüksek Mahkemesinin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na (IEEPA) dayandırılarak uygulanan tarifelerin yasaya aykırı olduğuna hükmetmesinin ardından 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü uyarınca uyguladığı yüzde 10 oranındaki küresel tarifenin süresi 24 Temmuz Cuma günü sona erecek.
ABD Başkanı Trump, Yüksek Mahkeme’nin 20 Şubat’ta açıkladığı tarifelerle ilgili kararının ardından geçici çözüm olarak 122. Bölüm kapsamındaki yetkisini kullanmıştı.
Söz konusu düzenleme kapsamında, neredeyse tüm ülkelerden ithal edilen ürünler için 24 Şubat’tan itibaren yüzde 10 gümrük vergisi uygulanmaya başlanmıştı.
1974 Ticaret Yasası’nın 122. Bölümü, başkana ödemeler dengesi sorunlarıyla mücadele amacıyla geçici gümrük vergileri uygulama yetkisi verirken bu yetkinin Kongre tarafından uzatılmadığı sürece 150 günle sınırlı olması nedeniyle Trump yönetiminin tarife rejiminde hukuki dayanak arayışı yeniden gündeme geldi.
301. Bölüm soruşturmaları kapsamında yeni adımlar atılması bekleniyor
Trump yönetiminin, süresi dolacak tarifenin yerine daha kalıcı bir sistem oluşturmak amacıyla 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü başta olmak üzere farklı hukuki araçlara başvurması beklenirken, mevcut tarife seviyelerinin büyük ölçüde korunacağı öngörülüyor.
Söz konusu yasanın 301. Bölümü, ABD Ticaret Temsilciliğine (USTR) ticaret anlaşmalarını ihlal eden veya ABD ticaretini dezavantajlı duruma düşüren yabancı ticaret uygulamalarını soruşturma yetkisi veriyor.
Soruşturmada haksız ticaret uygulamalarının tespit edilmesi halinde yürütme organı, gümrük vergileri dahil çeşitli ticaret önlemleri alabiliyor.
ABD yönetimi, halihazırda 301. Bölüm kapsamında çeşitli soruşturmalar yürütüyor.
Bu kapsamda USTR, mart ayında ilk olarak Çin, Avrupa Birliği (AB), Meksika ve Hindistan’ın da aralarında bulunduğu 16 ekonominin imalat sektöründe yapısal aşırı kapasite ve üretime ilişkin politika ve uygulamalarına yönelik soruşturma başlatmıştı.
Ardından zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını yasaklamada ve bu yasağı etkin şekilde uygulamada yetersiz kaldıkları gerekçesiyle 60 ticaret ortağı hakkında da soruşturmaya gidilmişti.
Çin, Avrupa Birliği (AB), Kanada, Meksika, Brezilya, Hindistan, Japonya, Rusya, Suudi Arabistan, Güney Kore, İsviçre, Norveç, Tayvan, Birleşik Krallık ve Türkiye, hakkında soruşturma yürütülen ticaret ortakları arasında yer almıştı.
USTR, “zorla çalıştırma” konusunda yürütülen soruşturmanın bulgularını ve eylem önerilerini haziran ayında açıklamıştı. Soruşturmaya ilişkin ön bulgularda, ABD’nin 60 ticaret ortağından ithal edilen ürünlere yüzde 10 ile yüzde 12,5 oranında ek gümrük vergisi uygulanması önerilmişti.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, 21 Temmuz’da katıldığı bir televizyon yayınında, “zorla çalıştırma” gerekçesiyle 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen ve 60 ülkeyi kapsayan soruşturmaya işaret ederek, “Yakında bazı adımlar atılmasını bekliyoruz.” dedi. Greer, söz konusu soruşturmanın, ABD’nin ticaretinin yaklaşık yüzde 99’unu kapsadığını belirtti.
Ortalama tarife oranında büyük değişiklik beklenmiyor
Trump yönetiminin 301. Bölüm kapsamında yürüttüğü soruşturmalar sonucunda yeni tarifeler uygulamaya koyması halinde ABD’nin ortalama tarife seviyesinde kısa vadede büyük bir değişiklik beklenmiyor.
Yale Üniversitesine bağlı Bütçe Laboratuvarı (Budget Lab) verilerine göre, 21 Temmuz itibarıyla ortalama tarife oranı yüzde 12,1 seviyesinde.
122. Bölüm uyarınca uygulanan tarifenin sona erme süresi de dahil mevcut yasalar kapsamında söz konusu oranın bu yıl sonunda yüzde 9,8’e gerilemesi bekleniyor. Buna karşılık yönetimin daha önce açıkladığı ancak henüz uygulamaya koymadığı 301. Bölüm kapsamında tarife uygulaması halinde yıl sonundaki ortalama tarife oranının yüzde 12,8 seviyesinde olması öngörülüyor.
Trump tarife tehditlerini sürdürürken belirsizlik devam ediyor
ABD’de geçici küresel tarifenin süresinin dolmasıyla birlikte ticaret gündeminde yaklaşık 5 aylık sakinliğin sonuna gelinirken yeni bir belirsizlik dönemine giriliyor.
Uzmanlar, hukuki dayanak değişse bile Trump yönetiminin ticaretteki korumacı politikasının devam edeceği görüşünde birleşiyor. ABD Başkanı Trump, çeşitli ülkelere yönelik tarife tehditlerini sürdürüyor.
Trump, son olarak 17 Temmuz’da Kanada’yı orman yangınları ve bu yangınların ABD’de yol açtığı hava kirliliğinden sorumlu tutarak, “bu kirliliğin maliyetinin” ülkenin ödediği gümrük vergilerine eklenmesi gerektiğini belirtti.
ABD Başkanı, 20 Temmuz’da da Kanada’nın ABD’de üretilen otomobiller, alkollü içecekler ve süt ürünlerine “ayrımcı” uygulamalarda bulunduğunu öne sürerek, 1930 tarihli Tarife Yasası’nın 338. Bölümü uyarınca Kanada menşeli belirli ürünlere yüzde 50 oranında ek gümrük vergisi uygulanmasını öngören 3 ayrı başkanlık bildirisini imzaladı.
Kanada’dan ithal edilen bazı mallara yönelik yeni tarifenin 19 Ağustos’ta yürürlüğe girmesi beklenirken, Trump’ın bu ülkeye dönük son adımıyla ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın (USMCA) gözden geçirilme sürecinde pazarlık gücü sağlamayı amaçladığı düşünülüyor.
Öte yandan, Trump yönetimi, 15 Temmuz’da da “Amerikan ticaretine zarar veren haksız uygulamaları” gerekçe göstererek 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü uyarınca Brezilya’nın belirli mallarına yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulama kararı aldı.
Mevcut tarifelerin hanehalkına maliyeti yıllık yaklaşık 550 dolar
Trump’ın tarife politikalarının ABD ekonomisi üzerindeki etkileri de yakından takip ediliyor.
Budget Lab verilerine göre, mevcut düzenlemelere dayalı tarife politikasının nihai tüketici fiyatları üzerindeki etkisinin yaklaşık yüzde 0,4 düzeyinde olduğu tahmin ediliyor.
301. Bölüm kapsamında gümrük vergilerinin uygulanması halinde ise bu oranın iki katından yüksek olacağı belirtiliyor.
Tarifelerin hanehalkı üzerindeki maliyetinin mevcut durumda yıllık yaklaşık 550 dolar olduğu, 301. Bölüm uyarınca tarifelerin uygulanması halinde ise 1.100 dolar seviyesine çıkabileceği tahmin ediliyor.
Gelecek 10 yılda mevcut yasa kapsamındaki gümrük vergilerinin yaklaşık 1,3 trilyon dolar gelir sağlayacağı öngörülüyor. Bu tutarın, 301. Bölüm kapsamında tarifelerin uygulanması durumunda yaklaşık 2 trilyon dolar olacağı hesaplanıyor.
Muhabir: Dilara Zengin Okay
