İSTANBUL (AA) – Sıradan insanların yaşamlarından yola çıkarak evrensel hikayeler anlatan Farhadi, “Bir Ayrılık”, “Satıcı” ve “Geçmiş” gibi filmleriyle uluslararası sinemada iz bıraktı.
İki kez “En İyi Yabancı Dilde Film” Oscar’ı kazanan 54 yaşındaki Farhadi, filmlerinde kurduğu dramatik yapı ve karakter odaklı sinema diliyle çağdaş dünya sinemasının öne çıkan yönetmenleri arasında yer alıyor.
Aile, vicdan, adalet ve insan ilişkilerine odaklanan yapımlarıyla da dikkati çeken Farhadi, ayrıca dünya çapında büyük ses getiren “Bir Ayrılık” filmiyle Oscar ve Altın Ayı başta olmak üzere çok sayıda uluslararası ödülün sahibi oldu. Film, İran sinemasının uluslararası alandaki görünürlüğünü artıran yapımlar arasında gösterildi.
Farhadi, 2014’te “33. İstanbul Film Festivali”nin uluslararası yarışma jürisi başkanı olarak görev yaptı. TRT tarafından bu yıl 8. kez düzenlenen TRT 12 Punto 2026’nın da uluslararası jüri başkanlığını üstlendi.
Bu yıl “Paralel Hikayeler” başlıklı filme imza atan usta yönetmen, AA muhabirine sinema üzerine değerlendirmelerde bulundu.
“Sizin hikayenizin anahtarı bir duyguysa bütün insanlar bunu anlayabilir”
Eserleriniz yerel hikayeler anlatsa da dünyanın dört bir yanında, izleyicilerde güçlü bir karşılık buluyor. Sizce bir hikayeyi evrensel yapan en önemli unsur nedir?
“Bütün dünyadan insanların ortak noktaları, farklılıklarından çok daha fazladır. Bir annenin çocuğuna duyduğu aşk, sevgi bütün dünyada aynı anlamı ifade ediyor. Korkular ve tedirginlikler aslında bütün insanlarda aynı şekildedir. Belki farklı kültürlerde bunu gösterme şekli farklı olabilir ama bir duygunun özü bütün dünyada aynıdır. Eğer sizin hikayenizin anahtarı bir duyguysa bütün insanlar bunu anlayabilir.”
Aile, güven, vicdan ve toplumsal baskılar filmlerinizin merkezinde. Bugünün dünyasında sizi en çok düşündüren insani mesele hangisi ve bunu yeni projelerinize nasıl yansıtıyorsunuz?
“Şu anda beni en çok üzen, en çok kafamı karıştıran ve meşgul eden konu savaş. Acaba bir sonraki projelerimde bu konuyu işleyecek miyim, öngöremiyorum. Belki farkında olmadan beni bu konu etkilemiştir de ilerideki projelerime bu konuyu yansıtabilirim. Yani bu zulüm, bu yaşanan olaylar herkesi, bütün insanlığı zaten üzen bir durumdur. Zaten hiç kimse bu yaşananlara üzülemiyorum diyemez.”
“Kalbimin derinliklerine bakıyorum”
Bir senaryoda hikayeyi ve karakterlerinizi oluştururken öncelik verdiğiniz ilk unsurlar nelerdir?
“Aslında bu konuyla alakalı düşündüğüm çok fazla şey var. Ama en önemlisi seçtiğim konu, bilinçaltımda bir köprü kurabiliyor mu, ona bakarım. Anlaşılır bir şekilde aslında açıklamak istersem, ‘Hikaye ne kadar benim kalbimden geldi?’ diyorum ve kalbimin derinliklerine bakıyorum. Senaryo, ‘Hemen karar vereyim. Şunu, şu şekilde yapayım.’ gibi bir şey değil. Bu rüya gibi bir durum. Bir sabah uyandığında rüyadan gelen bir ilham gibi. Bir yerlerde önce hissedip, düşünüp, harekete geçiyorum.”
Dijital platformlar sinema üretimini ve izleme alışkanlıklarını önemli ölçüde değiştirdi. Bu dönüşümün hikaye anlatıcılığı ve bağımsız sinema üzerindeki etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz?
“Ben negatif bir etki görüyorum. Çünkü izleyicinin dikkatini azaltmış ve dinleyici artık çok hızlı bir şekilde o veriyi almak istiyor. Eskiden izleyici filmi keşfetmeye çalışıyordu. Sinemaya keşif yapmak üzere giderdi ama şimdi artık öyle değil, durum değişti. Bugün platformlarda yayınlanan filmler ve diziler, izleyicilere o kadar hızlı veri aktarıyor ki artık onlar da bir zaman harcayıp keşfetmeye, onun arkasındaki o derinliği çözmeye çalışmıyor, bunu istemiyor. Bu platformlarda çok güzel diziler, filmler, senaryolar ve oyunculuklar görebiliyoruz. Ama genel olarak baktığımızda maalesef bu platformlar izleyiciyi tembelleştirdi.”
“Sinema, futbol maçı gibi değil ki sonuca varılsın”
Filmleriniz genç sinemacılar için önemli bir ilham kaynağı. Hikaye anlatıcılığına yeni başlayan yönetmen ve senaristlere tavsiyeniz ne olur?
“Genç sinemacılara tavsiyem, bir projede hiçbir zaman ilk etapta sonucu veya başarıyı düşünmesinler. Birçoğunun düşüncesi genel olarak şu oluyor, ‘Öyle bir film yapayım ki başarılı olsun.’ ve bu onları farklı bir duruma sokuyor. Bir film yaparken zevk alacaklarına, tam tersi süreç onlar için işkence oluyor. Sinema bir futbol maçı gibi değil ki sonuca varılsın. Bir filmin izleyiciyle buluşması, izleyiciyle irtibat, ilişki kurması çok önemli. Fakat filmde sonucu düşünürseler, süreç onları yanlış yere götürür ve bu doğru değil.”
Toplumsal olayların hafızalardan silinmemesi adına sinema önemli bir yerde duruyor. Bu konuda neler söylersiniz?
“Sinemanın yaşanan olayları anlatmada çok önemli bir rolü var. Mesela bazı olaylar vardır ki, eğer kayıt altına alınmazsa bunlar zamanla unutulacak. Sinema bu anlamda çok önemli bir araç. Yaşananlara sadık olunması, aynı zamanda konuya objektif bakılması da çok önemli. Bugüne kadar tarihi olaylarla ilgili o kadar çok film olmuş ki, bugün izlediğimizde hepsinin yalan olduğunu anlıyoruz. ABD’nin Western filmlerinde Kızılderililerle ilgili işlediği konular aslında yalanmış. Kızılderilileri bize hep kötü insan olarak tanıttılar. Bu gerçek değil, yalan…”
Muhabir: Aişe Hümeyra Akgün
