İSTANBUL (AA) – Uzun vadeli tahvil faizlerindeki sert yükseliş ve artan petrol fiyatları küresel piyasalarda satış baskısının devam etmesine neden olurken, faiz oranlarına duyarlı teknoloji hisselerinde de düşüşler görülüyor.
İran ile ABD arasında ateşkes süresinin sona ermesi ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin artan güvenlik riskleri petrol fiyatlarını yeniden yukarı taşırken, Brent petrolün 91 doların üzerinde seyretmesi enflasyon ve para politikası görünümü açısından piyasaların odağında kalmaya devam ediyor. Son dönemde açıklanan zayıf ABD büyüme ve istihdam göstergeleri, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yeniden faiz artıracağına yönelik beklentileri azaltmasına rağmen uzun vadeli ABD tahvil faizlerinin yüksek seviyelerini koruması, riskli varlıklar açısından önemli bir baskı unsuru olarak öne çıkıyor.
Yüksek enerji fiyatları ve uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin bir araya gelmesi de küresel piyasalarda risk algısını artırıyor.
Enflasyonist endişeler ve ülkelerin artan kamu borçlarına ilişkin kaygılar tahvil getirilerini yukarı taşırken, bu durum borsalar üzerinde baskı oluşturuyor.
Çip şirketlerinin hisselerindeki düşüş de pay piyasalarındaki satış eğiliminde etkili oldu.
Jeopolitik çalkantıların ekonomileri arz şoklarına karşı daha savunmasız hale getireceğine yönelik endişeler görülürken, yatırımcılar hükümetlerin harcamaları dizginleyememesi konusunda da endişe taşıyor.
Jeopolitik gelişmeler de piyasaların odağında yer alıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından, Hürmüz Boğazı’nın “ABD toprağı” olarak gösterildiği bir harita paylaştı.
Trump, 14 Ağustos’ta katıldığı bir etkinlikte, ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’nda tam bir abluka uyguladığını savunarak, “İran’ı tamamen mağlup ettikten sonra, çok geçmeden Hürmüz Boğazı’nı ABD toprağı ilan edeceğim.” diye konuşmuştu.
İran’la devam eden ya da planlanan hiçbir müzakere olmadığını belirten Trump, Hürmüz Boğazı’nın açık ve ABD’nin kontrolü altında olduğunu savundu.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanlığı da İran’la tüm ticari faaliyetlerin, alışverişlerin ve mali işlemlerin ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğunu duyurdu.
Tüm bu gelişmelerin yanı sıra ticaret tarafında ise ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’dan ithal edilen bazı ürünlere yerel saatle çarşamba sabahından itibaren uygulanması planlanan yüzde 50 oranındaki gümrük vergilerini üç günlüğüne durdurduğunu açıkladı.
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de ithalat fiyat endeksi temmuzda aylık bazda yüzde 0,4, ihracat fiyat endeksi yüzde 1,3 azaldı. Ülkede sanayi üretimi de temmuzda aylık bazda yüzde 0,2 ile piyasa beklentilerinin altında arttı.
Dün yüzde 4,75 ile Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyelere yaklaşan ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, bugün yüzde 4,69’da denge buldu. Dün yüzde 5,34 ile 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi de bugün yüzde 5,27’de dengelendi.
Öte yandan yatırımcılar, Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) bugünkü toplantı tutanaklarından bankanın bundan sonra uygulayacağı politikalara ilişkin ipucu arayacak.
ABD ve İran arasındaki gerginliklerin devam etmesi ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin belirsizliklerle ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 artışla 91,6 dolara yükseldi.
Fed’e ilişkin faiz artırım beklentilerinin gücünü kaybetmesiyle dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 91,6’da seyrederken, altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 346 dolardan işlem görüyor.
ABD ve Japonya’nın yene yönelik müdahalesi de dolar endeksindeki düşüşte etkili olan önemli faktörler arasında yer alıyor.
Analistler, Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmelerin altın fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olabileceğini söyledi.
New York borsası geriledi
New York borsası dün teknoloji şirketlerinde görülen satış baskısının etkisiyle negatif seyretti.
Nvidia’nın hisseleri yüzde 2,3, Micron Technology’nin hisseleri yüzde 7 ve Broadcom’un hisseleri yüzde 3,2 değer kaybetti.
Philadelphia Yarı İletken Endeksi de yüzde 5 geriledi.
“Çocukların ruh sağlığına zarar verdiği” iddiasıyla Meta’ya karşı açılan dava, California eyaletinin Oakland kentindeki bölge mahkemesinde görülmeye başlanırken, şirketin hisseleri yüzde 4,5 değer kaybetti.
Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,22, S&P 500 endeksi yüzde 0,69 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,33 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Avrupa borsaları İngiltere hariç negatif seyretti
Jeopolitik tansiyonun yeniden artması Avrupa borsalarında satış baskısının devam etmesine neden olurken, Avrupa borsalarında dün İngiltere hariç negatif bir seyir izlendi.
Petrol fiyatlarındaki ve tahvil faizlerindeki yükselişler Avrupa piyasalarında risk algısını artırıyor. Bu durum, enflasyonist endişelerin yansıması olarak değerlendiriliyor.
Avrupa’da özellikle teknoloji hisselerindeki satış baskısı öne çıktı.
Bu gelişmelerle Avro Bölgesi’nde yılın geri kalanında enflasyonun yüzde 2’lik hedefin üzerinde kalabileceği tahmin ediliyor.
Enerji fiyatlarına bağlı olarak bölgede enflasyonun yüzde 3 seviyelerine çıkabileceği öngörülüyor.
Tahvil piyasalarındaki satış baskısı Avrupa piyasalarının da yönü üzerinde etkili oldu.
Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,27 ile 2011’den bu yana en yüksek seviyeye, Fransa’nın 30 yıllık tahvil faizi yüzde 4,91 ile 2008’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Öte yandan Almanya, artan kamu borcu ve kalıcı enflasyon endişelerinin piyasaları baskılamasıyla uzun vadeli tahvil ihracında son 15 yılın en yüksek borçlanma maliyetiyle karşı karşıya kalabileceği öngörülüyor.
Analistler, ülkede açıklanan reform paketinden dolayı harcamaların artacağına dair endişelerin de görüldüğünü söyledi.
Almanya’da kurumsal yatırımcı ve analistlerin ekonomiye güveni ise ağustosta artışını sürdürdü.
Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi’nin ağustos ayı sonuçlarını açıkladı.
Buna göre, temmuzda 26,3 puan olan endeks, ağustosta 7,9 puan artarak 34,2 puana yükseldi.
İngiltere’de ise işsizlik nisan-haziran döneminde yüzde 4,9 ile değişmedi.
Bu gelişmelerle Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,82, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,71 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,06 değer kaybederken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,07 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Asya borsaları Hong Kong hariç geriledi
New York borsasında dün teknoloji şirketlerinin hisselerindeki sert düşüş Asya borsalarına da taşındı.
Sert düşüşler sonrasında Güney Kore borsasında işlemlere kısa bir süre ara verildi.
SK Hynix’in hisseleri yüzde 9,2, Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 7,8 değer kaybetti.
Tahvil getirilerindeki yükselişin etkileri Asya borsalarındaki satış baskısında etkili olmaya devam ediyor.
Dün yüzde 2,95 ile 1996’dan bu yana en yüksek seviyeyi gören Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 2,93’te dengelendi.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 5,7, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2 değer kaybederken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 değer kazandı.
Borsa günü yatay tamamladı
Dün yatay bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,03 azalışla 14.127,98 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,07 geriledi. Dolar/TL dün günü önceki kapanışın hemen altında 47,9074’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,9350’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde kısa vadeli dış borç istatistiklerinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi’nde enflasyon, ABD’de FOMC toplantı tutanakları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.300 ve 14.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
10.00 Türkiye, haziran ayı kısa vadeli dış borç istatistikleri
11.00 Avro Bölgesi, haziran ayı cari işlemler dengesi
11.30 İngiltere, haziran ayı konut fiyat endeksi
12.00 Avro Bölgesi, temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları
21.00 ABD, temmuz ayı FOMC toplantı tutanakları
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
