CENEVRE (AA) – Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) Başkanı Mirjana Spoljaric Egger, otonom silah sistemlerine kısıtlama ve yasaklar getirilmesine ilişkin çağrının yer aldığı ortak bir açıklama yayımladı.
Açıklamada, “Üç yıl önce ülkeleri otonom silah sistemlerine ilişkin özel yasaklar ve kısıtlamalar getirmeye çağırmıştık. Bugün bu çağrımızı daha da büyük bir aciliyetle yeniliyoruz. Temel endişeler değişmeden kalırken riskler yoğunlaştı. Artık ‘makinelerin insanları otonom olarak hedef alması’ gibi ahlaki bir kırmızı çizgiyi aşmaya tehlikeli derecede yakınız. Silah teknolojisinin gelişimi rekor hızda ilerleyerek yasal çerçeveler üzerinde artan bir baskı oluşturuyor.” denildi.
Bir önceki çağrıdan bu yana teknolojik yetenek ile düzenleyici kısıtlama arasındaki uçurumun genişlediği vurgulanan açıklamada, savaş alanında kullanılan gelişmiş teknolojilerin, sivillere ve sivil altyapıya zarar verme riskini artırarak insanların acısını daha da ağırlaştırdığına işaret edildi.
“Silah sistemlerinde daha fazla otonomiye doğru bir yarış çoktan başlamış durumda”
Açıklamada, “Otonom silah sistemlerinin geliştirilmesi ve kullanımı, insan kontrolünün güç kullanımı üzerindeki etkisini azaltarak daha ileri bir tırmanışı temsil ediyor. Otonom silah sistemleri uzak bir geleceğin parçası değil, silah sistemlerinde daha fazla otonomiye doğru bir yarış çoktan başlamış durumda.” değerlendirmesine yer verildi.
Bu sistemleri geliştiren bilim insanları ve mühendisler için de oluşan tehlikeye dikkat çekilen açıklamada, bu teknolojinin mimarlarının sınırlandırılması çağrısında bulunuldu ve ülkelerin pasif kalmayı göze alamayacağı belirtildi.
Açıklamada, bu yılın bir dönüm noktası olması gerektiğine vurgu yapılarak şunlar kaydedildi:
“Ülkeler, BM Genel Kurulu ve Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi kapsamındaki Hükümet Uzmanları Grubu aracılığıyla önemli bir temel attı. İnsan yargısı ve kontrolünün gerekliliği, uluslararası insancıl hukuka uyumu sağlamak, etik kaygıları gidermek ve insan acısını azaltmak için gerekli önlemler konusunda ortak bir anlayışa doğru önemli ilerleme kaydedildi. Devletler siyasi cesaret göstermeli ve kademeli tartışmaların ötesine geçerek kararlı eyleme yönelmelidir. Otonom silah sistemlerini açık yasaklar ve kısıtlamalarla düzenleyecek, yasal olarak bağlayıcı bir mekanizmayı benimsemek için müzakereler acilen başlamalı.”
“İnovasyon insanlığa hizmet etmeli, onu tehlikeye atmamalı”
Hızlı ve kararlı bir şekilde hareket etmemenin can kayıplarına yol açacağı kaydedilen açıklamada, bu silahlara ilişkin açık ve spesifik yasaklar ile kısıtlamaların yokluğunun, uluslararası insancıl hukukun garanti etmesi gereken korumaları aşındıracak uygulamalara kapı açtığı bir dünyayı gelecek nesillere miras bırakacağı belirtildi.
Açıklamada, ülkelerin bugünkü çatışmaların sonuçlarından zaten muzdarip olanlara ve halen şekillenmekte olan dünyayı miras alacak olanlara karşı sorumlulukları olduğunun altı çizildi.
Gelecek nesillerin, bu silahların kontrolden çıkmadan önce sınırlar koyma şansı varken liderlerin harekete geçip geçmediğini sorgulayacağına işaret edilen açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:
“Kasımda yapılacak Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi’nin 7. Gözden Geçirme Konferansı, ülkelerin yasal olarak bağlayıcı bir araç müzakere etmeye karar vermeleri için mevcut en açık yolu sunuyor. Son 3 yılda yürütülen titiz çalışma, bu tür müzakereler için ideal bir temel oluşturuyor ve kaybedilmemeli. Devletleri bu anı değerlendirmeye çağırıyoruz. Savaşmayı kolaylaştıran silah sistemleri tasarlamaya devam etmek, daha barışçıl bir dünyaya yönelik kolektif çabalarımızı sadece baltalayacaktır. Yol açık, ihtiyaç acil. İnovasyon insanlığa hizmet etmeli, onu tehlikeye atmamalı.”
Muhabir: Muhammet İkbal Arslan
