İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatları, dünya genelinde enflasyonist baskıların sürmesine neden oluyor.
Söz konusu risklerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklentiler üzerinden enflasyon görünümüne etkileri yakından izlenmeye devam edilirken, dün ABD’de, bugün de Japonya’da açıklanan üretici enflasyonu verileri, fiyatlar genel düzeyindeki artışın genele yayılabileceğine işaret etti.
Buna göre, dün ABD’de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentiler dahilinde, yıllık bazda ise yüzde 5,4 ile tahminlerin üzerinde artış gösterdi.
Analistler, üretici maliyetlerindeki artışın gelecek aylarda fiyat baskılarının şiddetlenebileceğine işaret ettiğini belirterek, ABD Merkez Bankasının (Fed) olası faiz artışı ihtimalinin giderek güçlendiğini söyledi.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle artan enflasyon endişelerinin olumsuz etkileri tahvil piyasalarında net şekilde hissedildi. Dün, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 12 baz puan artışla yüzde 4,97’ye çıkarak Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
ABD’de 10 yıllık tahvil getirisi, yeni günde de kritik yüzde 5 seviyelerine yakın kalmayı sürdürüyor. Ülkede 30 yıllık tahvilin getirisi de yüzde 5,38’e yükselerek 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi test etti.
Bugün ise gözler ABD’deki TÜFE verilerine çevrilirken, enflasyon verilerinden alınacak sinyallerin piyasalarda Fed’e ilişkin tahminleri etkilemesi öngörülüyor. Analistler, beklentilerin şahin kanada doğru güçlenmesi durumunda piyasalardaki baskının artabileceğini kaydetti.
Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, gelecek hafta Fed’in 25 baz puanlık faiz artışına gideceği ihtimali yüzde 72’ye çıkarken, yıl sonuna kadar bankanın ilave bir artış daha yapabileceği olasılığı artıyor.
Bu arada, Umman ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşmanın onayını almak için yürüttüğü girişim kapsamında Körfez ülkelerinin dışişleri bakanlarının İranlı mevkidaşlarıyla görüşmeyi planladığına dair haber akışı, piyasalardaki mevcut olumsuz havayı bir miktar hafifletti.
Öte yandan bir televizyon kanalına konuşan ABD Başkanı Donald Trump, son açıklamasının aksine, İran’la savaşın 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerinden önce sona erebileceğini söyledi.
Brent petrol sert yükseldi
Orta Doğu’da petrol tesisleri ve tankerlerin hedef alınmasıyla Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 6,3 artışla 107,6 dolara çıkarken, yeni günde de yüzde 0,3 yükselişle 108 dolarda seyrediyor.
Fed’e ilişkin “şahin” öngörülerin güçlenmesiyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 99 seviyesine yükselmesinin ardından, şu sıralarda da yüzde 0,1 değerlenmeyle 99,1’de bulunuyor.
Dolar endeksindeki güçlenme ve yükselen tahvil faizleri nedeniyle altının ons fiyatı dün yüzde 1,9 düşüşle 4 bin 319 dolara indi. Ons altın bugün ise yüzde 0,4 artışla 4 bin 334 dolarda işlem görüyor.
Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,58, Nasdaq endeksi yüzde 0,65 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,6 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları negatif seyretti
Avrupa borsalarında dün satıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu’daki gerilimlerin petrol fiyatlarını yukarı taşımaya devam etmesi bölge piyasalarının satıcılı seyretmesinde başrol oynadı.
Diğer yandan dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), üç temel politika faizini beklentiler doğrultusunda 25’er baz puan artırdı. ECB Başkanı Christine Lagarde, enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üzerinde kalacağı uyarısında bulundu.
Almanya’da Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini tetiklemesiyle yıllık enflasyon, ağustos ayında yüzde 2,9’a yükselerek son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), ekonomik görünümdeki zayıflama ve jeopolitik risklere rağmen finansal varlıkların yüksek değerlemelerde seyretmesinin ani piyasa düzeltmesi ihtimalini artırdığını bildirdi.
Söz konusu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,57, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,13, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,49 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,84 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
Asya’da tahvil piyasalarındaki satışlar riskli varlıkları baskılıyor
Mevcut riskler yeni günde Asya borsalarında da hissedildi. Bölge piyasalarında negatif bir seyir izlenirken, tahvil piyasalarındaki satışlar riskli varlıklar üzerinde baskı oluşturuyor.
Japonya’da 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 7 baz puan artışla yüzde 2,98 seviyesinde bulunuyor.
Öte yandan Japonya’da açıklanan üretici enflasyonu verileri de enerji fiyatlarından kaynaklanan baskının sürdüğüne işaret etti. Ülkede ÜFE ağustos ayında yıllık yüzde 7,6 ile tahminlerin üzerinde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 düştü.
Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek haftaki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırması beklenirken, doların Fed’e yönelik şahin beklentilerle güçlenmesinin ardından dün dolar/yen paritesindeki son 3 işlem gününde süren düşüş sonlandı. Dün yüzde 0,6 yükselişle 154,4 seviyesine çıkan parite, şu sıralarda ise yüzde 0,2 düşüşle 154,2 seviyesine geriledi.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,1, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,7 düştü.
TCMB politika faizini sabit tuttu, gözler cari denge verilerinde
Dün satış ağırlıklı seyreden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,77 değer kaybederek 14.393,85 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,26 düştü.
Öte yandan dün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37’de sabit tuttu.
Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, “Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir.” denildi.
Duyuruda, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtilerek, diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.
Yurt içinde gözler ödemeler dengesi verilerine çevrildi. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının temmuzda 582,3 milyon dolar fazla vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının yıl sonu itibarıyla ise 51 milyar 54 milyon dolar açık vermesini bekliyor.
Dolar/TL dünü 48,5440’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,5850’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi ve piyasa katılımcıları anketi, yurt dışında ise ABD’de enflasyon başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.
ABD’de açıklanacak enflasyon verisinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceğini ve Fed’in politikalarına ilişkin beklentileri etkileyebileceğini dile getiren analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
09.00 İngiltere, temmuz ayı Gayri Safi Yurt İçi Hasıla
09.00 İngiltere, temmuz ayı sanayi üretimi
09.00 İngiltere, temmuz ayı dış ticaret dengesi
10.00 Türkiye, temmuz ayı cari işlemler dengesi istatistikleri
10.00 Türkiye, eylül ayı piyasa katılımcıları anketi
10.00 Türkiye, temmuz ayı ticaret satış hacmi/perakende satış hacmi
15.30 ABD, ağustos ayı Tüketici Fiyat Endeksi
17.00 ABD, eylül ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi
21.00 ABD, ağustos ayı federal bütçe dengesi
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
