BAKÜ (AA) – Azerbaycanlılar, 108 yıl önce Anadolu’dan kardeşlerinin yardımına koşan Mehmetçik ile komutanları Nuri Paşa’yı (Killigil) bugün de saygı ve minnetle anıyor.
28 Mayıs 1918’de bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan, ilk anlaşmasını Osmanlı Devleti ile imzaladı. Gürcistan’ın başkenti Batum’da 4 Haziran 1918’de imzalanan anlaşma, Azerbaycan ile Osmanlı Devleti arasında siyasi, hukuki, ticari ve askeri alanlarda dostane ilişkiler kurulmasını öngörüyordu.
Azerbaycan, söz konusu anlaşmanın 4. maddesi uyarınca İngiliz güçleri ile Ermeni ve Bolşevik çetelerin işgaline karşı Osmanlı hükümetinden yardım istedi. Bu talep Osmanlı hükümetince olumlu karşılandı ve Harbiye Nazırı Enver Paşa, kardeşi Nuri Paşa’yı bir ordu kurarak Azerbaycan’ın yardımına gitmesi için görevlendirdi.
Nuri Paşa, Filistin Cephesi’nden getirilen 106. ve 107. Piyade Alayları ile 56. Topçu Alayının da katılımıyla Kafkas İslam Ordusu olarak adlandırılan orduyu kurarak Azerbaycan’a hareket etti.
Kafkas İslam Ordusu’ndaki asker sayısı, Azerbaycan kolordusundan yapılan 1000 kişilik takviyeyle 12 bine ulaştı. Ordu, güzergahındaki Göyçay, Salyan, Ağsu ve Kürdemir’i düşman güçlerinden temizledikten sonra 15 Eylül 1918’de 30 saat süren şiddetli çatışmaların ardından Bakü’yü kurtardı.
Osmanlı askerleri Bakülüler tarafından coşkuyla karşılandı ve kentte geçit töreni düzenlendi.
Ancak Osmanlı ordusunun Bakü’deki kalış süresi uzun sürmedi. Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik ayrılmasının ardından 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi gereği savaş öncesindeki sınırlarına çekilmek zorunda kalması nedeniyle Kafkas İslam Ordusu, 16 Kasım’da Bakü’den ayrıldı.
Kafkas İslam Ordusu, Azerbaycan’da sadece 2 ay kaldı ancak ülkenin toprak bütünlüğünün sağlanması ve Bakü’nün başkent olmasında önemli rol oynadı.
Bakü’nün kurtarılması için verilen mücadelede Kafkas İslam Ordusu 1130 şehit verdi. Azerbaycan’ın Bakü, Şeki, Şamahı, Göyçay, Kürdemir, Neftçala, Hacıkabul ve Guba bölgelerinde Kafkas İslam Ordusu şehitlerinin kabirleri bulunuyor.
Muhabir: Ruslan Rehimov
