İSTANBUL (AA) – İstanbul’un göç yolları üzerinde bulunması nedeniyle kent ve çevresindeki elektrik direkleri ile yüksek gerilim hatları leylekler açısından risk oluşturuyor. Uzun mesafeler uçan leylekler, dinlenmek için yüksek noktalara konduklarında elektrik direklerinde akıma kapılabiliyor.
Yolculukları sırasında İstanbul’da elektrik akımına kapılarak yaralanan leylekler, tedavi ve rehabilitasyon için İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Veteriner Fakültesine getiriliyor.
Bacaklarında ve kanatlarında kırık oluşan, elektrik çarpmasına bağlı açık yaraları ve doku hasarları bulunan leyleklerin tedavileri veteriner hekimlerin gözetiminde sürdürülüyor.
Bazı leyleklerin bacakları alçıya alınırken, operasyon geçiren kuşların bandajları düzenli olarak kontrol ediliyor. Kırık tedavisi, yara bakımları ve destek tedavileri uygulanan leylekler, yeniden uçabilecekleri güne hazırlanıyor.
Ancak özellikle kanatlarında ağır yaralanma bulunan leyleklerin yeniden uçma ihtimali bulunmuyor. Bu nedenle göç döneminde yaralanan kuşların bir bölümü sürülerine katılarak Afrika’ya uzanan yolculuklarını sürdüremiyor.
Bu yıl fakülteye getirilen yaklaşık 60 leyleğin tedavisi sürerken, bunların en az yarısı özellikle kanatlarındaki yaralanmalar nedeniyle yeniden uçamayacak ve göçe katılamayacak.
Uçabilecek duruma gelen leyleklerin bir bölümü, tedavilerinin tamamlanmasının ardından doğaya bırakıldı ve göç yolculuklarına devam etti.
Tedavi süreci devam eden leyleklerin bir bölümü yeniden doğaya dönebilecek durumda olsa da ağır yaralanan ve uçma yetisini kaybeden kuşların yaşamlarının bundan sonraki bölümünde bakıma ihtiyaç duyması bekleniyor.
“Kanat kırığı olanlar tekrardan uçamıyorlar”
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Veteriner Fakültesi Yabani Hayvan Hastalıkları ve Ekoloji Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Serhan Coşkun, AA muhabirine, leyleklerin tedavi süreci ve elektrik akımının neden olduğu yaralanmalar hakkında bilgi verdi.
Bu yıl yaklaşık 60 leyleğin tedavi için fakülteye getirildiğini belirten Coşkun, “Özellikle burada gördüğümüz leylekler göç sonrasında elektrik çarpması, ateşli silah yaralanmaları gibi sebeplerle geliyorlar. Avrupa’dan Afrika’ya doğru göçler sırasında genellikle ülkemizde bu tarz şeylere çok sık rastlanıyor ve her sene de tekrar eder. Ortalama 60 civarında bu sene geldi.” diye konuştu.
Coşkun, elektrik akımına kapılan leyleklerde farklı türde yaralanmalar görülebildiğini kaydederek “Elektrik çarpmasından sonra düşme kaynaklı olarak kanat ve bacak kırıkları şekilleniyor. Bunun haricinde doku ölümleri, nekroz dediğimiz durumlar, açık yaralar gerçekleşebiliyor. En ileri durumda da ölümler görüyoruz bol sayıda.” ifadelerini kullandı.
Leyleklerin fakülteye Doğa Koruma ve Milli Parklar aracılığıyla getirildiğini aktaran Coşkun, vatandaşların da yaralı hayvanları kendi imkanlarıyla ulaştırabildiğini söyledi.
Coşkun, durumu daha kötü olan, bacağı, kanadı alçıya alınan veya operasyon geçiren leyleklerin doğaya geri dönemediklerini belirterek, şunları kaydetti:
“Bacak kırıklarında biraz daha şansı yüksek ama kanat kırığı olanlar tekrardan uçamıyorlar, göçe bir daha katılamıyorlar. Burada gerekli operatif müdahalelerimizi yapıyoruz, kırık onarımlarını, onun dışında genel yara sağaltımlarını gerçekleştiriyoruz. Uzun süre kendilerine bakıyoruz, ilgileniyoruz. Onun dışında ağrı kesicilerle, destek tedavilerle de yemelerini, içmelerini sağlıyoruz bu süreçte. Şu an 60 leylekten yaklaşık en azından yarısı kesin uçamayacak, tekrardan göçe katılamayacak. Bundan sonra ömür boyu bakılmaları gerekecek.”
“Uçabilenlerin bir kısmını gönderdik”
Göçün leyleklerin doğal yaşamlarının önemli bir parçası olduğuna dikkati çeken Coşkun, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Göç kendi doğalarında bulunan bir olay. Sıcak iklimlere doğru göçler genellikle gerçekleşiyor. Bunu bir daha yapamayacak olmaları, sürekli bir yerde sabit kalacak olmaları, bir kafes içinde yaşayacak olmaları onları zaten genel olarak etkiliyor. Çünkü hayvanların genel doğasında sabit bir yerde bulunma yok. Genel olarak da sürüye katılamamak onlar için pek sağlıklı olmuyor. Çünkü hayvanlar çok stresliler.”
Coşkun, kafeste, esaret altında yaşamanın yaban hayvanlarının hem genel durumlarını hem de beslenme gibi faaliyetlerini etkilediğini kaydederek, “Uçabilenlerin biz bir kısmını gönderdik. Göçe katıldılar. Artık göçler de yavaş yavaş bitiyor. Bu sene daha fazla gönderebilmemiz pek mümkün gibi görünmüyor. Çünkü geri kalanlar artık hasta olanlar, iyice dönmesi zor olanlar, durumu hiç iyi olmayanlar.” diye konuştu.
Elektrik hatlarının leylekler açısından oluşturduğu riske değinen Coşkun, “Elektrik hatlarının yer altından değil de yer üstünde direkler, teller aracılığıyla gitmesi sonucu hayvanlar bunları bir dal, bir tünek gibi kullanarak aslında konmaya çalışıyorlar. Elektrik direklerinin de yalıtımsız olması sebebiyle elektrik çarpmaları çok sık görülüyor. Genellikle tren hatlarının, yüksek gerilimlerin bulunduğu yerlerde çok sık rastlanıyor bu elektrik çarpması durumlarına.” ifadelerini kullandı.
Coşku, bunun önlenmesi için elektrik hatlarının yer altından geçirilmesi, elektrik direklerinde yalıtım yapılması ve direklere leyleklerin konmasının engellenmesi gibi çalışmalar yapılabileceğini kaydetti.
“İstanbul direkt göç yolu üzerinde kalıyor”
İstanbul’un önemli bir göç güzergahı üzerinde bulunduğunu belirten Coşkun, “İstanbul direkt göç yolu üzerinde kalıyor. Özellikle Küçükçekmece, Çatalca gibi konumlar ve Trakya bölgesi doğrudan göç üzerinde kalıyor. Burada da çok fazla sayıda yine elektrik direği, yüksek gerilim hatları bulunuyor.” dedi.
Coşkun, Küçükçekmece’deki yüksek gerilim hatlarının bulunduğu bölgede bu yıl çok sayıda leyleğin öldüğünü belirterek, “Bu yıl 80 civarında leylek doğrudan ölü olarak bulundu. Oradan kurtarılan 40 sayıda leylek vardı. Onların da bir kısmı yine geldiğinde burada biz müdahale ettik, öldü. Bir kısmı da hala tedavi sürecine devam ediyor.” diye konuştu.
Yaralı leylek gören vatandaşların Doğa Koruma ve Milli Parklar ekiplerine haber vermesi gerektiğini belirten Coşkun, vatandaşların kendi imkanlarıyla müdahale etmeleri gereken durumlarda ise dikkatli davranmalarını istedi.
Coşkun, “Büyük bir havlu yardımıyla sakince yaklaşıp, üzerine havluyu örterek veya üzerine doğru yerleştirerek hayvanı sakince alıp kanatlarını, ayaklarını sabitleyerek bir kutu içine yerleştirip getirebilirler. Herhangi bir torba veya bir kafes de çok sağlıklı olmayabiliyor kanatları olduğu için. Onun yerine kutu her zaman daha sağlıklı oluyor. Karanlık, kapalı, sessiz bir şekilde getirmekte fayda var.” dedi.
Yaban hayvanlarının yaşam alanlarının korunmasının önemine dikkati çeken Coşkun, yalnızca leyleklerin değil, çok sayıda yaban hayvanının da benzer nedenlerle yaralandığını belirtti.
Coşkun, bu hayvanların yaşam alanlarının korunması ve olabildiğince ölümlerin engellenmesine ortam sağlanması gerektiğini ifade etti.
Muhabir: Şaduman Türkay
