İSTANBUL (AA) – Okyanuslardaki yüzey sularının normalin üzerinde ısınmasıyla ortaya çıkan El Nino, emtia piyasasını etkileyen önde gelen faktörler arasında yer alıyor. El Nino’dan kaynaklanan kuraklık, sel ve aşırı sıcaklıklar nedeniyle özellikle tarım ürünlerinde arz endişeleri artıyor. Bu durum ürünlerdeki fiyat artışlarını tetikliyor.
Okyanuslardaki ısınma bir derece civarında olduğunda hava olayı “El Nino” olarak adlandırılıyor. Eğer bu sıcaklık artışı 1 ila 2 derece arasında olursa bu hava olayına “Süper El Nino”, 2 derecenin üzerine çıkarsa “Mega El Nino” deniyor.
El Nino kaynaklı endişeler, emtia piyasasını meşgul ederken, “Mega El Nino” emtia piyasasında yeni endişe kaynağı oldu. Uzmanlar en son 1877 yılında yaşanan Mega El Nino’nun bu yıl etkili olabileceği uyarısında bulundu.
Uzmanlar, Mega El Nino’nun tarım ürünleri başta olmak üzere geniş bir yelpazede arz koşullarını etkileyerek emtia piyasasındaki oynaklığı daha da artırabileceğini öngörüyor.
El Nino kaynaklı endişelerle, uluslararası piyasalarda bu yıl buğday fiyatları yüzde 40’ın, mısır fiyatları yüzde 22’nin, soya fasulyesi fiyatları yüzde 26’nın, şeker fiyatları yüzde 20’nin, pirinç fiyatları yüzde 45’in üzerinde yükseldi.
El Nino tarım ürünlerinde volatiliteyi artırdı
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, El Nino’nun haziran ayıyla birlikte tarım ürünlerinde volatiliteyi artırdığını belirtti.
Pirinç, pamuk, kakao, kahve, mısır ve buğdayda hareketliliğin ve volatilitenin oldukça arttığı bir piyasanın izlendiğini ifade eden Ergezen, bu ürünlerde aşağı ve yukarı yönlü sert hareketler olduğunu ve bunun en büyük nedeninin El Nino olduğunu söyledi.
Ergezen, emtia piyasasındaki endüstriyel ürünlerdeki fiyat hareketlerinin de zaman zaman bunlardan olumsuz etkilenebildiğini vurguladı.
El Nino’nun bu ürünleri doğrudan etkilediğini söylemenin zor olduğunu ancak özellikle sıcaklıkların artmasının bir anlamda üretim tarafında gecikmelerin yaşanmasına yol açabildiğini ifade eden Ergezen, özellikle Afrika ve Avustralya tarafında bunun madenler tarafında olumsuz etkisinin olduğunun söylenebileceğini söyledi.
Ergezen, şu ifadeleri kullandı:
“El Nino’nun 2027’nin başına kadar sürmesi zaten bekleniyordu. Mega El Nino bunun bir miktar daha gecikmesine ve ilk çeyreğin sonuna doğru uzamasına yol açabilir.”
Kurak ve yağışsız bir dönemden sonra hemen yağışlı bir ortama geçiş çok kolay olmuyor
Ergezen, bu ortam içerisinde en büyük risklerden birinin sıcaklıklar oluşmaya başladığı zaman bunun hemen kolay kolay değişmemesi olduğunu ifade etti.
Çok şiddetli bir El Nino görülmesi durumunda bunun etkisinin çok da kolay geçmeyeceği öngörüsünde bulunan Ergezen, şöyle devam etti:
“Bu kadar kurak ve yağışsız bir dönemden sonra hemen yağışlı bir ortama geçiş çok kolay olmuyor. Bir de şunu da unutmamak lazım, şu dönemde yaşananlar önümüzdeki sezonun rekoltesini olumsuz etkiliyor. El Nino etkisi sene başında azalsa bile bunun etkisini bir sonraki sezon göreceğiz. Bu da en az bir senelik bir dalgalanmanın devam edeceği anlamına gelmekte.”
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
