İSTANBUL (AA) – S&P Global, Avro Bölgesi’nin eylül ayına ilişkin öncü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerini yayımladı. Yeni siparişler, bölge ekonomisinin dirençli seyrini koruduğuna işaret etti.
Diğer taraftan enerji fiyatlarındaki yükselişin maliyet baskılarını artırması ve talebin güçlü seyretmesi ise enflasyonist baskıların yeniden belirginleşebileceğine ilişkin endişeleri gündeme getirdi.
Açıklanan verilere göre, ağustosta 52 olan Avro Bölgesi bileşik PMI, eylülde 53,1’e yükselerek yaklaşık 3,5 yılın zirvesine çıktı. Bileşik PMI, Nisan 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine yükselirken, Avro Bölgesi’nde özel sektör faaliyetleri art arda üçüncü ay büyüdü.
Avro Bölgesi’nde ağustosta 51,6 olan hizmet sektörü PMI, eylülde 53’e çıkarak son 10 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. İmalat sanayi PMI ise eylülde 52,7 ile ağustos ayındaki seviyesini korudu. İmalat sanayi üretim endeksi de 53,3’ten 53,4’e yükselerek son 55 ayın zirvesine çıktı.
Veriler, Avro Bölgesi’nde hem hizmet hem de imalat sektörlerindeki büyümenin eylülde güçlendiğini ortaya koydu. Bölgedeki şirketlerin yeni siparişleri art arda üçüncü ay yükseldi.
Öte yandan, girdi maliyetleri ve satış fiyatlarındaki artış eylülde hızlanarak son 4 ayın en yüksek seviyesine çıktı. PMI verilerinde 50 ve üzerindeki değerler sektörde genişlemeye, 50’nin altındaki değerler ise daralmaya işaret ediyor.
Girdi ve çıktı fiyatları son 4 ayın en hızlı artışını kaydetti
ING Group Başekonomisti Peter Vanden Houte, konuyla ilgili AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, enerji fiyatlarının yeniden önemli ölçüde yükseldiği eylül ayında güçlü gelen verilerin olumlu anlamda sürpriz oluşturduğunu belirtti.
Ayrıca yeni siparişler ve istihdamın da artmasının, büyüme hikayesinin ivme kazanmaya devam ettiğine işaret ettiğine değinen Houte, “Almanya’daki toparlanma, artan kamu savunma ve altyapı harcamalarının desteğiyle ivme kazanıyor gibi görünüyor.” diye konuştu.
Houte, Orta Doğu’daki savaşın daha da tırmanmaması durumunda, Avro Bölgesi’nde ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 1 civarında gerçekleşmesinin mümkün göründüğünü bildirerek, küresel ölçekteki olumsuzluklar göz önüne alındığında, bu oranın başarılı bir sonuç olacağını ifade etti.
Bununla birlikte, iş gücü piyasalarının halen görece sıkı olması ve talebin güçlü kalmasının, ikinci tur enflasyon etkileri riskini artırdığını kaydeden Houte, şunları kaydetti:
“PMI verilerinde hem girdi hem de çıktı fiyatlarının son 4 ayın en hızlı artışını kaydettiği belirtiliyor. Bu durum, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) ilave parasal sıkılaştırmaya gitmesi gerektiğine işaret ediyor. Aralık ayında bir faiz artırımı daha bekliyoruz.”
“İmalat sektörünün görece zayıf performansı, yüksek enerji maliyetlerinin yarattığı baskıyı yansıtıyor”
Rabobank Kıdemli Makrostratejisti Stefan Koopman da Avro Bölgesi PMI verilerinin daha yüksek enerji fiyatlarına ve dış ticaret hadlerindeki olumsuz şoka rağmen ekonominin güçlü performans göstermeye devam ettiğini gösterdiğini dile getirdi.
Bileşik PMI’ın üçüncü çeyrek ortalamasının 52,4 seviyesinde gerçekleştiği bilgisini veren Koopman, “Bu ikinci çeyrekteki 49,1’lik ortalamanın oldukça üzerinde.” dedi.
Koopman, yıl başındaki dirençli performansın ardından yaz aylarında büyümenin ivme kaybetmesini beklediklerini ancak söz konusu dirençli halin şimdiye kadar korunduğunu söyledi.
Genel olarak anketin, Gayri Safi Yurt İçi Hasılanın (GSYH) yaklaşık yüzde 0,3’lük temel büyümeyle uyumlu bir tablo ortaya koyduğunu belirten Koopman, bunun olumlu bir gelişme olduğunu bildirdi.
Koopman, ülke bazında bakıldığında Almanya’nın Fransa’dan daha güçlü bir performans sergilediğini dile getirerek, Alman ekonomisinin daha yüksek savunma ve altyapı harcamalarından destek alırken, elektrik mühendisliği sektörünün de küresel ölçekte yapay zekayla bağlantılı yatırımlardan faydalanmaya devam ettiğini kaydetti.
Avro Bölgesi genelindeki sektörel dağılımın ise özellikle hizmet sektöründeki güce işaret ettiğini belirten Koopman, şu değerlendirmeleri yaptı:
“Hizmetler PMI’ı 51,6’dan 53’e yükselirken, imalat PMI verisi 52,7’de değişmeden kaldı. İmalat sektörünün görece zayıf performansı, muhtemelen yüksek enerji maliyetlerinin yarattığı baskıyı yansıtıyor. Avro Bölgesi ekonomisinin dirençli seyrini sürdürmesi, yüksek enerji fiyatlarının etkisinin yalnızca manşet enflasyonla sınırlı kalacağı ihtimalini bir miktar azaltıyor. Daha güçlü talep, şirketlerin maliyetlerdeki artışın en azından bir bölümünü tüketicilere yansıtabilmeleri için daha fazla imkan sağlıyor. Bu durum, çekirdek enflasyonun son bir yılda genel olarak yataylaşması ve Frankfurt’taki politika yapıcıların görmek istediği belirgin aşağı yönlü eğilimi artık sürdürmemesiyle aynı döneme denk geliyor.”
Koopman, ECB’nin aralık ayında faizleri yeniden artırmasını ve mevduat faizini yüzde 2,75’e yükseltmesini beklediklerini, bu adımın para politikasını ılımlı ölçüde sıkılaştırıcı bir bölgeye taşıyacağını bildirdi. Koopman, “Bunun ötesinde ise iş gücü piyasasındaki yumuşama ve enerji şokunun daha geniş kapsamlı temel enflasyona yansıdığına ilişkin şu ana kadar sınırlı kanıt bulunması nedeniyle ilave sıkılaştırmayı gerekçelendirmek zor olacaktır.” ifadelerini kullandı.
“ECB’nin aralık ayında faiz artırımı yapılması daha olası”
Rabobank ECB ve Avro Bölgesi Makro Strateji Başkanı Elwin de Groot ise bölgede bugün açıklanan PMI verilerinin yüksek enerji fiyatları, artan faiz oranları ve değişken jeopolitik ortamdan kaynaklanan önemli olumsuzluklara rağmen ekonomik aktivitenin söz konusu ayda toparlandığını gösterdiğini kaydetti.
Avro Bölgesi’nde üretimin, Nisan 2023’ten bu yana en hızlı artışını kaydettiğini belirten Groot, hizmetler sektöründeki aktivitenin ağustostaki 51,6 seviyesinden 53’e yükselerek güçlü bir toparlanma gösterdiğini, imalat üretim endeksinin de 53,4’e çıkarak 55 ayın en yüksek seviyesine ulaştığını bildirdi.
Groot, S&P Global’a göre üretimdeki artışın, özellikle yeni ihracat siparişlerindeki yükselişin desteğiyle, Mayıs 2022’den bu yana en güçlü genişleme hızına ulaşan yeni siparişlerle desteklendiğini belirtti.
Dolayısıyla, ilk bakışta eylül ayı PMI verilerinin, söz konusu olumsuzluklar karşısında ekonominin dikkate değer bir direnç gösterdiğine işaret ettiğini dile getiren Groot, “Bununla birlikte, ankette girdi fiyatlarında da bir toparlanma kaydedildi. Bu eğilimin, son dönemde enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler dikkate alındığında gelecek aya da sarkması muhtemel görünüyor. Ayrıca tedarikçilerin teslimat sürelerinde belirgin bir uzama yaşandı. Bu durum, tedarik zincirlerinde devam eden ve giderek artan sorunlara işaret ediyor. Söz konusu sorunların en azından kısmen Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı da dahil olmak üzere kritik geçiş noktalarındaki sıkışıklıklarla bağlantılı olması muhtemel.” diye konuştu.
Groot, bu iki bulgunun, enflasyonist baskıların kısa sürede hafiflememesi durumunda ilave parasal sıkılaştırmanın gerekebileceği yönündeki para politikası yapıcılarının görüşlerini de destekleyebileceğini kaydederek, “Şimdilik ECB’nin ekim ayında faiz artırmasının erken olacağı görüşümüzü koruyoruz. Zamanlama açısından aralık ayında faiz artırımı yapılması daha olası görünüyor.” ifadesini kullandı.
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu, Burhan Sansarlıoğlu
