İSTANBUL (AA) – New York’ta düzenlenen BM 81. Genel Kurulu kapsamında, liderler düzeyinde yürütülen diplomatik temasların jeopolitik riskleri azaltabileceği beklentisi, pay piyasalarında risk iştahını besledi. ABD’li ile İranlı müzakerecilerin kademeli bir anlaşmayı değerlendirmesi yatırımcıların odağında yer alırken Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye ziyareti ve burada verilen yapıcı mesajlar da piyasalardaki stresi bir azalttı.
Çin Devlet Başkanı Şi’yi Beyaz Saray’da ağırlayan ABD Başkanı Donald Trump, “Her iki ülke için de son derece olumlu olan harika ilerlemeler kaydettik.” dedi. Çin Devlet Başkanı ise iki ülkenin “yeni bir ticaret düzenlemesinde anlaştıklarını” bildirdi. Ayrıca iki ülke arasında kasım ayında sona erecek ticaret ateşkesi niteliğindeki Busan mutabakatı 10 Ocak’a kadar uzatıldı.
Öte yandan ABD’de ekonomik aktivitenin ısınmaya devam ettiğine işaret eden veriler, ülkede enflasyonist baskıların yoğunlaşabileceğini ve dolayısıyla ABD Merkez Bankasının (Fed) şahin adımlarını sürdürebileceği endişelerini güçlendirdi.
Analistler, güçlü seyreden ekonomik aktiviteye yüksek petrol fiyatlarının eşlik etmesinin Fed’in para politikasında daha şahin bir duruşa yönelmesine neden olabileceğini belirterek, para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın gelecek ay politika faizini 25 baz puan artırma ihtimalinin yüzde 70’e yükseldiğini kaydetti.
Buna ek olarak jeopolitik gelişmelere bağlı olarak hareket eden petrol fiyatları da hafta boyunca enflasyon risklerini besleyerek tahvil piyasalarını derinden etkiledi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 2007’den, 30 yıllık tahvil faizi de 2004’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.
ABD’de gelecek hafta açıklanacak büyüme, tarım dışı istihdam ve kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi verilerinde enflasyonun seyri ve ekonomik aktivitenin durumuna ilişkin daha net sinyaller aranacak.
Öte yandan yapay zekaya yönelik iyimserlik de piyasalardaki pozitif seyri destekledi. ABD’li teknoloji şirketlerinden Microsoft, Copilot uygulamasında kodlama aracı ve sürekli aktif yapay zeka ajanı da dahil olmak üzere yeni özellikleri kullanıma sundu. Akamai Technologies de yapay zeka şirketi Anthropic ile 11,6 milyar dolarlık çok yıllı bir anlaşma yaptığını açıkladı.
Bu gelişmelerle, ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisi hafta içinde yüzde 5,23’e yükselerek son 19 yılın en yüksek seviyesini test etmesinin ardından haftayı yüzde 5,17’de tamamladı. ABD’nin 30 yıllık tahvil getirisi de yüzde 5,53’e çıkarak 2004’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Faizlerin yüksek kalacağı beklentileriyle dolar, diğer para birimleri karşısında güçlendi. Dolar endeksi yüzde 0,7 artışla 100,9 seviyesinde haftayı kapattı.
Doların değerlenmesi ve tahvil faizlerinin yükselmesiyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı ise haftayı yüzde 2,1 değer kaybıyla 4 bin 285 dolarda tamamladı. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,6 artışla 104,5 dolar seviyelerinde işlem gördü.
New York borsası pozitif seyretti
ABD’de pay piyasaları bu hafta pozitif seyretti. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 1,21, Nasdaq endeksi yüzde 2,06 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,28 yükseldi.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD’de cari işlemler açığı, yılın ikinci çeyreğinde yüzde 15,7 artarak 246 milyar dolara yükseldi.
Ülkede imalat sanayisi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) eylülde 57 değerini alarak 52 ayın en yüksek seviyesine çıktı ve piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Aynı dönemde hizmet sektörü PMI da 58,7 ile 59 ayın en yüksek değerini gördü.
ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 19 Eylül ile biten haftada 197 bine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.
Gelecek hafta pazartesi Dallas Fed imalat aktivite endeksi, salı Conference Board tüketici güven endeksi, çarşamba ADP istihdam raporu, PCE fiyat endeksi, büyüme, perşembe haftalık işsizlik maaşı başvuruları, S&P Global ve ISM imalat sanayi PMI, cuma tarım dışı istihdam, işsizlik oranı, imalat sanayi yeni siparişleri, dayanıklı mal siparişleri verileri takip edilecek.
Avrupa’da ECB Başkanı Lagarde’ın mesajları merak ediliyor
Avrupa’da enerji arzına ilişkin risklere karşın teknoloji hisselerine yönelik iyimserlikler bölge piyasalarında risk iştahını destekledi. Ancak enerji maliyetlerinin körüklediği enflasyon korkuları ile merkez bankalarına yönelik sıkılaşma beklentileri arttı.
Gelecek hafta bölge genelinde enflasyon verilerinin yanı sıra Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde’ın Avrupa Parlamentosu Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi oturumunda ve ECB Hukuk Konferansı’nda yapacağı konuşmalar yakından takip edilecek.
Öte yandan ABD’nin dizel ihracatını kısıtlayabileceğine yönelik haber akışı, enerji arzında halihazırda sıkışıklık yaşayan Avrupa ekonomileri açısından ilave risk unsurları arasına girdi.
Makroekonomik verilerde ise Avro Bölgesi’nde özel sektör faaliyetleri eylülde hızlanırken, bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 53,1 ile son 41 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Analistler, söz konusu verinin bölgede enflasyonist baskıların sürebileceğine yönelik endişeleri artırdığını belirterek, piyasa beklentilerinin ECB yıl sonuna kadar bir kez faiz artışı yapabileceği yönünde şekillendiğini söyledi.
Bölgede jeopolitik gelişmeler yakından takip edilirken, Rusya’nın Perm bölgesinde ülkenin en büyük petrol rafinerilerinden Permnefteorgsintez’in bulunduğu sanayi bölgesine insansız hava aracıyla (İHA) saldırı düzenlendiği bildirildi. Ayrıca ülkenin Rostov bölgesinde insansız hava aracı (İHA) saldırısında hasar gören Novoşahtinsk Petrol Rafinerisi de faaliyetlerini geçici olarak durdurdu.
Bu arada Avrupa Birliği (AB) Konseyi, Ukrayna Fonu kapsamında ülkeye yaklaşık 3 milyar avro daha aktarılmasını onayladı. AB Konseyinden yapılan yazılı açıklamada, Ukrayna’nın yeniden inşası ve reformlarını desteklemek amacıyla oluşturulan Ukrayna Fonu kapsamında 8. düzenli ödemenin yapılmasına karar verildiği bildirildi.
Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,34, Almanya’da DAX endeksi yüzde 0,36, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,16 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,62 yükseldi.
27 Eylül ile başlayacak haftada pazartesi ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması, salı Avro Bölgesi’nde ekonomik güven endeksi, reel kesim güven endeksi, tüketici güven endeksi, çarşamba İngiltere’de büyüme, Almanya’da enflasyon, işsizlik oranı, perşembe Avro Bölgesi’nde ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması, işsizlik oranı, imalat sanayi PMI, cuma Avro Bölgesi’nde enflasyon verileri karşılanacak.
Asya’da piyasalar sığ kaldı
Asya’da tatiller nedeniyle işlem hacminin azaldığı haftada Çin Devlet Başkanı Şi’nin ABD’ye ziyareti ve Başkan Trump ile gerçekleştirdiği görüşmeler bölge piyasalarının yönünü belirledi.
İki liderin yapıcı mesajları ve ticaret ateşkesinin 10 Ocak’a uzatılması olumlu karşılanırken nadir toprak elementleri gibi kritik konularda belirgin bir ilerleme kaydedilmemesi bu alandaki risklerin sürmesine neden oldu.
Bu gelişmelerin yanı sıra dolar/yen paritesi Japon ekonomi yönetiminin ülkenin para birimi yene müdahalede edebileceği beklentilerine rağmen haftalık bazda yüzde 0,3 artışla 157,8’e yükseldi.
Bu hafta açıklanan verilere göre, Japonya’da eylül ayında imalat sanayi PMI 54,1, hizmet sektörü PMI 51,6 ve bileşik PMI 52,5 olarak gerçekleşirken 3 veri de önceki aya göre azaldı.
Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 2,71 ve Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,07 yükselirken Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,97 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,60 düştü.
Pazartesi günü Çin’de sanayi karları, çarşamba Japonya’da sanayi üretimi, perakende satışlar, Çin’de imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI, cuma Japonya’da Tokyo TÜFE ve işsizlik oranı verileri takip edilecek.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan fon soruşturmalarına ilişkin mesaj
Yurt içinde ise satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 2,90 düşüşle 12.899,35 puandan kapandı.
Fon soruşturmalarına ilişkin gelişmeler de takip edilirken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Yargımız kapsamlı soruşturma başlattı, gözaltılar ve tutuklamalar oldu. Sorumluluğu olan kim varsa hukuk önünde hesap sorulacaktır.” dedi.
Öte yandan Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurul Salonu’ndaki 81. Genel Kurul görüşmelerinde katılımcılara hitap etti. Erdoğan, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğine inandıklarını dile getirerek “Ege ve Doğu Akdeniz’de mevcut meselelerin iyi komşuluk ilişkileri temelinde ve uluslararası hukuka uygun biçimde çözülmesini arzu ediyoruz.” dedi.
Türkiye’nin gelişen savunma sanayisiyle, şoklara karşı dirençli ekonomisiyle çatışmaların ortasında istikrar adası olmayı sürdürdüğünü vurgulayan Erdoğan, “Ülkemiz, Avrupa’nın ayrılmaz bir parçası olarak kıtanın refah ve güvenliğinin temininde önemli roller üstlenmektedir.” dedi.
Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, DEİK Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) tarafından New York’ta düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı kapsamında “Enflasyon ve Makroekonomik Görünüm” başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, “Bir bütün olarak değerlendirildiğinde, veriler daha zorlu arz koşullarına rağmen dezenflasyon sürecinin devam ettiğine işaret ediyor.” dedi.
Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 48,9540’tan tamamladı.
Gelecek hafta yurt içinde salı ekonomik güven endeksi, çarşamba işsizlik oranı, dış ticaret dengesi, perşembe imalat sanayi PMI verileri takip edilecek.
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
