İSTANBUL (AA) – New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında yürütülen diplomatik temaslarda, ABD ve İranlı müzakerecilerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD’nin İran’a yönelik ekonomik ablukasının kaldırılmasını içeren kademeli bir düzenlemeyi görüştüğüne yönelik haberler öne çıktı. Henüz anlaşmaya varılmaması ve bölgedeki arz risklerinin sürmesi petrol fiyatlarındaki düşüşü sınırladı.
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Washington’daki görüşmesi de piyasalarda takip edildi. İki ülke arasındaki ticaret ateşkesinin iki ay uzatılması ve tarım ürünlerinde pazara erişim için çalışma grubu kurulması, Çin’in ABD ürünlerine yönelik talebine ilişkin beklentileri destekledi. Ancak görüşmelerin ardından yeni bir soya fasulyesi alım miktarı açıklanmadı.
ABD’de eylül ayına ilişkin imalat sanayisi Satın Alma Yöneticileri Endeksi 57’ye, hizmet sektörü endeksi 58,7’ye yükseldi. Bileşik endeksin 58,4’e çıkması ve girdi maliyetlerindeki artış, geçen hafta faiz artıran ABD Merkez Bankasının (Fed) ilave sıkılaştırmaya gidebileceği beklentisini güçlendirdi.
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi hafta içinde yüzde 5,23’ü görmesinin ardından haftayı yüzde 5,17’de tamamladı. Dolar endeksi de haftalık yüzde 0,7 artışla 100,9 seviyesine çıktı. Tahvil faizleri ve dolardaki yükseliş özellikle değerli metallerin fiyatlamasında etkili oldu.
Değerli metallerde faiz ve dolar baskısı öne çıktı
Değerli metaller ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek dönemde atacağı adımlara ilişkin “şahin” beklentilerle negatif seyretti.
Tahvil getirilerinin yükselmesi, faiz getirisi bulunmayan metalleri elde tutmanın alternatif maliyetini artırdı. Güçlenen dolar da diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için bu metalleri daha pahalı hale getirdi.
Analistler, petrol fiyatları haftanın son bölümünde gerilese de güçlü ekonomik veriler ve süren enflasyon baskısının yeni faiz artırımı beklentisini canlı tuttuğunu belirtti. Orta Doğu’daki risklerden kaynaklanan güvenli liman talebi ise satışları durdurmaya yetmedi.
Altının ons fiyatı, haftanın son işlem günündeki sınırlı toparlanmaya rağmen kayıplarını telafi edemedi ve haftayı yaklaşık 4 bin 285 dolarda tamamladı. Hem yatırım aracı hem sanayi girdisi olarak kullanılan gümüşteki düşüş ise altından daha belirgin oldu.
Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 3, paladyumda yüzde 2,4, altında yüzde 2,1 ve platinde yüzde 1,2 geriledi.
Baz metallerde bakırdaki stok düşüşü öne çıktı
Baz metallerde Çin’deki stok hareketleri fiyatları desteklerken, güçlenen dolar yükselişleri sınırladı.
Şanghay Vadeli İşlemler Borsasının izlediği depolardaki bakır stokları bir haftada yüzde 15,9 azalarak 47 bin 147 tona geriledi. Bazı izabe tesislerinin bakım nedeniyle üretimlerini azaltması ve Şili’deki Escondida madeninde faaliyetlerin geçici olarak durması da bakırda arz endişelerini artırdı.
Tamamlanan haftada baz metallerin tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatları bakırda yüzde 1,1, nikelde yüzde 1 ve kurşunda yüzde 0,9 artarken, alüminyumda yüzde 0,7 ve çinkoda yüzde 0,6 geriledi.
Petrolde arz riski, doğal gazda boru hattı arızası etkili oldu
Brent petrol, ABD-İran temaslarına ilişkin haberlerle cuma günü gerilese de hafta içinde Orta Doğu’daki arz risklerinden aldığı destekle haftalık kazancını korudu. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı haftayı 104,32 dolardan tamamladı.
ABD doğal gazında Batı Virginia’daki Mountaineer Xpress boru hattında yaşanan teknik sorunun gaz akışını azaltması fiyatları destekledi. Hattın kısa sürede onarılabileceğine yönelik beklenti ise cuma günü fiyatları aşağı çekti.
ABD Enerji Enformasyon İdaresine göre, 18 Eylül’de sona eren haftada depolardaki doğal gaz miktarı 53 milyar fit küp artarak 3 trilyon 351 milyar fit küpe ulaştı. Stokların beş yıllık ortalamanın üzerinde olması da yükselişi sınırladı.
Tamamlanan haftada ekim vadeli ABD doğal gazının İngiliz termal birimi başına fiyatı yüzde 8, kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 arttı.
Tarım emtialarında pirinç yükselişi öne çıktı
Tarım emtialarında ABD-Çin ticaret görüşmeleri, hasat süreci ve üretime ilişkin hava koşulları fiyatlamalarda öne çıktı.
Pirinçte, Endonezya’da yağışlı mevsimin beklenenden geç başlayacağı tahmini üretim görünümüne ilişkin kaygıları artırdı. Soya fasulyesinde ise ABD ile Çin arasındaki ticaret ateşkesinin uzatılması, Çin’in ABD’den alımlarına ilişkin beklentileri canlı tuttu. Görüşmelerin somut bir alım taahhüdüyle sonuçlanmaması yükselişi sınırladı.
Mısırda hasadın yarattığı arz baskısına karşın sınırlı yükseliş görülürken, buğdayda zayıf ABD ihracat satışları ve güçlenen dolar fiyatları baskıladı.
Tamamlanan haftada Chicago Ticaret Borsası’nda pirincin yüz libre başına fiyatı yüzde 6 yükseldi. Kile başına fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 1,3 ve mısırda yüzde 0,2 artarken, buğdayda yüzde 1,4 geriledi.
Kahve yumuşak emtialarda negatif ayrıştı
Pamukta ABD’deki üretim bölgelerine ilişkin hava koşulları ve Çin’den gelebilecek talebe yönelik beklentiler alımları destekledi. Şekerde Brezilya’daki kuraklığın üretime etkisine ilişkin endişeler öne çıktı.
Kahvede Brezilya arzına ilişkin görünüm fiyatları baskıladı. Brezilya Ulusal Tedarik Şirketi, yayımladığı raporda 2026 kahve üretimi tahminini 67,6 milyon çuval olarak açıkladı.
Kakaoda ise Fildişi Sahili’nin üretim bölgelerinde mevsim ortalamasının altında kalan yağışların gelecek mahsulün gelişimini olumsuz etkileyebileceğine yönelik kaygılar fiyatları destekledi.
ABD’de Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar pamukta yüzde 1,8 ve şekerde yüzde 1,6 artarken, kahvede yüzde 0,9 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 5,2 yükselişle tamamladı.
Muhabir: Tunahan Kükürt
