İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler, petrol fiyatları ve tahvil piyasasında görülen hareketler küresel piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Dün yüzde 5,30’la 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 5,24’te dengelendi.
ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,62 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 5,56 seviyesine geriledi. Dün yüzde 4,97 ile Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 4,90’da dengelendi.
Yükselen petrol fiyatlarının, enflasyon korkularını körüklemesi başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere dünya genelinde merkez bankalarının para politikalarında sıkılaşma sürecini hızlandırabileceği öngörülerinin artmasına yol açması, tahvil piyasasında satış baskısına sebep oluyor.
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizindeki yükselişte ise ABD’de yapay zeka alanındaki artan yatırımların ekonomiyi daha da hızlandıracağı beklentilerinin öne çıkması da etkili oluyor.
Kalıcı enflasyona, kamu harcamalarına ve yapay zeka yatırımlarını finanse etmek amacıyla şirketlerin hızla artan borçlanmasına ilişkin endişeler yoğunlaşırken, yatırımcılar tahvil tutmak için daha yüksek getiri talep ediyor. Bu ortamda para piyasaları, Fed’in gelecek yıl boyunca bir dizi faiz artırımına gideceğini fiyatlıyor.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesine yönelik bir adım atmaya hazır olduğu yönündeki haberleri reddetmesiyle kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 artışla 103,1 seviyesinde seyrediyor.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rezai, ABD Başkanı Donald Trump’ı hedef alarak, “Trump ne müzakere yapabiliyor ne de savaşabiliyor.” dedi. Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da düzenlenen yapay zeka konulu toplantıda, önde gelen teknoloji şirketlerinin yöneticilerini ağırladı.
Söz konusu toplantıya, Meta Üst Yöneticisi (CEO) Mark Zuckerberg, Alphabet CEO’su Sundar Pichai, Microsoft CEO’su Satya Nadella, Nvidia CEO’su Jensen Huang, Tesla ve SpaceX CEO’su Elon Musk, Advanced Micro Devices (AMD) CEO’su Lisa Su, Anthropic CEO’su Dario Amodei ve OpenAI Başkanı Greg Brockman gibi isimler katıldı.
Trump, toplantının ardından yaptığı açıklamada, görüşmenin çok iyi ve verimli geçtiğini söyledi.
Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, enflasyon hedefine ulaşmaya yönelik risklerin arttığını, iş gücü piyasasına ilişkin risklerin ise azaldığını söyledi.
Enflasyon ve istihdama yönelik riskleri daha dengeli bir şekilde yönetebilmek için politikanın yeniden ayarlanması gerektiğini belirten Barr, “Enflasyonun hedefe makul bir süre içinde gerilemesini sağlamak amacıyla ilave politika ayarlamalarına ihtiyaç duyulması muhtemel.” dedi.
New York Fed Başkanı John Williams da bu ayki politika adımı sonrasında herhangi bir aciliyetin söz konusu olmadığını ifade etti. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee ise enflasyonun beş buçuk yıldır yüzde 2’lik hedefin üzerinde seyretmesini “ateşle oynamak” olarak nitelendirdi.
Fed üyelerinin genel olarak “şahin” tonda yaptığı açıklamalarla dolar endeksi önceki kapanışın hemen üzerinde 101,5 seviyesinde seyrederken, altının onsu yüzde 0,1 azalışla 4 bin 180 dolardan işlem görüyor.
Analistler, bugün ABD’de açıklanacak büyüme ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) verilerinin beklentilerin üstünde gelmesinin Fed’in faiz artırımlarına devam edeceğine dair öngörüleri daha fazla güçlendirebileceğini söyledi.
New York borsası negatif seyretti
New York borsası, tahvil faizlerindeki yükselişin sürmesiyle günü düşüşle tamamladı. Makroekonomik veri tarafından ABD’de Conference Board Tüketici Güven Endeksi, eylülde 81,9’a geriledi ve piyasa beklentilerinin altında kaldı.
ABD’de JOLTS açık iş sayısı, ağustosta 7 milyon 79 bine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,17 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,09 değer kaybetti.
ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları karışık seyretti
Avrupa borsaları, devam eden jeopolitik gerilimlerin etkisiyle dün karışık seyretti. Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi’nde ekonomik güven endeksi eylülde aylık bazda 0,5 puan düşüşle 97,9 puana indi. Avro Bölgesi’nde tüketici güven endeksi de eylülde eksi 15,5’ten eksi 16,5’e geriledi.
Almanya’nın kamu borcu, ekonomideki toparlanma eğilimine rağmen altyapı, iklim yatırımları ve savunma sanayisine yönelik özel fon harcamalarının etkisiyle yılın ikinci çeyreğinde 2 trilyon 753,5 milyar avroya yükseldi.
Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, AB’nin bu yıl aynı miktarda petrol ve doğal gaz için 100 milyar avrodan fazla ek ödeme yaptığını, ithal fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması gerektiğini bildirdi.
Fransa’da bu hafta açıklanacak bütçede yeni vergi artışlarının geleceğine yönelik beklentiler, Fransa borsasındaki düşüşte etkili oldu. Ülke borsası ayrıca gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde, borç sorunu ve siyasi çıkmazdan kaynaklanan sebeplerden dolayı da baskı altında bulunuyor.
ABD’nin dizel ihracatını yasaklaması durumunda en fazla etkilenecek bölgelerden bir tanesinin Avrupa olacağına dair endişeler de Avrupa’da risk iştahını baskılıyor.
ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyonla mücadelede daha sıkı bir duruş sergileyebileceği beklentileri ve Avrupa’da artan enerji fiyatlarının ekonomiye ilişkin endişeleri güçlendirmesiyle avro/dolar paritesi 1,1312’ye kadar geriledi ve Mayıs 2025’ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.
Söz konusu gelişmelerle Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,1, İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 0,09 yükselirken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,53, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,45 değer kaybetti.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Asya borsaları karışık seyrediyor
ABD’de bugün açıklanacak makroekonomik veriler öncesinde yatırımcıların temkinli davranmasıyla Asya borsalarında karışık bir seyir izleniyor.
Çin hükümeti, ekonomideki yavaşlamayı sınırlamak amacıyla yeni destek politikaları uygulamaya koyacağını ve gayrimenkul piyasasını istikrara kavuşturacak önlemleri değerlendireceğini açıkladı.
Diğer taraftan Çin Merkez Bankası (PBoC), reel ekonomiyi desteklemek üzere 3 politika bankasının 1 yıl vadeli kredi faiz oranını 25 baz puan indirdi.
Makroekonomik veri tarafında Çin’de eylül ayına ilişkin imalat sanayisi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 49,8’den 50,1’e yükseldi.
Söz konusu veri Çin’de imalat sanayisinin eylül ayında yeniden büyümeye geçtiğini ortaya koydu. Hava koşullarının düzelmesi fabrikaların faaliyetlerine yeniden başlamasına olanak sağlarken, yapay zeka yatırımlarındaki artış da sanayi sektörünü destekledi.
Ülkede, zayıf iç talep ve emlak piyasasındaki uzun süreli durgunluk hanehalkı ile iş dünyası güveni üzerinde baskı oluşturuyor. Ülke bu yıl büyümeyi desteklemek için büyük ölçüde ihracata ve sanayi üretimine odaklandı.
Ancak jeopolitik belirsizlik ve artan ticaret gerilimleri, ihracat görünümüne yönelik riskler oluşturuyor.
Diğer taraftan Japonya’da ağustos ayına ilişkin perakende satışlar aylık yüzde 1,2 ile beklentilerin aksine azalırken, yıllık yüzde 2,7 ile beklentilerin altında arttı. Ülkede ağustos ayına ilişkin sanayi üretimi aylık yüzde 1,7 ile beklentilerin üzerinde azalırken, yıllık yüzde 3,4 ile beklentilerin altında artış kaydetti.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,1, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 değer kazanırken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,2 değer kaybetti. Hong Kong’da Hang Seng endeksinde ise yatay bir seyir izleniyor.
Borsa günü düşüşle tamamladı
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,40 değer kaybederek 12.290,58 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,19 değer kaybetti.
Dolar/TL dün günü yatay seyirle 48,9894’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,0130’dan işlem görüyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında dün, ekonomi kurmayları ve ilgili kurumların üst düzey yöneticilerinin katılımıyla Ekonomi Eş Güdüm Toplantısı düzenlendi. Toplantıda sermaye piyasalarında son dönemde yaşanan gelişmeler değerlendirildi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, fon soruşturmalarına dair, “Tasfiyesine karar verilen fonlara ilişkin süreci koordine etmek için Cumhurbaşkanı Yardımcımızın başkanlığında tam yetkili bir kurul oluşturduk.” dedi.
Öte yandan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, söz konusu toplantıya ilişkin açıklama yaptı.
Açıklamaya göre, tasfiye sürecinin yatırımcıların meşru hakları ve kamu yararı gözetilerek hızlı bir şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla genel koordinasyonu sağlamak üzere, “Fon Koordinasyon Kurulu” oluşturuldu.
Devlet Denetleme Kurulu (DDK), sermaye piyasalarında son dönemde meydana gelen yatırım fonu işlemlerini kapsayan inceleme ve denetim sürecini başlattı. Sermaye Piyasası Kurulu, tasfiye kapsamındaki fonlarda, mal varlığı ve likidite durumuna göre, hak sahipliği mutabakatı tamamlanan yatırımcılara ödemelerin gerçekleştirilmesine yönelik yol haritasını sundu. Mevcut sorunun çözümünün yanı sıra benzer durumların tekrar yaşanmaması için sermaye piyasalarının işleyişini ve denetim mekanizmalarını güçlendirecek ilave idari ve hukuki düzenlemelerin hayata geçirilmesi yönündeki kararlılık ortaya konuldu.
Analistler, bugün yurt içinde işsizlik oranı, dış ticaret dengesi, yurt dışında ise Almanya’da işsizlik oranı ve enflasyon, ABD’de büyüme, çekirdek kişisel tüketim harcamaları, ADP özel sektör istihdamı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.200 ve 12.100 puanın destek, 12.400 ve 12.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler ve gelişmeler şöyle:
10.00 Türkiye, ağustos ayı işsizlik oranı
10.00 Türkiye, ağustos ayı dış ticaret dengesi
10.00 Türkiye, ağustos ayı Hizmet Üretici Fiyat Endeksi (H-ÜFE)
10.55 Almanya, eylül ayı işsizlik oranı
14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları
14.30 Türkiye, ağustos ayı para ve banka istatistikleri
15.00 Almanya, eylül ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
15.15 ABD, eylül ayı ADP özel sektör istihdamı
15.30 ABD, ağustos ayı kişisel gelirler
15.30 ABD, ağustos ayı kişisel harcamalar
15.30 ABD, ağustos ayı kişisel tüketim harcamaları
15.30 ABD, ağustos ayı çekirdek kişisel tüketim harcamaları
15.30 ABD, 2. Çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla
15.30 ABD, ağustos ayı toptan eşya stokları
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
