İSTANBUL (AA) – Ekonomilerde enflasyonist baskıların devam etmesi, enflasyonun hedefin üzerinde seyretmesi ve önde gelen merkez bankalarının faiz oranlarını yükseltme yönünde adımlar atması küresel tahvil piyasalarında satış baskısının artmasına neden oluyor.
Yükselen petrol fiyatlarının enflasyon korkularını körüklemesi, başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere dünya genelinde merkez bankalarının para politikalarında sıkılaşma sürecini hızlandırabileceği öngörülerinin artmasına yol açıyor.
Uzun vadeli tahvil faizlerindeki artış, küresel ölçekte borçlanma maliyetlerini yükseltiyor ve hisse senedi değerlemeleri üzerindeki baskıyı da artırıyor. Bu hafta dünya genelinde tahvil getirilerinde görülen sert yükselişlerden sonra geri çekilmeler olsa da tahvil faizlerinin hala yüksek seviyelerde bulunması küresel piyasalarda risk algısının artmasına neden oluyor.
Bu hafta ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,34’le, 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,69’la 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Daha sonra ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,28, 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,61 seviyelerinde dengelendi.
Tahvil faizlerindeki yükselişten destek bulan dolar endeksi 102,2 ile Nisan 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Dolar endeksi, haftayı yüzde 1 artışla 101,9 seviyesinden tamamladı.
Özellikle Fransa kaynaklı mali endişelerden dolayı avroda görülen düşüş de doları destekliyor.
Altının onsu, tahvil getirilerindeki sert yükselişler ve dolara olan talebin artmasıyla bu hafta yüzde 3,4 değer kaybederek 4 bin 141 dolara indi.
Öte yandan ABD’de tarım dışı istihdam eylülde 29 bin kişi artarak beklentilerin altında gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 4,2’ye çıktı. Ülkede tarım dışı istihdam ağustos ayında 162 bin artmıştı.
ABD’de açıklanan tarım dışı istihdam verisinin ardından Fed’in ekim ayında faiz artırımına gitme ihtimali yüzde 23’e indi.
Fed’in enflasyon göstergesi olarak yakından takip ettiği, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ise ağustosta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 3 arttı.
Piyasa beklentileri çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksinin aylık yüzde 0,3 ve yıllık yüzde 3,3 artması yönündeydi. Endeks temmuzda aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 3 artmıştı.
Analistler ABD’de açıklanan istihdam verisinin ardından cuma günü piyasalarda risk iştahının arttığını ancak tahvil piyasasındaki sert satış baskısından dolayı piyasalarda haftalık bazda satış baskısının hakim olduğunu belirterek, tarım dışı istihdam verisinden kaynaklı etkilerin gelecek hafta da izleneceğini ifade etti.
Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa’nın stoklarında bulunan dizelin büyük bir miktarını piyasaya sürmeyi kabul ettiğini bildirdi.
G7 ülkelerinin liderleri, küresel enerji piyasalarını istikrara kavuşturmak amacıyla Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda dizel ve diğer petrol rezervlerinden toplam 100 milyon varilin 4 ay içinde serbest bırakılmasına karar verdi.
Söz konusu gelişmelerle Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı, cuma günü gerilemesine karşın devam eden jeopolitik risklerin etkisiyle haftalık bazda yüzde 3,5 artarak 102,3 dolara çıktı.
New York borsası karışık seyretti
New York borsasında bu hafta karışık bir seyir izlendi.
Bu hafta Dow Jones endeksi yüzde 1,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,27 değer kaybederken, Nasdaq endeksi yüzde 0,45 değer kazandı.
Gelecek hafta pazartesi hizmet sektörü PMI ve ISM hizmet sektörü PMI, salı dış ticaret dengesi, çarşamba Fed toplantı tutanakları, perşembe haftalık işsizlik maaşı başvuruları, cuma Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi açıklanacak.
Avrupa borsaları negatif seyretti
Avrupa borsalarında, enerji maliyetlerinde yaşanan artışın enflasyonist endişeleri tetiklemesi ve bunun da tahvil piyasası üzerindeki baskıyı artırmasıyla bu hafta negatif bir seyir izlendi.
Enerji maliyetlerindeki artışla Fransa, İtalya ve Almanya’dan gelen enflasyon verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi de Avrupa piyasaları üzerinde satış baskısını artırdı.
Avro Bölgesi’nde yıllık enflasyon yüzde 3,8’le 3 yılın en yüksek seviyesini gördü.
Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,96’ya çıkarak 2002’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Fransa’nın kamu borcuna ilişkin endişeler artarken, Paris yönetimi, harcamaları sınırlayarak vergi gelirlerini artırarak bütçe açığını daraltmayı amaçlıyor.
İngiltere’de 30 yıllık tahvil faizi yüzde 6’nın üzerine çıkarak 1998 yılından bu yana en yüksek seviyeyi gördü. İngiltere’de de kamu borcuna ilişkin endişeler öne çıkıyor. Ülkede 28 Ekim’de yeni bütçenin açıklanması bekleniyor.
Söz konusu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 2,18, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,70, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,24 ve İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 2,66 değer kaybetti.
Gelecek hafta pazartesi Avro Bölgesi’nde Üretici Fiyat Endeksi, hizmet sektörü PMI, salı Avro Bölgesi’nde perakende satışlar, çarşamba Almanya’da sanayi üretimi, perşembe Almanya’da dış ticaret dengesi ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) toplantı tutanakları takip edilecek.
Asya borsaları Japonya hariç negatif seyretti
Yükselen tahvil getirileri ve petrol fiyatları bu hafta Asya borsalarında risk iştahını baskıladı.
Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi, yüzde 3,11’le 1995’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Makroekonomik veri tarafında Japonya’da eylül ayına ilişkin Tokyo enflasyonu yıllık bazda yüzde 1,9’dan yüzde 2,7’ye çıkarken bu durum BoJ’un faiz artırımlarına gidebileceğine yönelik öngörüleri güçlendirdi.
Çin hükümeti, ekonomideki yavaşlamayı sınırlamak amacıyla yeni destek politikaları uygulamaya koyacağını ve gayrimenkul piyasasını istikrara kavuşturacak önlemleri değerlendireceğini açıkladı.
Diğer taraftan Çin Merkez Bankası (PBoC), reel ekonomiyi desteklemek üzere 3 politika bankasının 1 yıl vadeli kredi faiz oranını 25 baz puan indirdi.
Öte yandan Japonya borsasındaki pozitif seyirde teknoloji hisselerindeki yükselişler etkili oldu.
Haftalık bazda, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,93 değer kazanırken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,09, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2,19, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,19 değer kaybetti.
Gelecek hafta pazartesi Japonya’da hizmet sektörü PMI ve tüketici güven endeksi, perşembe Japonya’da cari denge, cuma Japonya’da perakende satışlar takip edilecek.
Gelecek hafta yurt içinde enflasyon takip edilecek
Yurt içinde ise bu hafta satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 4,88 düşüşle 12.270,18 puandan kapandı.
Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,35 üzerinde 49,1285’ten tamamladı.
Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy Yönetimi AŞ tarafından kurulan ve tasfiye sürecindeki fonlarda, mutabakatı tamamlanmış tüm katılma payı sahiplerine tasfiye sonucunda hak kazanacakları ödemeye mahsuben ara ödeme yapılmasına karar verdi.
SPK, her bir yatırımcıya her bir fon için ayrı ayrı olmak üzere ödenecek ara ödeme tutarının 1 milyon lirayı aşmayacağını bildirdi.
Bununla birlikte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TBMM’nin 28. Dönem 5. Yasama Yılı açılışı dolayısıyla Meclis Genel Kurulu’ndaki konuşmasında, fon piyasasının belli bölümünde ortaya çıkan sorunun üstesinden başarıyla geldiklerini belirtti. Sermaye piyasası kuralları çerçevesinde, hakkaniyet ve adaleti gözeterek, kimsenin hakkını kimseye yedirmeden, bu meseleyi süratle çözdüklerini ifade eden Erdoğan, “Bu konunun, iktisadi güvenliğimize ve toplumsal barışımıza yönelik bir tehdit unsuruna dönüşmesine inşallah fırsat vermeyeceğiz.” ifadelerini kullandı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de S&P Global tarafından düzenlenen Küresel Gelişmekte Olan Piyasalar Konferansı’na uzaktan bağlantı yoluyla katılarak küresel ekonomideki son gelişmeler, jeopolitik gerginlikler ve Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Şimşek, fon piyasalarında yaşanan son gelişmelere ilişkin, çok hızlı hareket ettiklerini belirtti. Sorunlu portföy yönetim şirketlerini ve ilgili fonları karantinaya aldıklarını kaydeden Şimşek, “Bahse konu fonların tasfiyesi ve çözümlenmesi süreci başladı. Burada amacımız, bulaşıcılığın sistemin geri kalanına yayılmasını durdurmaktı ve bunda büyük ölçüde başarılı olduğumuzu düşünüyoruz.” ifadesine yer verdi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), zorunlu karşılık uygulamasında yaptığı değişiklikler kapsamında KOBİ kredileri için yüzde 4,5 olan büyüme sınırının yüzde 5’e yükseltildiğini, Türk lirası zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranlarının düşürüldüğünü duyurdu.
Gelecek hafta pazartesi enflasyon, cuma sanayi üretimi takip edilecek.
AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) eylülde yüzde 2,18 artacağını tahmin ediyor.
Ekonomistlerin eylül ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre (yüzde 2,18) ağustosta yüzde 31,51 olan yıllık enflasyonun eylülde yüzde 30,16’ya gerilemesi bekleniyor.
Öte yandan, ekonomistlerin yıl sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29,66 oldu.
Muhabir: Burhan Sansarlıoğlu
