İSTANBUL (AA) – Orta Doğu’da mevcudiyetini koruyan jeopolitik gerilimler varlık fiyatlarını zorlamaya devam ediyor. Dün Beyaz Saray’ın, Pentagon’dan 3 Kasım’daki ara seçimlerden önce gerçekleştirilebilecek İran hedeflerine yönelik saldırı seçenekleri geliştirmesini istediğine yönelik haber akışı bölgede yeni saldırıların oluşturduğu endişeleri körükledi.
Jeopolitik risklerin enerji arzı üzerindeki tehditleri belirginleştirmesiyle petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş gözlendi. Brent petrolün varil fiyatı 102 dolara kadar çıkması, dünya genelinde ekonomik görünümün karmaşık bir hal almasına neden oluyor. Petrol tedarikinin kritik güzergahlarından olan Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin azalması bu fiyat hareketlerinde önemli rol oynuyor.
Analistler, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları güçlendireceği beklentilerini artırdığını, bu durumun merkez bankalarının daha şahin politikalar benimseyebileceği ihtimallerini güçlendirdiğini kaydetti.
Güçlenen faiz artışı beklentilerinin ülke tahvil piyasalarındaki satış baskısının sürmesinde etkili olduğunu bildiren analistler, borçlanma maliyetlerinin uzun yıllardır görülmeyen seviyelere yükselmesinin kamu maliyesine ilişkin endişeleri de artırdığını ifade etti.
Fed tutanakları yıl sonuna kadar bir faiz artışına işaret etti
Bu doğrultuda Fed’in dün yayımladığı Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 15-16 Eylül’de düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar, yıl sonuna kadar politika faizinde bir artışa daha gidilmesinin muhtemel olduğunu ortaya koydu.
Tutanaklara göre, Fed yetkilileri genel olarak enflasyon risklerinin yukarı yönlü olduğunu aktarırken, bazı yetkililer son aylarda bu risklerin daha da arttığını kaydetti.
Yetkililer genel olarak iş gücü piyasası koşullarının istikrarlı kalmasını ve işsizlik oranının mevcut seviyelere yakın seyretmesini beklediklerine işaret ederken, iş gücü piyasasına yönelik risklerin büyük ölçüde dengede olduğu değerlendirmesinde bulundu.
Birçok yetkili de uzun vadeli hazine tahvili faizlerindeki son artışa rağmen, finansal koşulların ekonomik büyümeyi destekleyici göründüğü konusunda hemfikir oldu.
Analistler, açıklanan son veriler ve tutanakların ardından para piyasalarında, Fed’in bu ay politika faizini sabit bırakacağı beklentilerinin yüzde 81 olasılıkla fiyatlandığını ancak aralık toplantısında ilave bir artışa yönelebileceği ihtimalinin yüzde 94 olduğunu kaydetti.
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık hazine tahvilinin faizi dün yüzde 5,36 ile Nisan 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,73 ile Mayıs 2002’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı.
10 yıllık tahvil faizi, ABD Hazinesi’nin düzenlediği 39 milyar dolarlık tahvil ihalesinin güçlü taleple karşılanmasının ardından yükselişini sınırlayarak yüzde 5,28 seviyesine gerilese de yeni günde yüzde 5,31’de dengelendi.
Fed’e ilişkin şahin tahminler ve artan jeopolitik risklerle dün yüzde 0,3 yükselişle 102,2 seviyesine çıkan dolar endeksi, yeni günde yatay seyrediyor. Altının onsu ise yüzde 0,5 artışla 4 bin 133 dolardan alıcı buluyor. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 2,2 yükselişle 102,4 dolarda işlem görüyor.
Dün, New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,22, Nasdaq endeksi yüzde 0,22 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,66 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise güne negatif başladı.
Avrupa borsaları negatif seyretti
Avrupa borsaları dün satıcılı bir seyir izlerken, jeopolitik belirsizlikler nedeniyle petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi ve Fransa ekonomisine yönelik mali endişeler fiyatlamalarda öne çıkıyor.
Dün açıklanan verilere göre, Almanya’da ağustos ayına ilişkin sanayi üretimi aylık yüzde 2, yıllık yüzde 2,3 artarak beklentileri aştı.
Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, küresel ekonominin yapay zeka, enerji fiyatları ve kamu borçları ile büyük bir belirsizlik ve hızlı değişim döneminden geçtiğini belirterek, düşük büyüme oranlarını yukarı taşımak için acil politika adımları atılması çağrısında bulundu.
Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Ukrayna’ya yönelik 90 milyar avroluk destek kredisinin savunma bileşeni kapsamında ülkeye yeni ödeme gerçekleştirildiğini açıkladı.
Açıklamada, 1,24 milyar avroluk finansmanın Ukraynalı kuruluşlar tarafından üretilen dronlar, dron önleme sistemleri, dron mühimmatı ve füzeleri kapsadığı belirtildi.
Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,79, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,51, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,35 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,22 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar ise güne karışık başladı.
Asya borsaları satıcılı seyrediyor
Asya tarafında mevcut gelişmeler doğrultusunda negatif bir seyir öne çıkıyor.
Enerji tedarikine ilişkin endişeler ve merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentiler bölge piyasalarının yönü üzerinde etkili oluyor.
Hafta başından bu yana tatil nedeniyle işleme kapalı olan Çin’de piyasalar bugün yeniden açıldı. Öte yandan bugün açıklanan verilere göre, Japonya’da dış ticaret dengesi ağustosta 4,06 trilyon yen (yaklaşık 25,7 milyar dolar) fazla verdi.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,7, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 değer kaybetti.
Küresel merkez bankaları başkanları İstanbul’da konuşacak
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,03 değer kaybederek 12.122,94 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükseldi.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, dün TBMM Genel Kurulu’nda, Fon Koordinasyon Kurulu çalışmaları hakkında hükümet adına söz alarak bilgi verdi. Yılmaz, olağan tasfiyesi yapılacak 3 şirketin 17 fonundaki 43 bin 643 yatırımcısına bugün ödemelerinin yapılacağını bildirdi.
Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından 8-9 Ekim’de İstanbul Finans Merkezi’nde düzenlenecek İstanbul Ekonomi Forumu, dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanlarını ve üst düzey politika yapıcıları bir araya getiriyor.
Foruma, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey de katılacak. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Waller’ın saat 11.30’da konuşması bekleniyor.
Dolar/TL dünü 49,2010’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 49,2120’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde İstanbul Ekonomi Forumu’nun, haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Almanya’da dış ticaret dengesi, ABD’de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve toptan eşya stokları verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.000 ve 11.900 puanın destek, 12.300 ve 12.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
09.00 Almanya, ağustos ayı dış ticaret dengesi
14.30 Türkiye, haftalık para ve banka istatistikleri
15.15 İngiltere’de BoE Başkanı Bailey’nin konuşması
15.30 ABD, haftalık işsizlik maaşı başvuruları
17.00 ABD, ağustos ayı toptan eşya stokları
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
