İSTANBUL (AA) – Dünya genelinde farklı zemindeki birçok kritik başlık pay piyasalarını etkilemeye devam ediyor. Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelere ilişkin belirsizliklerin yanı sıra enflasyon görünümü, merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentiler ve uzun vadeli tahvil getirilerindeki yükseliş yatırımcıların kararları üzerinde belirleyici oluyor.
Bunlara ek olarak özellikle yapay zeka alanındaki şirket karlılıklarının devam edip etmeyeceğine yönelik değişken beklentiler piyasalarda oynaklığı artırıyor. ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI’ın, yıllık gelirde beklenen rakamlara ulaşabilmesine yönelik oluşan soru işaretleriyle teknoloji şirketleri hisselerinde baskı oluştu.
Söz konusu gelişmeyle OpenAI ile büyük miktarlı iş anlaşmaları bulunan teknoloji şirketi Oracle’ın hisseleri yüzde 5,5 gerilerken, yapay zeka bağlantılı şirket hisselerinde de düşüş gözlendi.
Analistler, gelecek haftadan itibaren hızlanacak bilanço sezonunda açıklanacak şirket finansal sonuçlarının yapay zeka ve teknoloji alanındaki gelişmelerde başat rol oynamaya aday olduğunu belirterek, şirket karlılıkları ve büyüme öngörülerinin yatırımcı kararlarını etkileyebileceğini kaydetti.
Öte yandan jeopolitik gelişmeler dünya genelinde merkez bankalarının para politikalarını etkilemeye devam ediyor. ABD ile İran arasındaki görüşmeler arabulucular aracılığıyla ilerlese de Orta Doğu’daki tansiyon petrol fiyatlarına yansımaya devam ediyor.
Önceki gün savaşı sona erdirmek için İran’la anlaşma yapmak istemediğini söyleyen ABD Başkanı Donald Trump, dün ise 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerine kadar İran’a herhangi bir saldırı düzenlemeyeceklerini açıkladı.
Tahran’la verimli görüşmeler yürüttüklerini kaydeden Trump, İran’ın hem ekonomik hem de askeri açıdan “çok kötü bir durumda” olduğunu ve Hürmüz Boğazı’ndan günlük milyonlarca varil petrol geçtiğini belirtti.
Trump’ın açıklamaları karşısında Hürmüz Boğazı’nda bazı gemilerin hedef alındığına yönelik haberler ve ABD’nin körfez kıyılarını etkileyen kasırga nedeniyle petrol tedarikinin aksaması, enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı dün 104 doları aşarken, yeni günde ise yüzde 1,4 düşüşle 102,8 dolara çekildi.
Fed yetkililerinden “şahin” mesajlar
Enerji arzına yönelik beklentilerin enflasyon riskleri konusundaki etkileri izlenmeye devam edilirken, Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edildi. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, İstanbul Ekonomi Forumu’nda yaptığı konuşmada, ilave faiz artışlarının gerekebileceğine işaret etti.
Waller, ekonomik verilerin beklentiler doğrultusunda gelmeye devam etmesi halinde enflasyonun yüzde 2 hedefine daha hızlı dönmesini desteklemek için ilave faiz artışları beklediğini söyledi. Faiz artışlarının zamanlamasında esneklik bulunduğunu söyleyen Waller, “Faiz artışlarının art arda toplantılarda yapılması gerekmiyor ancak makul bir süre içinde gerçekleştirilmesi gerekiyor.” diye konuştu.
St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem ise enflasyonu zamanlı bir şekilde hedefe geri getirmek için para politikasının daha fazla sıkılaştırılmasının gerekeceğini belirtti.
Mevcut gelişmeler ekseninde tahvil piyasalarındaki satıcılı seyir ABD Hazine Bakanlığı’nın 6 milyar dolara kadar uzun vadeli tahvil geri alımı gerçekleştirmesiyle bir miktar azaldı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 5 baz puan düşüşle yüzde 5,24’e gerilemesinin ardından yeni günde yüzde 5,22’de bulunuyor.
Dün yüzde 0,1 düşüşle 102,1’e inen dolar endeksi ise yeni işlem gününde de yüzde 0,1 azalışla 102 seviyesine indi. Tahvil faizlerindeki düşüş ve dolardaki güç kaybından destek bulan altının onsu ise yüzde 1,2 artışla 4 bin 184 dolardan alıcı buluyor.
Bu gelişmelerle New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,47, Nasdaq endeksi yüzde 1,25 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,10 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları negatif seyretti
Avrupa borsaları dün satıcılı bir seyir izlerken, bölge tahvil piyasalarındaki satış baskısı ve enerji maliyetlerindeki artış fiyatlamalarda etkili oldu.
Öte yandan İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu’nda konuştu. Bailey, artan belirsizliklere rağmen küresel finansal sistemin direncini koruduğunu ancak rehavete kapılmamak gerektiğini belirterek, “Bu nedenle, daha büyük şokların istisna olmadığı bir dünyaya hazırlıklı olmalıyız.” dedi.
Orta Doğu’daki savaş, büyüme, enflasyon ve faiz oranlarına ilişkin büyük bir belirsizlik yarattığını dile getiren Bailey, devlet tahvil piyasaları, kredi piyasaları ve varlık değerlemelerindeki mevcut kırılganlıkların açığa çıkabileceğini kaydetti.
Bailey yapay zekayla bağlantılı finansmanın hızla genişlemesinin, yeni risklere maruz kalınmasına yol açarken, yapay zekanın potansiyel büyüme katkılarının daha belirgin hale gelmeye başladığını aktardı.
Dün açıklanan verilere göre, Almanya’da ihracat ağustosta önceki aya kıyasla yüzde 0,8 azalarak beklentilerin altında gerçekleşti. Aynı dönemde ithalat yüzde 0,9 yükselirken, ülkenin dış ticaret fazlası 19,5 milyar avroya geriledi. Almanya’nın ABD’ye ihracatı da aylık bazda yüzde 6,3 azaldı.
Alman hükümeti, bu yıl için daha önce yüzde 0,5 olarak açıkladığı ekonomik büyüme tahminini, yayımladığı sonbahar dönemi tahminleri raporunda yüzde 1,3’e yükseltti.
Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,16, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,35, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,18 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,51 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar ise güne pozitif başladı.
Asya borsaları karışık seyrediyor
Asya tarafında Orta Doğu endişeleriyle artan enerji maliyetleri ve yapay zeka şirketlerinin karlılıklarına ilişkin sorgulamalar risk iştahını törpülüyor. Japonya’da teknoloji şirketlerindeki gerileme dikkati çekerken, Çin ve Hong Kong merkezli altın madeni şirketlerinin hisseleri artış kaydetti.
Hong Kong’da Zijin Gold International hisseleri yüzde 5, Zhaojin Mining hisseleri yüzde 3,45, Çin’de Chifeng Gold hisseleri yüzde 3,01 ve Shandong Gold hisseleri yüzde 3 yükseldi. Bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya’da hanehalkı harcamaları ağustos ayında yıllık bazda yüzde 3,1 geriledi.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,6 düşerken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 yükseldi. Güney Kore’de piyasalar tatil nedeniyle günü kapalı geçiriyor.
Şimşek: “43 bin fon katılımcısının paraları bankalara transfer edildi”
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,75 değer kazanarak 12.213,58 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek dün, “Ekonomi ve Finansta Milli Vizyon Zirvesi”nde yaptığı konuşmada, “Bugün (dün) itibarıyla TEFAS’a açık 17 fonun tasfiyesi yapıldı. 43 bin fon katılımcısının paraları ilgili bankalara transfer edildi.” dedi.
Öte yandan İstanbul Ekonomi Forumu, ikinci gününde küresel merkez bankası başkanlarını ağırlamaya devam edecek. Dolar/TL dünü 49,2630’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 49,3420’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde sanayi üretiminin, yurt dışında ise Japonya’da makine siparişleri, ABD’de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ve enflasyon beklentisi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.300 ve 12.400 puanın direnç, 12.100 ve 12.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
09.00 Japonya, eylül ayı makine siparişleri
10.00 Türkiye, ağustos ayı sanayi üretimi
17.00 ABD, ekim ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi
17.00 ABD, ekim ayı Michigan enflasyon beklentisi
Muhabir: Ali Canberk Özbuğutu
