EDİRNE/TRABZON (AA) – Anadolu Ajansının (AA) “Bir Nefes Bin Zehir” başlıklı dosyasının bu bölümünde, elektronik sigaranın gençler arasında yaygınlaşması, nikotin bağımlılığı ve sağlık üzerindeki etkileri ile satış ve kullanımına yönelik denetimlerin önemi ele alındı.
Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Galip Ekuklu, AA muhabirine, elektronik sigaranın son yıllarda daha kolay ulaşılabilir hale geldiğini, farklı renk ve aromalarla gençler için daha çekici şekilde sunulduğunu söyledi.
Bazı kapalı alanlarda diğer tütün ürünlerinin kullanımına yönelik kısıtlamalara rağmen elektronik sigaranın kullanılabildiğine dikkati çeken Ekuklu, bunun da ürünün yaygınlaşmasına zemin hazırladığını ifade etti.
Elektronik sigaranın özellikle lise çağındaki gençler arasında yaygınlaşmasının nedenlerinden birinin ürünün “kendini ifade etme ve sosyalleşme biçimine dönüşmesi” olduğunu anlatan Ekuklu, gençlerin sağlık risklerini yeterince dikkate almadan bu ürünlere yönelebildiğini belirtti.
Ekuklu, elektronik sigaranın gençler arasında “sosyalleşme aracı” olarak görülmeye başladığını dile getirerek, şöyle konuştu:
“Bir sosyalleşme aracı olarak görülüyor, ‘çok zararlı değilmiş’ gibi algılanıyor. Çok cazip renklerde, cazip aromatik kokularda üretilen ürünler var. O koku, özellikle nikotinin, sigaranın ya da tütünün kokusundan ziyade aromatik maddenin kokusunu daha çekici hale getirebiliyor. Birçok farklı meyve türünden aromalar geliştirmişler. Bunların hepsi tabii ki bir satış stratejisi. Bu ürünleri satabilmek için geliştirilmiş stratejiler.”
Elektronik sigaranın kolay ulaşılabilir ve farklı bütçelere uygun hale gelmesinin de kullanım yaşının düşmesinde etkili olduğunu belirten Ekuklu, tütün ürünleri kullanım yaşının daha önce ortaokul çağına kadar düştüğünü, elektronik sigaranın da bu eğilime eklendiğini kaydetti.
“İçinde nikotin varsa bağımlılık riski var”
Elektronik sigaranın önemli risklerinden birinin nikotin bağımlılığı olduğunu vurgulayan Ekuklu, “İçerisinde nikotin olan her ürün, bir tütün ürünü kabul edilmeli. Bunun da bağımlılık riski var, en büyük risk de bu zaten.” dedi.
Ekuklu, elektronik sigara kullananlarda da zaman içerisinde nikotin bağımlılığı gelişebildiğini belirterek, şunları kaydetti:
“Burada temel olarak şunu göreceğiz, içinde bir kimyasal madde var. Dolayısıyla bunun zararsız olması mümkün değil. Daha az zararlıdır, daha çok zararlıdır ancak bilimsel kanıtlarla ortaya koyabiliriz. İçinde nikotin olduğuna göre, bu bir bağımlılık nedeni olduğuna göre tabii ki zararlı.”
Elektronik sigaranın uzun süreli kullanımında öksürük, nefes darlığı ve hırıltılı solunum gibi belirtilerin görülebildiğini dile getiren Ekuklu, “ürünlerin zararsız olduğu” yönündeki algının doğru olmadığını ifade etti.
Ekuklu, elektronik sigaranın gençler açısından bir aksesuar veya sosyalleşme aracı olarak görülmemesi gerektiğini, renk ve aromalarla daha çekici hale getirilen ürünlere erişimin sınırlandırılması ve denetimlerin sürdürülmesinin önem taşıdığını kaydetti.
“Sosyal medya aracılığıyla gençlere ulaşılıyor”
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Asiye Çiğdem Şimşek de elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin gençler açısından önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturduğunu söyledi.
Tütün kullanımının diğer bağımlılıklarla da yakından ilişkili olduğunu belirten Şimşek, “Bütün madde kullanıcılarının yüzde 97’sinde, alkol kullanıcılarının yüzde 80’inde mutlaka sigara alışkanlığı da oluyor. Önce teşvikçisi oluyor madde ve alkolün, daha sonra da eşlikçisi oluyor. Dijital bağımlılıkta yanında sigarası oluyor, alkolün yanında sigara oluyor, kumarın yanında sigara oluyor. Bütün bağımlılıkların ya teşvikçisi ya eşlikçisi maalesef tütün.” ifadelerini kullandı.
Türkiye’de 2009’dan bu yana kapalı alanlarda sigara kullanımına yönelik önemli düzenlemelerin hayata geçirildiğini hatırlatan Şimşek, tütünle mücadelede ilerleme sağlandığını ancak Kovid-19 salgını döneminde sigara kullanımında yeniden artış yaşandığını söyledi.
Şimşek, son yıllarda aromalı elektronik sigaralar ve ısıtılmış tütün ürünlerinin özellikle gençlere yönelik yeni ürünler olarak öne çıktığını belirterek, “Sosyal medya aracılığıyla yeniden gençler zehirlenmeye başlandı.” dedi.
“Büyük bir sorunla karşı karşıyayız”
Elektronik sigaranın gençler arasında hızla yayıldığını belirten Şimşek, şöyle devam etti:
“Gerçekten büyük tehlike. İçinde kimyasallar var. Oysa sosyal medyada ‘kokmuyor, aromalı, zararı az, daha sağlıklı’ gibi söylemlerle gençlere sunuluyor. Böyle büyük bir sorunla karşı karşıyayız.”
Dünya genelinde tütün kullanımının milyonlarca insanın ölümüne neden olduğunu hatırlatan Şimşek, gençlerin elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinden korunmasına yönelik çalışmaların artırılması gerektiğini ifade etti.
İngiltere’de bu yıl kabul edilen Tütün ve Elektronik Sigara Yasası’nın 1 Ocak 2009 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin satışının yasaklanmasını öngördüğünü dile getiren Şimşek, İngiltere’de yeni nesillerin sigaraya başlamasını önlemeye yönelik düzenlemelerin hayata geçirildiğini belirterek, benzer önleyici uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi.
Gençlerin tütün ürünlerine başlamasında sosyal çevrenin etkili olduğunu vurgulayan Şimşek, “Gençler tamamen aidiyet, bir gruba ait olmak için sigaraya başlıyor. ‘Hayır’ deme becerisinin kesinlikle okullarda, ailede, eğitimleri sırasında verilmesi gerekiyor. En büyük tehlike ‘hayır’ diyememe becerisi. Başlangıç, hüzün ve sevinç nedenleriyle değil, aidiyet için, dışlanmamak için oluyor maalesef.” diye konuştu.
Muhabir: Semay Ezgi Özçetin, Duyğu Avunduk
