ANKARA (AA) – Norveç’in başkenti Oslo’daki Norveç Nobel Enstitüsünde düzenlenen basın toplantısında, 2026 Nobel Barış Ödülü’nün sahibi açıklandı.
Pillay’ın savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım suçlarıyla ilgili yargılamalara yönelik çalışmalarıyla uluslararası hukuka önemli katkılar sağladığı belirtilen açıklamada, Pillay’ın kariyeri boyunca evrensel hukuk ilkelerini savunduğu vurgulandı.
Açıklamada, “Norveç Nobel Komitesi, barışın sağlanması ve uluslararası hukukun güçlendirilmesi konusundaki çabaları dolayısıyla 2026 Nobel Barış Ödülü’nü Navi Pillay’a verme kararı aldı.” ifadesi kullanıldı.
Navi Pillay kimdir?
Güney Afrikalı hukukçu, insan hakları savunucusu ve uluslararası yargıç olan Pillay, Güney Afrika’nın Durban kentinde Hint kökenli bir ailenin çocuğu olarak 1941’de dünyaya geldi.
Natal Üniversitesindeki hukuk eğitiminin ardından ABD’deki Harvard Hukuk Fakültesinde yüksek lisans ve doktora derecelerini tamamlayarak 1988 yılında bu fakülteden Hukuk Bilimleri Doktorası alan ilk Güney Afrikalı kadın oldu.
Kariyerinin ilk yıllarında, 1967’de Natal eyaletinde kendi hukuk bürosunu açarak bölgedeki ilk beyaz olmayan kadın avukat ünvanını aldı.
Apartheid rejimi altında Robben Adası’nda hapsedilen siyasi mahkumları, ırkçılık karşıtı aktivistleri ve sendikacıları savundu. Nelson Mandela’nın liderliğindeki Afrika Ulusal Kongresi üyelerinin savunmasını üstlendi ve sivil toplum seviyesinde kadın hakları örgütlenmelerine öncülük etti.
Nelson Mandela tarafından 1995’te Güney Afrika Yüksek Mahkemesine yargıç olarak atandı. Aynı yıl, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin Ruanda Soykırımı için 1994’te kurduğu BM Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTR) yargıçlığına seçildi ve dört yıl boyunca bu mahkemenin başkanlığını yürüttü.
Bu süreçte yönettiği Jean-Paul Akayesu davasında, sistematik tecavüz ve cinsel saldırıların uluslararası hukukta ilk kez “soykırım suçu” ve “insanlığa karşı suç” olarak tanımlandığı emsal karara imza attı.
2003 yılında Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesinin (UCM) ilk 18 yargıcından biri seçilerek Temyiz Bölümü’nde görev yaptı. 2008-2014 döneminde Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev aldı, bu dönemde çatışma bölgelerindeki sivillerin korunması, kadın ve azınlık hakları ile ifade özgürlüğü üzerine küresel çalışmalar yürüttü.
Pillay, BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonunun Kasım 2025’e kadar başkanlığını yürüttü. Komisyonun ucu açık görev süresine yönelik ABD ve Avrupa eleştirilerine ise “İsrail işgalinin de bir bitiş tarihi yok.” yanıtını verdi.
Eylül 2025’te Komisyonun İsrail’in Gazze’de soykırım işlediği kararına varmasının ardından Pillay, The New York Times’ta kaleme aldığı makalede küresel topluma silah satışını kesmesi, insani yardımı engelsiz sağlaması ve diplomasiyi devreye sokarak soykırımı önlemesi çağrısında bulundu.
Pillay, güncel olarak Myanmar’ın soykırımla suçlandığı davada Uluslararası Adalet Divanında (UAD) yargıç olarak görev yapıyor.
Nobel Ödülleri hakkında
İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine ölümünden sonra, 29 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfının insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.
Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.
Bunlara ek olarak Nobel Ekonomi Ödülü, 1968’de İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel’in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla ilk kez 1969’da verildi.
Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.
Öte yandan ödüllerin 1901’deki başlangıcından bu yana verilmediği birkaç yıl oldu. Ödüllerin verilmediği durumların çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında gerçekleşti. Ödül törenleri, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de de yapılamamıştı.
Muhabir: Zeynep Katre Oran, Irmak Akcan
