BRÜKSEL (AA) – AB ülkelerinin liderleri, Brüksel’deki olağan zirve toplantısının ikinci gününde bir araya geldi.
Günün ilk oturumu, Ukrayna’daki son duruma ve Kiev’e sağlanacak desteğe ayrılacak. Oturuma Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin de katılması bekleniyor.
Rusya’nın saldırıları yoğunlaşırken Ukrayna’nın hava savunma sistemi, önleyici füze ve finansman ihtiyaçları görüşmelerin öncelikli başlıklarını oluşturuyor.
Liderlerin, Rusya’nın yaptırımları aşmak için kullandığı “gölge filosuna” yönelik daha sıkı önlemleri ve Rus vatandaşlarına yönelik vize kısıtlamalarını da ele alabileceği belirtiliyor.
Ukrayna’ya 2026 yılı için AB finansmanı konusunda daha önce anlaşma sağlanırken, sonraki dönemde ülkenin finansman ihtiyacının nasıl karşılanacağı da gündemde yer alıyor.
Bu çerçevede dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması konusunun yeniden gündeme gelmesi ihtimali bulunsa da kısa vadede somut ilerleme beklenmiyor.
Deniz güvenliği ve Orta Doğu
Öğle yemeği öncesindeki oturumlarda liderler, Rusya kaynaklı hibrit saldırıları, deniz güvenliğini ve Orta Doğu’daki gelişmeleri görüşecek.
Karadeniz’de sivil gemilere yönelik son saldırıların, Ukrayna’nın tahıl ihracatı açısından kritik önemdeki deniz güzergahına etkileri de gündemde bulunuyor.
Liderler, Orta Doğu başlığı altında İran-ABD savaşının sonuçlarını, Hürmüz Boğazı çevresindeki İran saldırılarını ve Kızıldeniz’de Husilerin yeniden artan tehditlerinin ticaret ve enerji akışına etkilerini ele alacak.
AB’nin Kızıldeniz’deki Aspides deniz misyonunun gemi ihtiyacı ve üye ülkelerin misyona katkılarının artırılması da görüşülecek konular arasında bulunuyor.
Orta Doğu gündemi, İran, Yemen, Batı Şeria ve Lübnan’daki gelişmeleri de kapsıyor.
Göç konusu çalışma yemeğinde ele alınacak
Liderler, öğle yemeğinde ise İspanya’nın Kuzey Afrika’daki toprağı Septe’de yaşanan krizin ardından göç konusunu görüşecek.
Düzensiz göçmenlerin gelişlerinde düşüş yaşanmasına rağmen sınır krizlerinin yönetimi, üye ülkeler arasında dayanışma ve göç kontrollerinin sıkılaştırılması konularındaki görüş ayrılıkları sürüyor.
Zirvenin dün yapılan ilk gün oturumlarında rekabetçilik, AB’nin gelecek çok yıllı mali çerçevesi ile genişleme ve reformlar başlıkları ele alınmıştı.
AB’den “Ukrayna’ya desteği ve Rusya üzerindeki baskıyı artırma” mesajı
Costa, von der Leyen ve Zelenskiy, Brüksel’de ikinci gününde süren AB Zirvesi’nin Ukrayna oturumu öncesinde basına açıklamalarda bulundu.
AB’nin Ukrayna’ya desteğinin her zamanki kadar güçlü olduğunu belirten Costa, “Şimdi Ukrayna’ya desteği geri çekmenin ya da Rusya’ya yönelik yaptırımları hafifletmenin zamanı değil. Şimdi desteğimizi ve baskımızı artırmanın zamanı.” dedi.
Costa, bunun Rusya’nın gerçek bir ateşkesi kabul etmesi, müzakere masasına gelmesi ve savaşın sona erdirilmesi için gerekli olduğunu vurgulayarak “Şimdi barış zamanı. Savaşı sürdürme zamanı değil.” ifadelerini kullandı.
Ukrayna’ya desteğin savaş dönemiyle sınırlı olmadığını kaydeden Costa, Zelenskiy’ye hitaben, “Yalnızca savaşta size destek olmak için değil, daha da önemlisi AB üyesi olarak geleceğiniz için bize güvenebilirsiniz.” diye konuştu.
Costa, Ukrayna’nın AB’ye katılım müzakerelerinde bu hafta iki fasıl kümesinin daha açıldığını belirterek sürecin devam etmesi gerektiğini söyledi.
Ukrayna yönetimini ve parlamentosunu reform çalışmaları dolayısıyla takdir eden Costa, ağır savaş koşullarına rağmen müzakerelerin ve reformların sürdürüldüğüne işaret etti.
Von der Leyen: “Rusya savaşı durdurmadıkça hiçbir yaptırımı kaldırmayacağız”
AB Komisyonu Başkanı von der Leyen de Zelenskiy’nin Brüksel’e ziyaretlerinin sıklığının, taraflar arasındaki yakınlığı ve Ukrayna’nın AB üyeliği yolunda yürütülen yoğun çalışmaları gösterdiğini dile getirdi.
İki müzakere kümesinin daha açılmasını sağlayan reformlar için Ukrayna Parlamentosuna teşekkür eden von der Leyen, hedefin yıl sonuna kadar kalan son iki kümeyi de açmak olduğunu kaydetti.
Von der Leyen, görüşmelerde Ukrayna’nın yaklaşan kışa hazırlanmasına yönelik desteği ele alacaklarını belirterek Rusya’nın enerji ve su altyapısını tahrip etmek için her yolu denediğini söyledi.
Ukrayna’nın yanında olduklarını vurgulayan von der Leyen, “Önceki kışlarda yaptığımız gibi size destek olacağız.” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasına ilişkin ateşkes girişimini desteklediklerini hatırlatan von der Leyen, Rusya’nın buna “bir dakika bile” uymadığını, aksine saldırılarını artırdığını ifade etti.
Von der Leyen, bu nedenle Rusya üzerindeki baskının artırılması gerektiğine dikkati çekerek şunları kaydetti:
“Şu anda 22. yaptırım paketi üzerinde çalışıyoruz. Bir şey kesinlikle açık: Rusya savaşı durdurmadıkça hiçbir yaptırımı kaldırmayacağız.”
Ukrayna’nın mali, bütçesel ve askeri ihtiyaçlarının da gündemde olduğunu aktaran von der Leyen, görüşmelerin yalnızca 2026’yı değil, 2027’yi de kapsayacağını aktardı.
Zelenskiy: “Rusya’nın savaşı bitirmeye hazır olduğuna ilişkin işaret görmüyoruz”
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy de savaşın başından bu yana verilen AB desteğinin kritik önem taşıdığını belirterek bu desteğin sürmesine güvendiklerini söyledi.
Gündemlerinin ilk sırasında enerji ihtiyaçlarının bulunduğunu ifade eden Zelenskiy, savaşı mümkün olan en kısa sürede sona erdirmek istediklerini vurguladı.
Zelenskiy, “Şu anda Rus tarafından bu savaşı sona erdirmeye hazır olduklarına ilişkin işaretler görmüyoruz. Bu nedenle kış paketine hazırlanmamız gerekiyor. Bu yalnızca enerji değil, hava savunması ve finansmanla da ilgili.” diye konuştu.
AB’nin Ukrayna’nın yanında yer almasından duyduğu memnuniyeti dile getiren Zelenskiy, 2026’nın yanı sıra 2027’ye ilişkin ihtiyaçların da görüşülmesinin günün temel konularından olduğunu belirtti.
Kalan iki müzakere kümesinin yıl sonuna kadar açılması hedefi
Zelenskiy, yoğun saldırılar altında önemli reformların kabul edilmesini sağlayan Ukrayna Parlamentosuna ve hükümetine teşekkür etti.
AB’ye katılım müzakerelerinde iki kümenin daha açılmasından memnuniyet duyduğunu kaydeden Zelenskiy, “Yıl sonuna kadar son iki kümeyi açmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Bunu başaracağımızdan eminim.” değerlendirmesini yaptı.
AB Yüksek Temsilcisi Kallas’tan ABD’ye Rusya üzerindeki baskıyı artırma çağrısı
Kallas, Brüksel’de düzenlenen AB Zirvesi’nin ikinci günkü oturumları öncesinde gazetecilere açıklamalarda bulundu.
Rusya’nın savaşı sona erdirmeye, ateşkese veya barış sürecine katılmaya istekli olduğuna dair bir işaret bulunmadığını belirten Kallas, Moskova üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla yeni yaptırım paketi üzerinde çalıştıklarını söyledi.
Kallas, “Elbette bunu dünyanın dört bir yanındaki tüm ortaklarımızla birlikte yapmayı umuyoruz.” dedi.
ABD’li ortaklarını da Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya ikna etmeye çalıştıklarını aktaran Kallas, “Bu savaşı sona erdirmek istiyorsak saldırganı sıkıştırmalıyız. Çünkü mesele yalnızca bu savaşı bitirmek değil, Rusya’nın yeni savaşlar başlatmamasını da sağlamak.” diye konuştu.
Rusya’ya sunulmak üzere güvenlik kaygıları ve talepler listesi hazırlandı
Kallas, AB ülkelerinin dışişleri bakanlarıyla, olası müzakerelerde Rusya’ya sunulması gereken Avrupa’nın güvenlik kaygılarını ve taleplerini içeren bir liste hazırladıklarını bildirdi.
Bu kaygı ve taleplerin Rusya’ya da iletilmesi gerektiğini vurgulayan Kallas, karşılığında taviz alınmadan Moskova’nın tüm isteklerinin karşılanmasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.
Kallas, “Ancak elbette ABD’li müttefiklerimizle şu anda bunun çok zor olduğunu görüyorsunuz.” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa’nın savunma kapasitesi de gündemde
Ukrayna’nın Starlink uydu iletişim sistemine bağımlılığına ilişkin soruyu da yanıtlayan Kallas, sistemin Kiev için kritik önemini koruduğunu, Avrupa’nın kısa vadede bu sistemin sağladığı imkanların yerini dolduramayacağını söyledi.
Kallas, AB liderlerinin Avrupa’nın savunmaya hazırlık durumunu da görüşeceğini belirterek, Avrupa Savunma Ajansının giderilmesi gereken kritik kabiliyet ve sanayi kapasitesi eksikliklerini tespit ettiğini aktardı.
Bu eksikliklerin giderilmesine yönelik adımların uygulanması gerektiğinin altını çizen Kallas, “Bunu mümkün olan en kısa sürede yapmalıyız çünkü bu kabiliyetlere kendimiz de ihtiyaç duyuyoruz.” ifadesini kullandı.
Muhabir: Selen Valente Rasquinho
