İSTANBUL (AA) – Hollanda’nın İstanbul Başkonsolosu Daan Huisinga ve eşi Anne Huisinga-Paret, gönüllü olarak bakımını ve eğitimini üstlendikleri Labrador cinsi Mayıs’ı, iki haftada bir kendilerini ziyaret eden eğitmenden öğrendikleri yöntemlerle yaklaşık bir yıl boyunca konsoloslukta yetiştirerek gelecekte eşleşeceği görme engelli bireyin yol arkadaşı olmaya hazırlıyor.
Görme engelli bireylerin günlük yaşamlarında bağımsız ve güvenli hareket etmelerine yardımcı olan rehber köpekler, özel eğitim süreçlerinden geçirilerek gelecekte eşleşecekleri kişilere yol arkadaşlığı yapmaya hazırlanıyor.
Bu süreçte rehber köpek adaylarına temel komutların öğretilmesi, kalabalık ortamlara, toplu taşıma araçlarına ve günlük yaşamın farklı koşullarına alıştırılması büyük önem taşıyor.
Hollanda’nın İstanbul Başkonsolosu Daan Huisinga ve eşi Anne Huisinga-Paret de görme engelli bireylere rehberlik etmek üzere yetiştirilen Labrador cinsi Mayıs’ın bakımını ve temel eğitimini üstlenerek bu sürece destek veriyor.
Yaklaşık bir yıl boyunca başkonsoloslukta yaşayacak Mayıs’ın eğitimi kapsamında çift, iki haftada bir kendilerini ziyaret eden eğitmenden köpeğe nasıl yaklaşmaları, temel komutları nasıl öğretmeleri ve davranışlarını nasıl yönlendirmeleri gerektiğini öğreniyor.
Öğrendikleri yöntemleri günlük yaşamlarında uygulayan çift, Mayıs’a “otur”, “yat”, “bekle” ve “gel” gibi temel komutları öğretirken köpeğin farklı ortamlara uyum sağlamasına da yardımcı oluyor.
Başkonsolosluğun bahçesinde vakit geçiren, zaman zaman ofise götürülen ve çalışanlarla da yakın ilişki kuran Mayıs, eğitim kapsamında kalabalık alanlara ve toplu taşıma araçlarına alıştırılıyor.
Eğitim sürecini başarıyla tamamlaması ve rehber köpek olmaya uygun bulunması halinde Mayıs, eşleştirileceği görme engelli bireyin günlük yaşamda daha bağımsız hareket etmesine destek olacak.
Başkonsolos Huisinga, Mayıs’ın eğitimini günlük yaşamın bir parçası haline getirdi
Hollanda’nın İstanbul Başkonsolosu Daan Huisinga, AA muhabirine yaptığı açıklamada, rehber köpeklerle tanışmalarının yıllar öncesine dayandığını ve Mayıs’ın eğitimini gönüllü olarak üstlenmelerinde Türkiye’de yetiştirilen ilk rehber köpeklerden Kara’nın hikayesinin etkili olduğunu söyledi.
Huisinga, 2013-2017 yılları arasında Ankara’da görev yaptıklarını belirterek, “O zamanlar Kara ile tanıştık. İstanbul’a geri döndüğümüzde, 12 yaşına giren ve artık rehber köpek olarak devam etmesi gerekmeyen Kara’nın emeklilik partisine davet edildik. Sonrasında Rehber Köpekler Derneğini tanımış olduk.” dedi.
Mayıs’la birlikte geçirdikleri sürenin keyifli bir deneyim olduğunu dile getiren Huisinga, köpeğin bakımının ve eğitiminin düzenli ilgi gerektirdiğini ifade etti.
Huisinga, Mayıs’ın henüz yavru olduğunu ve çevresindeki pek çok şeyi keşfetmeye çalıştığını belirterek, “Mayıs ile sekiz haftadır birlikteyiz, çok sevimli bir köpek. Tabii ki biraz çocuk gibi, dolayısıyla ilgi gerektiriyor, bakım gerektiriyor, disiplin de gerektiriyor ama harika bir deneyim oldu.” diye konuştu.
Mayıs’ın çevresindeki nesneleri çiğnemeyi sevdiğini ve bu davranışın eğitim sürecinde üzerinde durdukları ilk konulardan biri olduğunu belirten Huisinga, “Her şeyi çiğniyor, plastik, ahşap, bizim ayakkabılarımız, paçalarımız, her şeyi. Bence ona öğretmemiz gereken ilk şey her şeyi çiğnememesiydi. Eller, pantolonlar, ayakkabılar, bağcıklar dahil hepsini seviyor.” ifadelerini kullandı.
Mayıs’ın günlük yaşamlarının bir parçası haline geldiğini dile getiren Huisinga, sabahları köpeğin kendisini uyandırdığını, ardından onu besleyerek konsolosluğun bahçesinde gezdirdiğini anlattı.
Türkiye’de sahiplendikleri ve 13 yıl birlikte yaşadıkları Mars isimli köpeklerini yakın zamanda kaybettiklerini aktaran Huisinga, Mayıs’ın da gelecekte bir görme engelli bireyin yol arkadaşı olacak olmasının kendileri için ayrı bir anlam taşıdığını söyledi.
Rehber köpek eğitiminde disiplinin önemine dikkati çeken Huisinga, Mayıs’ın top oynamayı sevmesine rağmen gelecekte görev sırasında dikkatinin dağılmaması için buna izin vermediklerini belirtti.
Mayıs’ın bakımını eşiyle dönüşümlü olarak üstlendiklerini belirten Huisinga, günlük programlarına göre köpeğin bazen kendisiyle ofise geldiğini, bazen de eşiyle yürüyüşe çıktığını anlattı.
Eğitmenden alınan bilgileri Mayıs’a aktarıyorlar
Huisinga, “Burada pek çok insan Mayıs ile ilgileniyor. Tesislerimizde etrafta yaklaşık 40 kişi var ve Mayıs herkesle arkadaş. Bazen ilgimizden kaçıyor ve gidip diğer insanlarla eğleniyor.” dedi.
Eğitmenin önce eşi ve kendisini eğittiğini belirten Huisinga, öğrendiklerini gelecekte görme engellilere rehberlik yapacak Mayıs’a aktardıklarını söyledi.
Huisinga, “Mayıs hiç öğretmesi zor bir köpek değil, öğrenmeye çok hevesli, meraklı bir köpek. Ayrıca bizi mutlu etmeyi de çok sevdiği için bizim ona öğrettiğimiz şeyleri çok kolay öğreniyor. Her anını seviyoruz, onunla vakit geçirmeyi çok seviyoruz ama bir görme engelli için görev yapmasının ne kadar önemli olduğunu da biliyoruz. O yüzden büyüdüğünde sorumluluk sahibi, becerikli bir köpek olacağını biliyoruz. Bir görme engellinin hayatına dokunacak olması, onun yol arkadaşı olacak olması, onun hayatını güzelleştirecek olması bizi çok mutlu ediyor.” ifadelerini kullandı.
Mayıs’ın meraklı yapısı nedeniyle zaman zaman eğitimde zorlandıklarını belirten Huisinga, köpeğin konsolosluk bahçesindeki insanlardan ve çevresindeki farklı noktalardan kolayca etkilenebildiğini söyledi.
Huisinga, Mayıs’ın bir keresinde yarım kutu lokum yemesi nedeniyle veterinere götürüldüğünü, konsoloslukta yaşayan iki kediyle de zaman zaman sorun yaşadığını belirterek, tüm bu deneyimlerin eğitim sürecinin bir parçası olduğunu ifade etti.
“Mayıs’ı yüksek seslere alıştırmamızı istedi”
Başkonsolosun eşi Anne Huisinga-Paret de iki haftada bir kendilerini ziyaret eden eğitmenden Mayıs’ın eğitimine ilişkin yöntemleri öğrendiklerini ve günlük yaşamda karşılaştıkları durumlarda nasıl hareket etmeleri gerektiği konusunda bilgi aldıklarını anlattı.
Huisinga-Paret, “Aslında basitçe bize köpeği nasıl eğitmemiz yönünde eğitim veriyor diyebiliriz. Bize ‘otur, yat, bekle, gel’ gibi komutları öğretiyor. Onun dışında davranışlarıyla ya da yaramazlıklarıyla nasıl başa çıkacağımızı da öğretiyor. Onun bir görme engelli bireye yardımcı olacak olması da bizi çok mutlu ediyor.” dedi.
Mayıs’ın farklı ortamlarda bulunmasının önemine dikkati çeken Huisinga-Paret, eğitmenin kendilerini köpeği sosyalleştirmeleri konusunda teşvik ettiğini dile getirdi.
Huisinga-Paret, “Bizi dışarı çıkmaya, onu sosyalleştirmeye teşvik ediyor. Onu kalabalık alanlara götürmemizi istiyor. Kafelere, restoranlara götürmemizi, otobüslere, tramvaylara bindirmemizi istiyor. Hep birlikte toplu taşımaya binerek, gelecekte rehberlik edeceği görme engelli bireye yardımcı olabilmesini sağlıyoruz. Son geldiğinde bize, ‘Havai fişek sesleri gibi yüksek sesli klipler açalım Mayıs için ki Mayıs bu seslere alışsın ve korkmasın.’ dedi. Gerçek havai fişek tabii ki bulamayız ama YouTube üzerinden böyle sesler açıp onu bu yüksek seslere alıştırmamızı istedi.” ifadelerini kullandı.
Ankara’da yaşadıkları dönemde Kara’yı gördüklerini belirten Huisinga-Paret, “Bizi tetikleyen şey aslında Kara ve Nurdeniz’in hikayesi oldu. Biz Ankara’dayken Kara’yı eğiten gönüllülerle görüşüyorduk. O zamanlar Nurdeniz’i tanımıyorduk ama Kara’nın hikayesini biliyorduk. Sonra İstanbul’a geldiğimizde Kara’nın emeklilik partisine davet edildiğimizde Nurdeniz’le rehber köpeği Kara’nın hikayesini öğrenme şansımız oldu.” dedi.
Bir rehber köpeğin görme engelli bir kişinin yaşamında oluşturabileceği değişimi öğrenmenin kendilerini etkilediğini vurgulayan Huisinga-Paret, gönüllü olma kararının zaman içinde şekillendiğini anlattı.
Türkiye’de yaklaşık 300 görme engellinin rehber köpek beklediğine değinen Huisinga-Paret, “Şu an eğitimde 4 rehber köpek adayı var. Eğer bunlar başarılı olursa, şu an eğitimde olan köpekler başarılı olursa, bekleyen 296 kişi demek. Daha fazla rehber köpeğe, daha fazla rehber köpek adayına ve gönüllüye ihtiyaç var.” dedi.
“Rehber köpekle yaşamayı deneyimlediğinizde hayatınızdaki değerini çok daha iyi anlıyorsunuz”
Rehber Köpekler Derneği Kurucu Başkanı ve görme engelli hakları savunucusu avukat Nurdeniz Tunçer de rehber köpeklerin görme engelli bireylerin bağımsız ve güvenli hareket etmelerine, sosyal yaşama daha aktif katılmalarına ve günlük hayatlarını özgürce sürdürmelerine önemli katkı sağladığını belirtti.
Türkiye’nin ilk rehber köpeklerinden biri olan Kara ile yaklaşık 11 yıl boyunca farkındalık çalışmaları yürüttüğünü anlatan Tunçer, bu süreçte rehber köpeklerin görme engelli bireylerin yaşamındaki önemini topluma anlatmaya ve ön yargıları aşmaya çalıştıklarını söyledi.
Tunçer, “Kara ile birlikte insanlara bir rehber köpeğin görme engelli bir bireyin hayatında neleri değiştirebileceğini gösterdim. Onunla yalnızca yolları değil, insanların ön yargılarını da aşmaya çalıştık.” ifadelerini kullandı.
Kara’nın emekli olmasının ardından rehber köpeksiz yaşamın zorluklarını daha yakından hissettiğini belirten Tunçer, iki ay sonra kendi imkanlarıyla yurt dışından yeni bir rehber köpek edindiğini anlattı.
Tunçer, rehber köpeklerin sağladığı özgürlük ve güven duygusunun önemine dikkati çekerek, “Çünkü rehber köpekle yaşamanın sağladığı özgürlüğü, güveni ve bağımsızlığı bir kez deneyimlediğinizde, bunun hayatınızdaki değerini çok daha iyi anlıyorsunuz.” dedi.
Muhabir: Şaduman Türkay
