LONDRA (AA) – Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yıllık Yenilenebilir Enerji 2026 raporunu yayımladı.
Buna göre, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan geniş çaplı enerji tedarik kesintisi, ülkelerin yerli kaynaklara daha fazla odaklanmasını sağlıyor.
Mevcut enerji krizi başlamadan önce de rekor hızda büyüyen yenilenebilir enerji kaynaklarının, hükümetlerin enerji güvenliğini güçlendirmeye, ithal yakıtlara bağımlılığı ve dalgalanan fiyatlara maruz kalma risklerini azaltmaya çalışmasıyla gelecek yıllarda dünya genelinde daha geniş bir ülke grubunda güçlü büyüme kaydetmesi bekleniyor.
Küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2026-2031 döneminde yaklaşık 4 bin 800 gigavat artacağı öngörülüyor. Bu seviye, önceki 6 yıllık dönemde eklenen kapasiteden yaklaşık yüzde 60 daha fazla ve 2031’e kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın dörtte üçünden fazlasının güneş enerjisinden sağlanması, bu kaynağı kara tipi rüzgar enerjisinin izlemesi bekleniyor.
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla 28 Şubat’ta başlayan savaştan beri küresel enerji piyasalarında yaşanan benzeri görülmemiş kesintiler, daha güçlü politika desteği ve artan enerji güvenliği endişeleri Hindistan, Güneydoğu Asya, Afrika ve Orta Doğu genelinde yenilenebilir enerji kapasitesinin daha hızlı yaygınlaşmasını sağlıyor.
Tahmin döneminde, Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde devreye alınacak yenilenebilir enerji kapasitesinin ilk kez gelişmiş ekonomilerde devreye alınacak kapasiteyle aynı düzeye ulaşması bekleniyor.
Yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin yaklaşık 1100 gigavat yenilenebilir enerji kapasitesi ekleyeceği ve bunun gelişmiş ekonomilerdeki artışla yaklaşık aynı düzeyde olacağı öngörülüyor.
Çin’in ise yaklaşık 2 bin 550 gigavatlık katkı sağlayacağı tahmin ediliyor. Çin, küresel yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışa en büyük katkıyı sağlayan ülke olmaya devam edecek. Ancak yenilenebilir enerji politikalarındaki değişiklikler nedeniyle Çin’in payının 2025’te yüzde 60’ın üzerindeyken tahmin dönemi boyunca ortalama yüzde 53’e gerileyeceği tahmin ediliyor.
Hindistan, yenilenebilir enerjide dünyanın en büyük ikinci büyüme pazarı olarak öne çıkıyor ve toplam yenilenebilir enerji kapasitesinin 2031’e kadar iki kattan fazla artması bekleniyor.
Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ile Sahra Altı Afrika’da da büyüme hız kazanıyor. Bu bölgelerde 2026-2031 döneminde eklenecek yenilenebilir enerji kapasitesinin, önceki 6 yıllık döneme kıyasla yaklaşık 3 katına çıkacağı tahmin ediliyor.
Öte yandan, şebekeye bağlantıdaki gecikmeler önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Dünya genelinde şebeke bağlantısı bekleyen projelerin kapasitesi geçen yıl yüzde 60 arttı. Bekleyen projelerin toplam kapasitesi, aynı dönemde şebekelere bağlanan rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesinin 4 katına denk geliyor.
Şebeke kısıtlarının gelişmiş ekonomilerdeki büyümeyi yavaşlatma riski bulunuyor.
Yenilenebilir enerjinin 2031’e kadar küresel ulaştırma sektöründeki enerji talebinin ise yüzde 6’sını karşılaması bekleniyor.
“Yenilenebilir enerjinin büyümesinde yeni bir dönem başlıyor”
IEA Başkanı Fatih Birol, rapora ilişkin değerlendirmesinde, geçmişte yenilenebilir enerjinin büyümesinin ardındaki temel politika önceliğinin çevresel kaygılar olduğunu belirterek, “Maliyetlerinin düşmesi, yenilenebilir enerjiyi birçok piyasada rekabetçi bir seçenek haline getirdi. Ancak bugün yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasını esas olarak enerji güvenliği kaygıları yönlendiriyor çünkü giderek daha fazla ülke ithal yakıtlara bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. Yenilenebilir enerjinin büyüme hikayesinde yeni bir dönem başlıyor ve bu hikaye gerçekten küresel bir nitelik taşıyor.” ifadesini kullandı.
Yenilenebilir enerji teknolojilerinin kullanımının, büyük pazarlardaki yaygınlığını aşarak dünyanın her köşesine yayıldığını kaydeden Birol, “Bu durum, yenilenebilir enerjiyi küresel elektrik sektörünün temel direklerinden biri haline getiriyor. Yenilenebilir kaynaklar bugün dünya genelindeki elektrik üretiminin üçte birini karşılıyor, önümüzdeki 5 yıl içinde ise bu oranın yarıya yaklaşması bekleniyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Muhabir: Nuran Erkul Kaya
