ANTALYA (AA) – Guterres, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen “Herkes için Erken Uyarı Sistemleri” konulu oturumda konuştu.
Aşırı sıcaklar, seller, fırtınalar ve kuraklıkların can aldığını, geçim kaynaklarını yok ettiğini ve kalkınma kazanımlarını sildiğini söyleyen Guterres, “Sıcaklıklar yükseldikçe, can kayıpları da artacaktır. Sıcaklıkların ne kadar yükseleceğini sınırlamak için acilen emisyonları azaltmalıyız. Aynı zamanda, halihazırda üzerimizde hissedilen iklim etkilerinden insanları korumalıyız.” değerlendirmesinde bulundu.
Guterres, bilimin yaklaşan tehlikenin görülmesini sağladığına değinerek, şu ifadeleri kullandı:
“Okyanus boyunca ilerleyen bir kasırgayı takip edebiliyoruz. Bir sıcak dalgası vurmadan önce tahmin edebiliyoruz. İnsanların telefonlarına doğrudan uyarılar gönderebilecek teknolojiye sahibiz. Yine de milyonlarca insan için bu uyarılar asla ulaşmıyor. Hiç kimse, sırf bir uyarı çok geç geldiği ya da hiç gelmediği için hayatını kaybetmemeli. İşte bu nedenle ‘Herkes için Erken Uyarı’ girişimlerini başlattık. Hedefimiz, 2027 sonuna kadar erken uyarı sistemi ile dünyadaki her insanı korumak.”
Kanıtların çok açık olduğunu vurgulayan Guterres, “Doğal afetlerde ve iklim değişikliklerinde erken uyarı hayat kurtarır. Kapsamlı erken uyarı sistemlerine sahip ülkelerde afet kaynaklı ölüm oranları neredeyse altı kat daha düşük. 24 saat önceden verilen bir uyarı, hasarı yüzde 30’a kadar azaltabilir. 2022’den bu yana yaklaşık 2 milyar ABD doları kaynak seferber edildi ve 160 civarında ülke destek alıyor. Bu sayede, daha güçlü uyarı sistemlerine sahip ülkelerde afet kaynaklı ölümler çok daha az. Ancak her üç ülkeden yaklaşık biri hala bir erken uyarı sistemine sahip değil.” diye konuştu.
“Uyarı insanlara zamanında ulaştığında hayat kurtarabilir”
Guterres, en az gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan küçük ada devletlerinde ve çatışmalardan etkilenen ülkelerde farkın en geniş boyuta ulaştığını belirterek, “İklim krizine en az katkıda bulunanlar onlar. Oysa bu durumdan en çok ve en ağır şekilde etkilenenler de yine onlar. Bir uyarı, ancak insanlara zamanında ulaştığında, anlaşıldığında, güven uyandırdığında ve eyleme yol açtığında hayat kurtarabilir.” dedi.
Guterres, hızlanma ve kalıcı sistemler kurma çağrısı yaparak bunda erken uyarı sistemlerini kalıcı bir kamu hizmeti haline getirme, finansman ve kapasite açıklarını kapatmanın önemine dikkati çekti.
Özellikle borç yükü ve yüksek borçlanma maliyetleri bütçeleri daraltırken, gelişmekte olan ülkelerin bunu tek başlarına başaramayacağı değerlendirmesini yapan Guterres, “Tüm ortaklara uygun maliyetli, öngörülebilir ve sürdürülebilir finansmanı artırmaları çağrısında bulunuyorum.” dedi.
Guterres, ülkelerin kendi süreçlerine sahip çıkmasını destekleyecek şekilde uluslararası işbirliğini güçlendirmenin gerektiğine vurgu yaparak bu konuda çalışan kurumları takdir etti.
Erken uyarı sistemlerinin önemine işaret eden Guterres, bunun insan güvenliğine ve istikrara yapılan yatırım olduğunu aktardı.
Guterres, girişimin kendisi için son derece önemli olduğunun altını çizerek, her afette sevdiklerini kaybeden aileler, yeniden ayağa kalkmaya çalışan toplumlar ve gelecekleri sekteye uğrayan çocuklar olduğunu vurguladı.
Erken uyarı sistemi konusunda uluslararası dayanışma çağrısı yapan Guterres, iklim krizi hızlandığı için insanları koruma çabalarının da aynı hızla artması gerektiğini bildirdi.
Muhabir: Büşranur Keskinkılıç, Gökhan Çeliker
