KUDÜS (AA) – İsrail yasaları geçici hükümetin savaş açmasını yasaklamasa da Netanyahu bu kararı tek başına alamıyor, hükümetin veya Güvenlik Kabinesi’nin onayına ihtiyaç duyuyor.
Muhaliflerin yeni bir savaşın hükümet kurma sürecini sekteye uğratacağına dair endişeleri sürerken, İsrail basınında İran’a yönelik olası bir saldırı için askeri hazırlık yapıldığına dair çıkan haberler tartışmaları daha da alevlendirdi.
Hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Eisenkot, dün Netanyahu’ya gönderdiği mektupta, “Çok iyi bildiğiniz üzere, şu anda geçici hükümete başkanlık ediyorsunuz. Güvenlik ve ulusal meselelerle ilgili kararlar alırken azami dikkat ve sorumluluk göstermek ve Başbakan onayı gerektiren kararlar konusunda güvenlik birimlerinin başkanlarına bu doğrultuda talimat vermek göreviniz.” ifadelerini kullandı.
Yediot Ahronot gazetesi siyasi analisti Itamar Eichner, savaş kararıyla ilgili olarak, İsrail Hükümet Temel Yasası’nın 40. maddesi uyarınca, savaş açma veya savaşa yol açması muhtemel geniş çaplı bir askeri operasyon düzenleme kararının, hükümetin veya Güvenlik Kabinesi’nin onayını gerektirdiğini belirtti.
Eichner, yasanın, tam yetkili bir hükümet ile geçici hükümet arasında ayrım yapmadığını, bunun da Netanyahu’nun, yasal onaya uymak şartıyla askeri operasyonları denetleme yetkisini koruduğu anlamına geldiğini ifade etti.
İran’a yönelik askeri hazırlıklar
Eichner, Güvenlik Kabinesinin bir aydan uzun bir aradan sonra ilk kez 15 Kasım Pazar günü toplanmasının planlandığını aktardı.
Kabine, geçtiğimiz ekim ayı başında yaptığı son toplantıda, İran’a yönelik olası bir saldırı veya İran’dan gelecek ani bir saldırı ihtimaline karşı askeri hazırlık seviyesinin yükseltilmesine karar vermişti.
Güvenlik Kabinesinin İran’a karşı bir saldırı gerçekleştirilmesi için yetki verebileceğini aktaran Eichner, muhalefet saflarında, geçiş döneminde düzenlenecek geniş çaplı bir saldırının Eisenkot’un yeni hükümeti kurma çabalarını engelleyeceğine dair endişeler olduğuna dikkat çekti.
Yetki sınırları konusundaki görüş ayrılığı
Eski Kabine Sekreteri Oved Yehezkel, geçici hükümetlere yönelik kısıtlamaların esas olarak atamalar ve bütçe konularıyla ilgili olduğunu, dış politika ve ulusal güvenlik alanlarında ise geniş yetkilerin devam ettiğini belirtti.
Buna karşılık eski İsrail Başbakanı Yair Lapid, geçici hükümetin yeni hükümet kurulmadan önce ülkenin gerçekliğini kökten değiştirecek kararlar almaması gerektiği görüşünde.
Lapid, “geçici hükümetin, tanımı gereği, yalnızca yeni bir hükümet kurulup görevine başlayana kadar kamu işlerini yürütmek amacıyla var olan bir yönetim” olduğunu ifade etti.
Gazze’deki askeri emsaller
İsrail’deki daha önceki geçici hükümetler de geniş çaplı askeri operasyonlar yürütmüştü.
Mayıs 2021’de Netanyahu, Gazze Şeridi’ne yönelik 11 gün süren “Surların Muhafızı” operasyonu sırasında geçici hükümete liderlik etmişti.
Ağustos 2022’de ise dönemin geçici hükümetinin Başbakanı Yair Lapid ve Savunma Bakanı Benny Gantz, Güvenlik Kabinesini toplamadan Gazze’deki İslami Cihad Hareketi’ne yönelik saldırılar düzenlemişti.
25 bin yedek askerin göreve çağrılmasını içeren bu saldırı, Başsavcı Gali Baharav-Miara’nın onayını almıştı.
Netanyahu’nun yetkilerinin sınırları
İsrail’in “Jerusalem Post” gazetesinin haberinde, geçici bir hükümetin savaş yürütmesini engelleyen yasal bir mani olmadığı ve önceki geçici hükümetlerin de büyük askeri operasyonları yönettiği ifade edildi.
Haberde, bu süreçte Güvenlik Kabinesi toplanmamış olsa bile, güvenlik kurumlarına İran’a yönelik olası bir saldırı ihtimaline karşı hazırlık seviyelerini yükseltme talimatı verildiği kaydedildi.
Seçim sonuçlarına ve yeni hükümeti kurma görevinin Eisenkot’a verilmesine rağmen Netanyahu ve bakanlarının yürütme yetkilerini korudukları, ancak bu yetkilerin Yüksek Mahkeme’nin kararlarıyla sınırlandırıldığı kaydedildi.
Muhabir: Abdel Ra’ouf D. A. R. Arnaout, Gülşen Topçu
